omiſſionis. gͦ vnū cōcomitat̉ aliud. ¶ Iteꝫ quicūqꝫ facitaliquod malū opus deficit ī genere boni oꝑis vel in circūſtātia. ſꝫ qn̄ deficit in omiſſione vl̓ in circūſtātia omittit vel negligit. ergo alterū iſtoꝝ cōcomitat̉ trāgreſſio¶ Cōtra. vj. leui. diſtinguūtur adinuicē delictū ⁊ peccatū. delictū em̄ dicitur deſertio boni. peccatuꝫ ꝑpetratiomali. ⁊ hec diſtinguūtur. gͦ omiſſio ⁊ cōmiſſio diſtīguūtur. ¶ Item differūt adinuicē p̄cepta ⁊ ꝓhibitōes. ſꝫ penes defectū p̄ceptoꝝ ē omiſſio: penes defectū ꝓhibitionū ē tranſgreſſio. gͦ inter ſe ſeꝑantur quēadmodū et illa¶ Ad qd̓ rn̄dendum. ꝙ illa diuiſio peccati quam facitaug. ad hoc tendit vt on̄datur differetia inter defectumex ꝑte cognitiue ⁊ ex ꝑte oꝑatiue. Un̄ ꝓprie loquendo ſeꝑat peccatū omiſſionis a peccato ignorātie. Peccatumem̄ ignorātie ē. cū nō videmus qd̓ facere debemus. peccatū omiſſionis cū nō facimus quod videmus debē fieri. poſſet tn̄ large accipi illud membrū vt nō facere cōmuniter accipiatur ⁊ debitū ſimiliter. ⁊ ẜm hoc ſub illo mēbro cōtinerētur omiſſio ꝓprie dicta ⁊ trāſgreſſio. ꝙem̄ tranſgreditur nō facit qd̓ debet fieri. ¶ Ad ſecūdumd̓o dicendum. ꝙ omiſſio accipitur cōmuniter ⁊ ꝓprie. ſiꝓprie accipitur diſtinguitur a trāſgreſſione. ſi cōmunitad trāſgreſſionē ſequitur omiſſio. nō tn̄ ſicut genus ſedſicut cōcomitās. ¶ Ad terciū dicēdū ẜm eandē rōem deficere em̄ a genere oꝑis vel a circūſtātia oꝑis dic̄ omiſſionē vel negligētiā cōmuniter ⁊ nō ꝓprie.¶ Nembrum quartumUarto queritur vtrū omiſſio multiplicet̉ꝑ ſpecies peccati. vt dicatur quedā venialis quedā mortalis. ⁊ iteꝝ ſi pl̓es ſunt ſpecies omiſſionū mortaliū. Ꝙ aūt quedamomiſſio ſit venialis quedā mortalis. videt̉ per hoc ꝙ aliqn̄ nō facit hō qd̓ tenetur facere. aliqn̄ nō facit quod expedit fieri. ⁊ vtroqꝫ mō ē omiſſio. Si v̓o nō facit quod tenetur facere mortalis eſt culpa. Si v̓o nō facit qd̓ expedit fieri venialis ē culpa. ergo omiſſio quedā erit venialis quedā mortalis. ¶ Ad ſecūdum v̓o videtur ſic arguiilla ad que facienda tenetur homo diuident̉ ꝑ ſpeciēs.ſicut ea ad que nō facienda tenetur hō diuidūtur ꝑ ſpecies. ergo ſicut trāſgreſſio habet ſpēs mortaliū peccatorū pl̓es. ita omiſſio habebit ſpecies mortaliū peccatorpl̓es. ¶ Ad primū dicēdū ꝙ ſi omiſſio accipiat̉ cōmuniter reſpectu debiti vel expediētis: tūc poſſet eſſe omiſſioaliqn̄ venialis aliqn̄ mortalis. ſed qꝛ ꝯſuetuꝫ ē acciperereſpectu debiti. dr̄ omiſſio tm̄ mortale peccatū. ¶ Ad ſecūdū d̓o dicēdū. ꝙ omiſſio aliter diuidit̉ ꝙͣ trāſgreſſiotranſgreſſio em̄ ē cū ſit malū. Malū aūt poteſt eē multipliciter: et circa diuerſum actū ⁊ circa eundē. Un̄ vtroqꝫ mō pōt habere ſpecies omiſſio. nec ē deſertio actꝰ boni. bonū aūt nō diuiditur ꝑ ſpecies niſi ẜm diuerſitatēactuū. circa em̄ eundē actum nō ē bonū niſi vno modovn̄ omiſſio nō tot modis multiplicat̉ quot modis tranſgreſſio. pōt em̄ trāſgreſſio eē ẜm ſuꝑfluū ⁊ diminutum:omiſſio v̓o nō habet hmōi differētias. ſed cū boni qd̓ ēvirtꝰ ſint differētie ẜm actus in ſpecie differentes: omiſſio ẜm illa materialiter diuerſificatur.¶ Membrum quintūUinto queritur vtrū aliquis teneatur adimpoſſibile. et ex hoc omittat cū ad illudtenetur qd̓ videtur. aliqua em̄ vouit virginitatē ex voto: ergo cōtinere tenet̉. Sit gͦyͦ fornicetur vel ꝙ cōtrahat matrimoniū. cōſtat ꝙ prienebatur ad virginitatē ⁊ ꝑ culpā nō abſoluit̉ a tentōeſic em̄ de peccato reportaret lucrū. ergo ad hoc tenetur.ſꝫ ē impoſſibile. ergo tenet̉ ad impoſſibile. ¶ Item iſte tenetur reprimere motū libidinis. ergo aut anteꝙͣ ſit motalis vel poſtꝙͣ ſit mortalis. ſed nō videtur ꝙ ante: quiaante venialis eō teneturdeclinare a veniali. nō eī

