Queſtio.cxxx.

detur ęſſe dlitas. nulla aūt ſit maior ꝙͣ fit pontificaod dicendū. ꝙ nullus tenet̉ ad impoſſibilis. ¶ Adle ſꝫ ex inſſibilitate ſi in eā incidit ex ſua culpa: tenetur ad aliud ꝓpter illud ad quod prius tenebat̉. vt adſatiſfactionē de culpa ⁊ damno. ¶ Ad obiectū aūt primo dicendū. ꝙ illa que tenet̉ ex voto ad virginitatem.aut fornicat̉ aūt ꝯtrahit matrimoniū. ſi fornicat̉ tenebit̉ adhuc ⁊ impoſteꝝ ad ꝯtinentiā: ⁊ tenebit̉ ad ſatiſfactōꝫ de culpa. Si v̓o ꝯtrahit matrimonialit̓: teneturad agere pn̄īam de voti tranſgreſſione: ⁊ tenet̉ nō pete̓debitū lꝫ teneat̉ reddere. hͦ .n. ſue poteſtatis ē. illud v̓oalieni iuris. ¶ Ad ſecūduꝫ v̓o dd̓m. ꝙ cū dicit̉ teneturreprimere motū libidinis. ſenſus eſt. tenet̉ nō ꝯſentirevel ſimpl̓r vel ꝑ dn̄atōꝫ motui libidinis mortalis. Cūquerit̉. vtꝝ teneat̉ reprimere anteꝙͣ ſit mortalis velum eſt. Dicendū eſt. ꝙ hec determīatio an̄ vel cū pōtreferri ad hoc verbū tenet̉. vel hoc verbū reprimere. ſiad hoc verbū tenet̉: verū eſt ꝙ an̄ tenet̉ ꝙͣ ſit mortalis.Si v̓o determīat hͦ verbū reprimere: nō tenet̉ reprime̓ante. qꝛ nō tenet̉ nō ꝯſentire an̄: niſi qꝛ nō ꝯſentire mortale eſt ẜm om̄e tempꝰ. ſꝫ ſi eēt determinatū ẜm certumtempꝰ: nō teneret̉ reprimere an̄. Uel pōt dici ꝙ teneturreprimere an̄. Ad quod obijcit̉ ꝙ an̄ eſt veniale ⁊cͣ. dicendū ꝙ nō tenet̉ reprimere inꝙͣtuꝫ veniale: ſꝫ qꝛ fieretmortale niſi reprimeret̉. ¶ Ad terciū d̓o dicendū. ꝙ cūfornicat̉ aliꝗs. vtpote in a: tūc nō tenet̉ ad nō fornicandū in a. ſꝫ nō ad fornicanduꝫ impoſteꝝ. ¶ Ad illud d̓oqd̓ poſtea querit̉. vtꝝ aliquis ꝑ impoſſibilitateꝫ ſoluat̉tentione? Dicendū ꝙ nō ꝓprie dicit̉ illud: ſꝫ ꝑ hoc dat̉intelligi ꝙ nō eſt tentio niſi eius qd̓ poſſibile eſt fieri. ⁊eius qui pōt ꝓ tꝑe ꝓ quo pōt. vnde cū ex euentū fit aliquid impoſſibile n̄ ꝓ illo temꝑe tenet̉: ſꝫ ad aliud tenetur quod poſſibile eſt ſi manet ex ꝑte ipſiꝰ poſſibilitasſi v̓o nō manet ex ꝑte eius poſſibilitas ſicut eſt in eo ꝙincidit in furiā ꝑpetuā: tūc ſoluit̉ a tentōne. niſi ī eamincideret ex culpa ſua: ⁊ tūc ẜm quoſdā teneret̉ ad penam ex impoſſibilitate in quā incidit ex culpa. ẜm alios v̓o ſimpl̓r abſoluūt̉ ꝓ illo temꝑe. ¶ Per hoc p̄t eſſemanifeſtū illud quod obijcit̉. naꝫ tentio nō eſt niſi eiusbilitatē hꝫ ꝓ temꝑe ꝓ quo hꝫ. ⁊ ita intelligit̉qui poquod dicit b. Hiero. Si .n. n̄ poſſet hō implere aliquomodo faciendo vel nō faciēdo. nō p̄ciperet̉ a deo vel ꝓhiberet̉. ¶ Ad aliud v̓o dd̓m. ꝙ aliud eſt de