Druckschrift 
2 (1481) Tabula tractatuus hui[us] secūde ptis sūme alexādri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

et ẜm hec currit illa diuiſio. peccatum aliud in deū. aliud in proximū. aliud in ſeip̄m. hoc autem modo accipitur delictum ẜm diuiditur ꝯtra commiſſum: ſed dicit̉ delictum cum ſit quod faciendū eſt. Similiterreſpondendū eſt ad ſecundū. delictum em̄ aliquando coartat̉ ad illud peccatū quod ſcienter fit. vel quod ſcit̉factū eſt. et hoc modo diuiditur ꝯtra ꝯmiſſum ſed diuidit contra peccatū ignorantiam ſiue qd̓ ignoranterfit. Alio v̓o modo delictū accipit̉ ꝯmuniter. quandofit ad quod tenetur. fieri dicatur large ad ſcire. et ẜmhunc modū delictum ꝯtinet in ſe peccatum ignorantie.peccatum em̄ ignorantie eſt cum ſcit quod tenet̉ ſcire. et hoc modo delictum immediate ſe habet ꝯtra commiſſum. continet em̄ in ſe peccatum ignorantie emiſſionis negligentie. Alio v̓o modo accipitur ſuꝑ illud pͣs.Belicta iuuentutis mee et ignorātias meas ne me. Delicta em̄ dicunt̉ qn̄ via veritatis ſcienter delinquit̉. ignrantie v̓o peccata que ignoranter fecit vel anteꝙͣ credederet peccare. Alembrum terciumErcio querit̉ vtrū magis peccatū ſit delictum ꝙͣ ꝯmiſſum. quod videt̉. Delictū em̄in leuitico magna indigebat expiatione.ſicut dicit̉. v. leui. ergo maius peccatū fuitdelictū ꝙͣ ꝯmiſſum. Preterea. facere bonuꝫ eſt meliorꝑs iuſticie ꝙͣ declinare a malo. ergo delictū quod oppoītur ei quod eſt facere bonuꝫ hoc em̄ abſtinere eſt a bonovel deſertio boni. ſicut dicit̉ leuit̉. vj. ſuꝑ illud. ſicut propeccato offert̉ hoſtia: cōmiſſum v̓o opponitur ei quod eſtdeclinare a malo. hoc em̄ eſt facere malū. ergo delictuꝫeſt maius peccatū ꝙͣ ꝯmiſſum. Contra. videt̉ equale hoc quod dicit̉ leuit̉. vj. Sicut pct̄o offert̉ hoſtiaita pro delicto. vtriuſqꝫ hoſtie vna lex erit. ſi ergo vna eſtlex. vna eſt lex ſacrificij peccato delicto. ergo ſuntꝯſimilis culpe. Item grego. in originali ſuꝑ illud. ſcelera mea atqꝫ delicta oſtende mihi. hoc intereſt inter ſcelus et delictum: ſcelus pondus peccati tranſcēdit. delictū v̓o. qꝛ cum offerri ſacrificiū peccato iubetur.nimiꝝ peccato dicitur ſicut delicto. ergo ad pariaiudicant̉ peccatū et delictum. ſed hoc dicitur cōmiſſum.ergo delictū et ꝯmiſſum ad paria iudicant̉. auteꝫdelictuꝫ ſit minus ꝙͣ ꝯmiſſum arguitur. difficilius enimfit obſeruatō ab omiſſo ꝙͣ commiſſo. que d̓o ſunt huiuſmodi. alijs paribꝰ minora ſunt peccata. autem difficilioris fit obſeruatōnis patet hoc. plures ignorant̉obmittunt ſiue declinauerunt ꝙͣ committunt. Pretere a plures ſunt ꝓhibitiones ꝙͣ precepta affirmatiua. ſꝫin tranſgrediendo ꝓhibitōnes fit cōmiſſum. faciendo precepta fit delictum: ergo pluries fit ꝯmiſſum ꝙͣ delictum. Ad quod dicendū. delictum ẜm immediate ſe habet ꝯtra ꝯmiſſum et ſufficienter diuidit peccatūactuale mortale: maius peccatū eſt in genere cōmiſſumꝙͣ delictū: qꝛ maius malū eſt facere malum. ꝙͣ facerebonū. ẜm aūt delictum reſpicit ſe in iniuriā dei. maius eſt peccatum. et ſic accipit̉ qn̄qꝫ in leuitico. maiorrequirit̉ expiatio. Ad illud d̓o quod obijcitur comꝑatōnem delicti commiſſi ad partē iuſticie. dicendumeſt. licet maius bonū ſit facere bonū ꝙͣ non facere malum. tn̄ ſic eſt in oppoſitis vt maius ſit malum abſtinere a bono ꝙͣ facere malum. ſed attendenda eſt ibi ꝯſequentia in ꝯtrario. Ad illud v̓o qd̓ obijcit̉ de paritate hoc quod dicit̉ leuit̉. intelligendū eſt illa paritasattenditur quo ad legem hoſtie inꝙͣtum reſpicit ſacerdotem. Unde dicit̉ ibidem. ad ſacerdotē qui eaꝫ obtuleritet ꝑtinebit. Ad illud v̓o quod dicit beatus greg. dicedum eſt. quo ad hoc attendit̉ paritas. ſcelus traſcedit vtrunqꝫ in malicia. Nembrū quartū

