Druckschrift 
2 (1481) Tabula tractatuus hui[us] secūde ptis sūme alexādri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Nlembrum quartūUrto querit̉. vtruꝫ peccet̉ ī ſenſibꝰ ex ꝗbusꝓcedūt cogitatōes ītellectꝰ. qd̓ videt̉ hoc dicit̉. v. math̓. Qui viderit mulierē adcupiſcendū mechatꝰ ē ī corde ſuo. Etdicit̉. ix. Iere. Aſcendit mors feneſtras noſtras. feneſtre autē dicunt̉ ſenſus. mors aūt dicit̉ peccatū. ergo peccatur ipſos ſenſus. Itē greg. Illecebratꝰ animꝰ aduerſus ſuos ſenſus corporeos familiari more tyrāni exigit ſuis voluptatibꝰ oculos ſeruire cōpellit. atqꝫ vt itadicā feneſtras luminis ad tenebras aꝑit cecitatis. Similiter dicit alubi ipſo cōſpectu animꝰ cōcupiſcētie gladio cōfodit̉. enī dauid vr̄ie exorē. ſtudioſe reſpexitqꝛ cōcupierat. ſed cōcupiuit. quia incaute reſpexit.ſiue ſenſus famulent̉ cōcupiſcētie ſiue ꝓuocēt cōcupiſcetiam. videt̉ ex v̓bis greg. peccet̉ ipſos ſenſus. Itēdicit greg. ꝓuidendū nobis ē qꝛ licet ītueri qd̓ licet cōcupiſci. ſed ſi illicitū eſt ītueri peccatū eſt. ergo ip̄oviſu peccat̉. Itē Criẜ. qui ſtudet videre pulchros viſusmaxime caminū paſſionis accēdit. animā captiuā facit. velociter ad actū venit. ſed facere animā captiuaꝫ eſt niſi peccatū. ergo ipſo viſu peccat̉. Similit̓ quiſtudet clara corpora circūſcrutari fouere inſpectioneaīaꝫ. et infigere oculos bonis faciebus adulterauit.ergo ipſo viſu peccauit. Cōtra ẜm irrationalē ꝑtēeſt peccatū. ſed ꝑs inſenſibilis ē pars irrationalis. ergoẜm eſt peccatū. Itē apprehēſio p̄cedit deſideriumapprehēſio v̓o ſenſibilis ītelligibilē. Si ergo ī apprehenſine ītelligibili ẜm ſeipſam eſt peccatū. in apprehenſione ſenſibili erit peccatū. Preterea ſi ipſis ſenſibuseſſet peccatū. nolentes aliquādo videamus. eſſet peccatū vbi eſſet volūtas. qd̓ verū ſit. erit ī ip̄isſenſibus peccatū. Ad qd̓ reſpōdendū. ſenſus aliqn̄p̄cedit deſideriū. aliquādo ſequit̉ ſicut dicit Grego. Sepe tēptatio oculos trahit̉ nōͣnūꝙͣ cōcepta ītrinſecꝰcōpellit ſibi extrīſecus oculos deſeruire. ergo ſenſusp̄cedūt deſideria. occaſiones ſūt peccatorū. ſꝫ ī ip̄ispeccat̉. ſic ītelligit̉ illd̓. ix. hiere. Ingreſſa ē mors feſtras noſtras. mors ſit ī ipſis niſi occaſionalit̓. ſed ſe ī ip̄is deſiderijs illicitis. autē oculꝰ mouet̉ ad nu volūtatis ſiue cordis. tūc ipſis peccatur. dr̄. xxxj.Iob. Si ſecutꝰ ē oculꝰ meꝰ cor meū ī manibꝰ meis adheſit macula. ſerā aliꝰ comedat. Preterea. aliquandoeſt deſideriū illicitū ipſo ſenſu. tūc peccat̉. aliquando v̓o deſideriū illicitū ſequit̉ ſenſum. tūc poſteriꝰ eſtpeccatū ipſo ſenſu. Per hoc pōt ſolui illud qd̓ obiectūe. enī dicit̉. v. math̓. viderit ⁊cͣ. ītelligit̉ deſideriūviſu quo .ſ. infigit oculū ꝓuocat cōcupiſcētiā interiorem. hoc peccat̉. Un̄ ē cōcupiſcētia infigēs oculū. eſt cōcupiſcētia ẜm quā cōſentit̉ ī actū. vna ē cōcomtans ſenſum ē peccatū. qꝛ a rōnali ꝑte ꝓuenit. Et ēcupiſcētia ſequēs. illa ē maior ad quā minor ordīat. et dicit̉ qui viderit ad cōcupiſcendū. Un̄ dicit Criſ. ꝗcū ſibipſi cōcupiſcentiā colligit. qui nullo cogēte feramanc inducit cogitationi quieſcēti hoc ampliꝰ ē peccatū nature ſed deſidie. Ad illud v̓o qd̓ dicit Greg.ipſo cōſpectu cōcupiſcētie gladio animꝰ cōfodit̉. dicēdūeſt. cōſpectus dicit ibi occaſionē. ipſa v̓o cōcupiſcētiadicit cām. ideo in ipſa cōcupiſcētia peccat̉. dicit̉.xxiij. eccleſiaſtici. omne deſideriū prauū auerte a me. Etī pͣs. Auerte oculos meos ne videāt va. Ad illd̓ v̓o qd̓dicit Greg. debet ītueri ⁊cͣ. ītelligit̉ hoc de ſtudiodefigēdi oculū ad cōcupiendū. dicit Criẜ. Semelbis vidēs fortaſſis poteris cōtinere. Si autē ꝯtinue hocfecerit attēderis. caminū capiēs omnino. Ad illd̓v̓o qd̓ dicit Criẜ. dicendū. ꝓhibet̉ viſus ſimpliciter. ſed ſtudiū defigendū oculū. vn̄ attēditur paſſio cōcupiſcētie. hoc eſt quia cauſa cōiuncta ē ad peccatū. ip̄mſtudiū ab ipſa ratione male diſpoſita deſcendit.