impoſſibilitate ex ꝑte rei ad quam obligat̉ in euentu temꝑis. ⁊aliud ex ꝑte ꝑſone. Naꝫ illa que eſt ex ꝑte ip̄ius rei extemꝑe. nō abſoluit hoīeꝫ manente apud ip̄m poſſibilitate. ſꝫ tenebit̉ ad illud vel ad aliud ex defectu ſolutōisillius. ſꝫ ſi aufert̉ poſſibilitas ex ꝑte ꝑſone: tūc abſoluitur a tentione quā prius tenebat̉. ¶ Ad illd̓ qd̓ querit̉de diſpenſatiōe. Rndendū eſt ī ꝑte illa vbi aget̉ de iurenaturali ⁊ poſitiuo. ibi .n. de diſpenſatōibꝰ q̄ ſunt relarationes iuris coīs eſt agendum.¶ Mlēbꝝ. vj.Exta eſt de ꝯꝑatōne omiſſionis ad commiſſionē ꝙͣtū ad quantitatē pct̄i. Ꝙ aūtomiſſio ſit magis pct̄m ꝙͣ ꝯmiſſio ſic oſtēdit̉ ſuꝑ illud pͣsͣ. declina a malo ⁊ fac bonū. dicit glo. duo bona ſunt diuerte a malo. ⁊ fac bonūillud vitat culpā .ſ. declinare a malo. hec meret̉ palmāſcꝫ facere bonū. maius aūt eſt illud bonū quod meret̉palmā ꝙͣ illud quod vitat culpā. gͦ ex ꝑte iuſticie maiꝰeſt bonū facere bonū ꝙͣ declinare a malo. gͦ eiꝰ oppoſitūquod eſt facere bonū .ſ. malū facere: eſt maius malumex ꝑte iniuſticie ꝙͣ oppoſitū eius qd̓ eſt declinare a malo. ſ. declinare a bono. ⁊ ſic maius malū eſt face̓ maluꝫꝙ declinare a bono. gͦ cum penes declinare a bono ſumat pctm̄ omiſſionis: relinquit̉ ꝙ maius eſt peccatuꝫcōmiſſionis ꝙͣ omiſſiōis. ¶ Ad oppoſitum. maius bonū eſt obſeruare p̄cepta ꝙ ꝓhibita. qꝛ nō ꝓpter obẜua-

tioneꝫ ꝓhibitoꝝ habebit homo gloriā: ſꝫ vitabit penā.ꝓpter obſeruationē v̓eptoꝝ habebit gloriā ſicut diit glo. predicta. ſꝫ omiſſio eſt ꝯtra obẜuatōꝫ p̄ceptorūmiſſio eſt contra obẜuatōꝫ ꝓhibitorgͦ cum maiꝰmꝰlū ⁊ maius bonū opporaius peccatū erit omiſſioꝙͣ ꝯmiſſio. ¶ Rn̄dendum ꝙ peccatū omiſſionis ⁊ comniſſionis in diuerſis ꝙͣtū ad quantitatē pct̄i ſe habentvt excedentia ⁊ exceſſa. quia aliqn̄ eſt maius peccatuꝫomiſſio ꝙͣ ꝯmiſſio. aliqn̄ ecōuerſo. Si v̓o fiat comꝑatōvniꝰ ad alteꝝ in genere. maius malū ē ꝯmiſſio ꝙͣ omiſſio. Nam arbor que fructū malū facit plus nocet ꝙͣ illa que nullū fructū facit. ꝯmiſſio aūt eſt ſicut arbor quefructū malū facit: omiſſio autē ſicut arbor que nō facitfructū bonū. vtraqꝫ aūt excidet̉ ⁊ in ignē mittet̉. Nihilominꝰ tn̄ ad drn̄tiā paruuloꝝ nō baptizatoꝝ qui n̄ faciūt fructū bonū: qꝛ nullū faciūt. dicūt̉ omittētes facere fructum malū. nā nō facere cū debet ⁊ poſſit eſt fructus malus. ſed nō ſic ſicut facere malū directe ad cuiꝰꝯtrariū tenet̉. ¶ Ad illud d̓o quod obijcit̉ in cōtrariūdd̓m eſt. ꝙ tenet ꝯn̄tia in ꝯtrario nō ꝯſequētia in ipſo.Naꝫ ſi facere malū opponit̉ ei quod eſt facere bonū. ⁊declinare a bono: ei quod eſt declinare a malo. declinare aūt a malo ſit minus bonū ꝙͣ facere bonū. nō ꝓpt̓ hͦfacere malū eſt minꝰ malū ꝙͣ declinare a bono. ſꝫ econuerſo.