Uarto querit̉ vtrum delictum ſit ſimulcommiſſo. quod videtur. Qui enim nonfacit quod tenet̉ facere. hoc eſt quia aliqd̓aliud facit quod diſtrahit affectuꝫ ab illo Item qui facit quod tenetur facere committit illd̓ad quod tenet̉. qui enim fornicat̉ tenetur ꝯtinere noncontinet. ergo delictum ſimul eſt neceſſario cum commiſſo. Ad quod dicendū. delictū aliquod eſt reſpectuactus. qui directe opponitur ei quod ꝓhibetur. vt ſe habent continere ab illicito fornicari. et in talibus commiſſum ſequit̉ delictum ſed non econuerſo. Sunt etiamalij actus reſpectu quoꝝ dicit̉ delictum: in talibus poteſt eſſe delictum ſine ꝯmiſſo. vt tenetur ille dare indigēti tempore et loco et dat. et ex hoc delinquit. tamen ꝯmittit. Preterea. ille dat cui debet et ita ꝯmittit. nec tamen obmittit. poteſt enim dare et cui debet.et cui debet. et ita ex vna ꝑte tranſgredi. et ex alia parte derelinquere. ſic ergo patet qualiter ſeꝑantur delictūet commiſſum qualiter non ſeꝑatur. Alembrū quintumTtimo querit̉ ratione delicti et cōmiſſi. ſiom̄e de lictum reducat̉ ad vnū ꝯmune ſiuad vnā cauſaꝫ ꝯmunē et om̄e ꝯmiſſuꝫ ſimiliter. qd̓ videt̉. diſtincte em̄ ſunt ꝓhibitiones ab inuicem iuſſiones ſil̓iter. delicta et ꝯmiſſaſunt circa actus ꝑticulares erit delictū vnū ꝯmūeomībꝰ delictis. nec preceptuꝫ ad oīa p̄cepta. neqꝫ omniareducent̉ ad vnū vtrobiqꝫ. Cōtra. aug. in li. de ꝑfectōeiuſticie. generalis ꝓhibitio eſt ꝯcupiſces. et general̓iuſſio. diliges. qd̓ breuiter apl̓us ꝯplexus eſt dicēs. Nolite ꝯformari huic ſeculo. ſꝫ reformamini in nouitate ſenſus vr̄i. ꝓhibitio em̄ eſt. nolite ꝯformari. Iuſſio ē. reformamī. delictū et ꝯmiſſuꝫ attēdant̉ ẜm iuſſionēhibitōem. erit delictū et ꝯmiſſuꝫ ad generalia reducere. em̄ aliquis delinꝗt tenet̉ aliquis reformari in nouitate vite. et reformat̉ delinquēdo: aūt aliquis ꝯmittit tenetur non ꝯformari huic ſeculo. et ꝯformat̉. Adqd̓ dicendū eſt eſt reducere ſicut dictū eſt ad p̄dicta generalia ſunt tanꝙͣ radices p̄ceptoꝝ ꝓhibitionū. vt iſta ſint vniuerſalia p̄ceptoꝝ ꝓhibitōnū ꝑticulariū ſicut ꝯcupiſcē et diligere ſunt radices: ita noliteformari reformari ſunt ꝯn̄tia. et ſic ꝗcūqꝫ delinꝗt veꝯmittit radicitus: peccat in illis vel ex ꝯſequēti Queſtio. cxxix. de differetijs delicti ſunt ignorantia. obmiſſio. negligentia. etprimo de ignorantiaIcto de delicto inene̓ ſeꝗtur de tribꝰ differētijs delictiſunt iḡratia. obmiſſio. negligentia. delictū em̄ dr̄ derelictio boni faciēdi ad qd̓tenet̉. Bonū aūt illud aūt ē in ſcireaut in agē. In age̓ v̓o duplicit̓. vel ad genꝰ actꝰ debitivel ad circūſtātiā debita. primū ē ignorātia eſt circaſciēdū. ſcd̓m ē obmiſſio ē deſertio actꝰ debiti. terciū ē negligētia ē deſertō circūſtātie debite. prīo dicendū eſtde igͦrātia. Primo q̄rit̉ vtꝝ igͦrātia ſit pct̄m ali. Scd̓o ſi aliqͦ ē pct̄m: an ſit pena pct̄i. Tercio drn̄tia ſit igͦrātie erroris. Quarto ſi ꝯcomiteturqd̓cūqꝫ pct̄m. Quīto dr̄ pct̄m vl̓ pcīo. vtꝝ ſit originale vel actuale vel mediū. Sexto vtꝝ pct̄m iḡrātie ſitgͣuiſſimū. Septīo vtrū excuſet igͦrantia a pct̄o vl̓ excuſet. Octauo de excuſantibꝰ magis excuſent. Nono decōparatōne ip̄ius ad alias cauſas excuſationis. Membrum primuꝫD primū ſic dr̄ ad Ro. j. ſuꝑ illd̓. Scimꝰas ꝯpioria meuanuluē naliciqm̄ iudiciū eſt dei. poſtea ſeꝗt̉. an igͦras.