Queſtio.cxxvj.

ſurgit motus. motꝰ ip̄e prīo mō nō eſt pct̄m. īmo paſſiovel pena originalis pct̄i eſt. ſicut et primus motꝰ. Sequit̉ an̄ delectatio inordinata in eo ꝙ eſt in illicitū ꝓtēſa ſit pct̄m veniale vel mortale? Ad qd̓ rn̄det̉. qm̄ eſt delectatio moroſa: et iſta eſt pct̄m mortale. et eſt delectatōnō moroſa et iſta pcī̄m veniale. ¶ Sed adhuc queriturquanta mora reꝗͥrit̉ ad hͦ ꝙ ſit mortale pct̄m. Et ad hocnotādū ꝙ dicit̉ in. ij. ſentē. vbi agit̉ de ſenſualitate. Nāſicut in temptatōe hoīs primi tria ſunt. ſerpens. vir etmulier: ſic ſpūaliter ē in temptatōe hoīs. Nā ſerpēs eſtſenſualitas. Inferior ꝑs rōis mulier. ſuꝑior vir. ſerpēsintendit deciꝑe mulierē cibo illicito cū ſenſualitas illecebra voluptatis inferiorē ꝑtem rōis pulſat. Sola mulier comedit: qn̄ inferior ꝑs rōnis ſine volūtate ꝑficiendi ꝯſentit delectatōni. Uir comedit qn̄ ſuꝑior ꝑs ratōisplenā volūtatē ꝑficiendi apponit. Cū gͦ inſenſibili motupct̄i illecebra teneat̉ veniale ⁊ leuiſſimū pct̄m eſt. tūc v̓omulier ſine viro guſtat cū ita delectatōe cogitatōis teneur pct̄m. vt nō ſaciendū decernat̉. Si ergo pct̄m nōdiuneat̉ in cogitatōne delectatōnis. ſꝫ ſtatim vt muliereꝫtetigit recedit viri auctoritate. pct̄m veniale eſt. ſi v̓o indelectatōe teneat̉ diu: et ſi volūtas ꝑficiendi deſit ē mortale. cū v̓o vir .i. ſuꝑior pars rōnis illecebre ꝯſentit. hͦ eſtcū adeſt plena volūtas ꝑficiēdi. mortale ē ſꝑ et gͣuiſſimū¶ Sꝫ dubitat̉ qd̓ eſt ꝙ dr̄ diu tenet̉. aut illud intelligit̉de diut̓nitate tēptatōnis. aut de diut̓nitate deliberatōisrōis nō tꝑis. qꝛ quātūcūqꝫ diu ē delectatō: dūmō nō p̄ponat̉ delectatōi q̄ ē in deo vel equat̉: nūꝙͣ eſt mortale peccatū. nec deliberatōis. qꝛ quantūcūqꝫ deliberatū ſit dūmō nō ſit ꝯſenſus: peccatū mortale nō eſt. ¶ Reſpondeoſine preiudicio. illud intelligit̉ de diuturnitate deliberatōnis rationis. cum em̄ deliberat ratō illicitam eſſe delectatōem. et poſt delectatōem ꝯſentit. auerſa a delectatione que eſt in deo ꝑ ꝯtemptū illicite delectatōi q̄ eſt in creatura adheret. et ideo peccat mortaliter. ¶ Ad illud v̓oquod obijcit̉. diſtinguendū eſt. ꝙ eſt ꝯſenſus ad delectandum. et eſt ꝯſenſus ad opus. ſi opus ſit de genere venial̓ſicut eſt mendaciū iocoſum ⁊ ei ꝯſentiat̉ inqͣtū tale. veniale peccatū eſt. ſi opus ſit mortale vt fornicari et huiuſmodi mortale eſt. Conſenſus etiam eſt ad delectādūyſi delectatio veniali actui referat̉ veniale eſt. ſi morale diſtinguendū: qꝛ aūt ꝯſenſus ille eſt ſubitus non p̄habita deliberatōne. et ille