Membrum quintūIinto querit̉ de differētia huiꝰ peccati reſpectu rerū p̄teritarū p̄ſentiū futurarū. poteſt enī queri. vtrū omnibꝰ his modis peccetur cogitatiōe quo ad recordationē preterſtarū. quo ad intuitu p̄ſentiū. quo ad p̄cognitionē future. videt̉ hoc qd̓ dicit Greg. ita fit. vt qd̓ priꝰ egitin corꝑe hoc imꝑtuna cogitatiōe poſtmodū verſet īte. ergo peccat̉ recordationē. Similiter pōt patere dealijs ergo omnibus illis modis peccat̉. Itē omnibꝰ illis modis naſcit̉ delectatio illicita. vbi eſt delectatio illicita ibi eſt peccatum. ergo omnibꝰ illis modis cōtingitpeccare. Cōtra. ſola volūtate peccat̉ niſi p̄ſenseſt. ergo v̓no tm̄ peccat̉ cōuerſionē .ſ. ſuꝑ rem p̄ſentem. Ad quod reſpōdendū. illis tribꝰ modis peccatur tanꝙͣ diſpoſitionibꝰ tribꝰ. ſunt tres diſpoſitionesdifferētes ẜm cōditiones tēporis in ipſis rebꝰ. vno tammodo peccat̉. qꝛ ſemꝑ motiuū volūtatis ē p̄ſens aliqumodo in aīa ſpeciē ſiue ſimilitudinē. ſiue ſit de re p̄teritaeſenti ſiue futura. Queſtio. cxxxiiij. de prauo iudicio ſuſpicionis.Onſequēter dicen ē de prauo iudicio quo peccat̉ īterprīo. poſtea exteriꝰ ī ore vel oꝑe ex acceptione perſonarū. prīo ergo dicendide prauo iudicio īteriori. ſiue ſequaturiudiciū exteriꝰ ſtue. Scd̓o de acceptiōe ꝑſonarū interiori. ex qua ſequit̉ iudiciū acceptionis exteriꝰ. Eſttriplex iudiciū prauū. iudiciū ſuſpicioſum. iudiciū vſurpatū. iudiciū temerariū ſiue ꝑuerſuꝫ fit debitisditionibꝰ iuſticie ab illo qui hꝫ poteſtatē. vocat̉ iudicium extraordinariū .i. extra ordinē iuris factuꝫ. diſtinguunt̉ hec tria. vt iudiciū ſuſpicioſum attendat̉ ẜm motiuum ī iudicio ſiue qd̓ recte ſiue imꝑfecte fit iudiciū. Iudiciū d̓o vſurpatū ſumat̉ ex ꝑte ipſiꝰ quē fit iudiciū. Iudiciū v̓o extraordinariū qd̓ aliquando dicicōtentioſum penes modū ꝓcedendi in iudicio. Primo ergo dicendū eſt iudicio ſuſpicioſo. Circa qd̓ prīoquerendū ē. quid ſit ſuſpicio. vtrū ſit idē qd̓ iudiciū vl̓. Secūdo. vtrū ſuſpicio ſit malū vel bonuꝫ. Terciovtrū ſit malū culpe vel pene. Quarto. vtrū iudiciū ſuſpicionis ſit mortale tm̄ aut veniale tm̄. aut aliqn̄ mortale.aliquādo veniale. Quīto ſi ſuſpicio ē malū pene ex qua. Sexto. vtrū ſuſpicio ſit homīs ẜm ſtatū īnocētie velangeli. vel tm̄ homīs ẜm ſtatū nature corrnpte. Septīoex qua ſuſpiciōe pōt eſſe iudiciū rectū et ex qua. Octauo de quibꝰ pōt eſſe iudiciū huiuſmodi de ꝗbus. Nlembrū primuꝫẜffinit̉ autē ſic. ſuſpicio ē mala opinatio ſicut dicit Tulliꝰ. Querit̉ ergo. vtrū iudiciūidē ſit ſuſpicio. qd̓ videt̉. vtrūqꝫ enī ad rationē ꝑtinet diſtinguit̉ aſciētia. negꝫ eniꝫqui ſul picat̉ ſcit. neqꝫ qui iudicat ex ſuſpiciōe ſcit ſꝫ opinat̉ ī eodē ergo genere vident̉ poni eandē habere differentiā. ẜm hic intēdimꝰ de ſuſpiciōe iudicio.tra. ſuꝑ illd̓.. ad Corī. iiij. Nolite ante tempꝰ iudicare.glo. ſi ſuſpiciōes vitare poſſumꝰ qꝛ homīes ſumꝰ. iudicia tn̄ vt diffinitiuas ſentētias cōtinere debemꝰ. iudiciū eſt ſuſpicio. Ad qd̓ dicēdū. ſuſpicio eſt iudiciū. ẜm ſuſpicio dicit̉ acceptio vniꝰ ꝑtis formidne alteriꝰ. iudicium aut ſentētia firmata. ſuſpicio tn̄ diſponit ad iudiciū. ẜꝫ ītelligit̉ autoritas p̄dicta. Eſttn̄ ſuſpicio que relinquit̉ ex iudicio. aliꝗs hꝫ rōneꝫ leuem vel ꝓbabilē. ẜm illā iudicat. ex illo iudicio relinꝗtur ſuſpicio. aliquādo pōt dici illa ſuſpicio iudiciū ma