veniale eſt in ꝓhibitōne. Si v̓o tenetur reprimere cū eſtmortalis et poſt. hoc eſt impoſſibile. quia cū eſt mortal̓nō poteſt nō eſſe mortalis. et poſt neceſſe ē fuiſſe. ergo tenetur ad impoſſibile. ¶ Item iſte tenetur nūqͣ fornicariquia ꝓhibitiones obligant ad ſemper. ergo tenetur nōfornicari in a. Poſito ergo ꝙ fornicetur ī a. ip̄m nō fornicari in a eſt impoſſibile. et ad hoc tenetur. ergo tenet̉ad impoſſibile. ¶ Cōtra omne illud ad quod tenemurē ſub precepto vel ex ꝓhibitōe. ſed quod ē ſub p̄cepto vl̓phibitōne ē voluntarium. quicquid aūt eſt voluntariūſubeſt li. arbi. ergo a primo: omne illud ad qd̓ tenemurſubeſt li. ar. ſed nullū impoſſibile ſubeſt li. aꝛ. gͦ ad nullū impoſſibile tenemur. ¶ Item omnis tentio ē reſpct̄ufuturi. impoſſibile v̓o ꝑ accidēs ꝓ tꝑe quo eſt impoſſible nō eſt futurū. impoſſibile aūt ꝑ ſe ꝓ nullo tempore eſtfuturū. ¶ Itē ꝙ homo nō teneatur ad veniale euitādūfacit infirmitas. Adam em̄ an̄ infirmitatem tenebaturad euitandū motus illos in genere qui mō ſunt veniales. infirmitas ergo ꝙͣuis homo ingeſſerit ī eam ex culpa facit ꝙ nō tenemur ad illos motꝰ euitandos vniuerſaliter. ergo ml̓to fortius impoſſibilitas ſoluit nos a tētione: ꝙͣuis ex culpa nr̄a in eam incidamus. ¶ Huiusgratia queritur quid ſit tentio. ⁊ ex ꝗbꝰ cauſis hō teneatur. deinde que ſoluūt tentōem. Pōt ergo dici ꝙ tentioaliquando eſt ratione precepti vel ꝓhibitionis. aliquando ratione proprij conſenſus ſicut in conctractibus. votis. iuramentis. et promiſſis. aliquando ratione peccatorum ſicut homo tenetur ad penam. Tentio ergo ſicpoteſt deſcribi ex vi alieni precepti vel ꝓhibitōnis vl̓prij aſſenſus vel culpe ad agendum vel non ad nō agendū. vel ad vtrūqꝫ. vel ad patiendum obligatio. ad agendum ratōne preceptorum ad nō agenduꝫ ratōne ꝓhibitōnum. ad vtrūqꝫ ratōne ꝓprij cōſenſus. ad patiendumratōne culpe. ¶ Habito ergo quid ſit tentio et ex quibꝰcauſis: ſequitur de his que ſoluunt tentionem. hec autēdicūtur eſſe tria. Impoſſibilitas. diſpenſatio et penitentia. pōt ergo queri ratione iſtius numeri. et videntur ſidifferre. vt penitentia ſoluat tentōem ex parte eius quitenetur. ⁊ ſic generaliter poſſet dici ſolutio debiti. Diſpenſatio v̓o ex parte illius cui fit obligatio vel a quo īobligatio. Impoſſibilitas v̓o ex parte rei ad quā obligatur. ¶ Sed poteſt queri ſi impoſſibilitas ſoluat hominē a tentione. ꝙ non videtur. tentio em̄ nō eſt ratōneprecepti aut ꝓhibitōis ſiue ꝓprij conſenſus. ſed impoſſibilitas nō aufert has cauſas. ergo nec effectū earum ſſunt he cauſe ſufficiētes. ſed tentio ē effectus ſufficiensab iſtis cauſis ꝓcedens: ergo nō ſoluitur per impoſſibilitatem. ¶ Item dicit hiero. Anathema fit qui dicit deiprecepiſſe impoſſibile. et accipitur ibi precepiſſe cōmuniter. ergo deus nō prohibuit aliquid quod nō poſſit n̄fieri. ſicut nō precepit aliquid quod nō poſſit fieri. nonergo circa idem ſunt tentio et impoſſibilitas. aut gͦ nitenebatur. aut ſi tenebatur. nō tenebatur niſi ad impoſſibile fieri. ¶ Item aūt incidit in impoſſibilitatem illaꝫex culpa aut ſine culpa. Si ex culpa ſicut ſacerdos ꝙignorans officium ſuum ⁊ tenetur quottidie dice̓. ⁊ ludens ad talos amittit librum ſuum: ex culpa non debetreportare cōmodum. ergo non ſoluitur per impoſſibilitatem a tentione. Si v̓o non ex culpa nec ſic ſoluitur ꝑimpoſſibilitatem. ſicut accidit in ſacerdote infirmo quinon poteſt celebrare et tenetur ex officio vel promiſſo celebrare. non enim tenebatur niſi debitis conditōnibusexiſtentibus in perſona. debita autem conditio eſt ꝙ ſitſanus vel adminus potens celebrare. et ꝙ habeat ea q̄neceſſaria ſunt ad officium. ¶ Similiter de diſpenſatōne poteſt queri. Poteſt enim queri ſi aliquis poteſt diſpenſare contra preceptum nature. ¶ Similiter queritſi quis poteſt diſpenſare contra preceptum ſummi pontificis. vel contra preceptum proprij pontificis. v̓bigra.Epiſcopus contra preceptum archiepiſcopi cū par vi-