appellat̉ ſurreptō: et ꝓceditex corruptōe ratōnis et eſt veniale. et tunc mulier comedit. ſcꝫ inferior ꝑs rōnis. et nōdiu tenet̉ pct̄m in delectatione. ſed ſtatim recedit cū a viro reprimit̉. Et eſt ꝯſenſus ad delectandū ex precedēte deliberatōne rationis. ettunc diu tenetur peccatum in delectatōne eſt mortale. licet deſit volūtas plena ꝑficiendi. ¶ Dubitat̉ de hoc qd̓dicit̉ ſupra. ꝙ cū plena volūtas ꝑficiendi adeſt. tūc virꝗ eſt ſuꝑior ꝑs ratōnis comedit. Nā dicit aug. ꝙ infertor ꝑs oīa inferiora diſponit. ſuꝑior ad ſuꝑiora ꝯtemplāda reſpicit. plena gͦ voluntas vt aliqd̓ peccatū ducat̉ inactū ad inferiorē ꝑtem rationis ꝑtinet. ¶ Reſpondendum ꝙ ꝓprie loquēdo vera eſt ꝯcluſio. dicit̉ tn̄ impropͥeratōnis ſuꝑioris. eo ꝙ nō cohibeat inferiorē ꝑ legem nature que ſcripta eſt in ea ẜm ꝙ ip̄a dicit̉ imago dei in cognitōe veri et amore boni. vel qꝛ eadeꝫ eſt inferior ratōet ſuꝑior ẜm rem. differēs tamen ẜm rationem.¶ Queſtio. cxxvj. de ocio.Equitur de oco qd̓reſpicit opus. Dicitur em̄ ociuꝫ quievel ceſſato ab opere bono. Poteſt ergoprimo queri. ſi eſt peccatum. Secundodo mortale. Tercō ſi reſpiciat aliqd̓ p̄ceptum vl̓ ꝓhibivtrū ſit peccatū veniale tm̄ an aliquantionem. Quarto vtrū equaliter ſit culpabile ociū in ſernone et oꝑe. Quinto cui opponitur. Sexto vtrū religioſi teneant̉ ad opus manuale.

¶ Nembrum primumD primū ſic oſtenditur ꝙ ſit peccatum. dicitur em̄ ſuꝑ illud. j. ad Thi. v. Simul at̄et ocioſe. vbi arguit viduas de pct̄o. ¶ Itēxvij. Ezech. hec fuit iniquitas ſodome ſororis tue. ſuꝑbia abundantia panis ⁊ ocium. cum erociū ſit iniquitas. erit peccatum. ¶ Item math̓. xij. dicit̉ꝙ de om̄i ocioſo verbo reddenda eſt ratio. ſed nō eſt reddenda ratio niſi de peccato. ergo ip̄m eſt peccatū. ¶ Itleo papa. terra carnis noſtre niſi aſſiduis culturis fue̓itexculta: ocio ſpinas ⁊ tribulos ꝓducit. ſed per ſpinas ⁊tribulos deſignant̉ pct̄oꝝ fructus. ergo ocium eſt peccatum. ¶ Contra. grego. ociū ſanctū querit caritas veritatis. negocium iuſtum ſuſcipit neceſſitatis veritatis.ocium nō eſt peccatū ẜm ſe: dum quoddā ocium ſit ſanctum. quoddaꝫ non. ¶ Item in ocio nō iners vacatō delectare debet. ſed vel inꝗſitio vel inuētio veritatis. ergoocium de ſe nō eſt malū. ergo nō eſt peccatum. ¶ Preterea mathei. xxiiij. duo in lecto vno. glo. in ocio. ergo ocium eſt indifferens. cum quidā aſſumant̉ quidam relinquunt̉. ¶ Ad quod dicendū. ꝙ ocium multipliciter dicitur. dicit̉ em̄ ociū ẜm grego. qd̓ caret ratōne iuſte neceſſitatis vel intentōe pie vtilitatis. et ẜm hoc ocium non eſtbonū ſed eſt peccatū vel diſpoſitō ad illud. Alio v̓o modo dicit̉ ocium vacatio ab his que ſunt ꝓprie actiue vite. ẜm ꝙ dicit̉. .x. luce. Martha ſolicita es ⁊cͣ. Mariav̓o optimā ⁊cͣ. et hoc eſt ociū ꝯtemplatōis. et hoc mō eſtbonum qn̄ fit iuſta de cauſa. Tercio v̓o mō indifferēs.