¶ Mēbrū. vij.Eptimo querit̉ qn̄ dicit̉ omiſſio ꝑpetrari. .i. quo temꝑe. ⁊ ponat̉ exemplū de aliqui dormit ⁊ tenet̉ ſurgere ad matutina-⁊ nō ſurgit. Querit̉ gͦ qn̄ iſte cōmittit.nō debet dici omittere qn̄ nō ſurgit: qꝛ tūc dormit: ſꝫ niluꝫ peccatū fit a dormiente. gͦ tūc nō omittit. Nec omittit qn̄ ſe ordinauit dormitōni: qꝛ pōt adhuc ꝯtingere ꝙeuigilet hora debita ⁊ ſurgat. Nec poſt dormitationeꝫomittit: qn̄ .ſ. euigilabat. tūc enī dicte ſunt matutine. gͦnullo tꝑe omittit. ¶ Ad quod reſpondēdū. ꝙ tūc dicitur omiſſio ꝑpetrari. qn̄ aliquis applicat ſe ad actū illicitum impoſſibileꝫ cum illo actu ad quē tenet̉. vt ſi iſtetenet̉ ire ad matutinas ⁊ inebriet ſe. vel ſit ī colloquioinfructuoſo. ⁊ ita de alijs. ꝓpter quod nō ſurgat ad matutinas: tunc omittit. Si v̓o applicat ſe alicui actui bono ad quem tenet̉. ⁊ ex illo feſſus dormiat ⁊ nō ſurgit:nō omittit. Si v̓o fuerit actus indifferens tn̄ quia impeditiuus eſt eius ad quod tenet̉: ⁊ ſic omittit. ſed poſito ꝙ teneat̉ ſurgere ⁊ nō ſurgit. nec hoc eſt ex aliqͣ cāp̄cedenti que in ipſo ſit: ſꝫ tm̄ quia ligata eſt vis ſenſibilis. nūquid omittit dormiendo? Dicendū eſt ꝙ nō. ſubintelligendū eſt enim ꝙ tenet̉ ſurgere cum audierit ſignū ſurgendi. ſꝫ ſi nō ſurrexerit ex cauſa que fuit in ip̄otūc omittit. cū cauſaꝫ ꝑpetrat.¶ Mlēby. viij.Ctauo querit̉ de ordine omiſſionis ad cōmiſſionē. Ad quod ſic. dicit̉ in pͣs. ſuperillud. Incēſa igni ⁊ ſuffoſſa. qd̓ duplex ēradix peccati. amor male incendēs. ⁊ timor male humiliās. timor v̓o ad amorē reducit̉ ſic̄ dic̄aug. in li. de li. ar. ſi gͦ omiſſio eſt ex tīore male humiliante. ꝯmiſſio ex amore male incēdente. quēadmodū timor radicat̉ ī amore ſiue ſit bonus ſiue malꝰ: omiſſioradicabit̉ in ꝯmiſſione. ¶ Ad oppoſitū ſicut dic̄ ph̓ustria ſunt in oꝑatōnibꝰ virtutū .ſ. ſcire. velle. ⁊ firmiteroꝑari. vnde prius eſt ſcire. ⁊ poſtea velle. ⁊ poſt ē oꝑarigͦ hūc ordine hn̄t peccata que ſunt circa iſtos actꝰ. ſedignorantia eſt ꝯtra primū actum. cum .ſ. tenet̉ aliquisſcire aliquid ⁊ nō ſcit illud. omiſſio aūt eſt ꝯtra ſecūdūactū. qn̄ ſcꝫ tenet̉ aliquis velle aliquid ⁊ nō vult illudSed ꝯmiſſio ꝯtra ip̄m oꝑari eſt. qn̄ ſcꝫ aliꝗs facit aliquid quod tenetur non facere. gͦ ignorantia ē ꝯͣ priorē