ẜm hoc ꝙ vacare ab his q̄ ſunt actiue poteſt fieri vel bono fine vel cū bono fine. Sic gͦ oſtendit̉ ꝙ vno mō ē peccatum. et ẜm hoc accipiūtur auctoritates que hec ꝯcludunt: due v̓o ſequētes accipiunt̉ pro ocio bono. vltimav̓o pro indifferenti.¶ Membrū ſecundū¶ Ecundo queritur. vtrū ſit mortale vel vemniale. Et videt̉ eſſe veniale. Unde grego.quis nō inueniri poteſt qui quātūlibet ꝑfectus ſit. de ocioſo tn̄ ſermone nō peccet.ſed ꝑfectō nō poteſt ſimul ſtare cum peccato mortali. ergo ocium nō eſt peccatum mortale: ergo veniale. ¶ Iteꝫego. ſi ratio de ocioſo ſermone exigit̉. penſanduꝫ eſt q̄na iſtud multiloquiū ſequit̉ in quo ſuꝑbie verbo peccatur. in quo innuit̉ ꝯꝑatio peccati venialis ad mortale in genere locutōis. ergo verbū ocioſum eſt veniale peccatum. et ita ociū eſt veniale peccatū. ¶ Cōtra. aug. deci. dei. Dyabolus ocio hominē occupauit et poſſedit. ſꝫnullus venit in poſſeſſionē dyaboli niſi per mortale peccatum. ergo octu eſt mortale peccatum. ¶ Item Bern̄.ad eugeniū. Nuge in ore ſacerdotis ſunt blaſphemie. interduꝫ ſi incidant ſerende fortaſſis: referende nunꝙͣ. cōſecraſti os tuum euangelio talibus iam aperire illicitūeſt. aſueſcere v̓o ſacrilegium eſt. cum ergo blaſphemiaſit mortale peccatum. erit ocioſitas huiuſmodi mortalepeccatum. ¶ Ad quod dicendum. ꝙ ocium ẜm ꝙ dicit̉improba voluntas quieſcendi ab opere iuſte neceſſitatis et pie vtilitatis. quandoqꝫ veniale peccatum eſt. quādoqꝫ mortale. veniale peccatum eſt: cū ſit delectatio ī aliquo quod eſt citra deum. quod eſt apparens delectabile.mortalis v̓o cum preponitur aliquod commutabile bonū incommutabili. ¶ Scd̓m hoc accipiuntur auctoritates predicte. illa enim prima auctoritas non loquitur d̓omni ocio quod eſt ſermonis. ſed de illo ꝙ eſt in viro ꝑfecto ex aliquo lubrico lingue. ¶ Secunda v̓o auctoritas dicitur de ocio quod venit in ſermone. ex hoc ꝙ homo ẜm ſtatum nature corrupte vix poteſt cuſtodire ſe apeccato lingue. ẜm illud. iij. Ia. Linguam hominū nullus domare poteſt. et Eccͣi. xiiij. Beatus vir qui non eſtlapſus ex ore. et ideo dicit̉ in Ecc̄i. xxij. Quis dabit orimeo cuſtodiam. et ſuper labia mea ſignaculū certum. vt