¶ Queſtio. cxxv. De primiIctum eſt de penili peccato in generali. dicendum eſt deſo in ſpeciali. Et pͥmo de pͥmo motu.Secundo de delectatione non moroſa.Tercio de ocio. Quoꝝ pͥmum reſpicitſenſualitatem. q̄ eſt motiua ſenſibibis interior. ſcd̓m reſpicit motiuam rōnalem interiorem. tercium motiuamrōnalem exteriorem. ¶ Circa v̓o pͥmum motum hec pn̄tꝯſiderari .ſ. ꝗd ſit pͥmus motꝰ. Scd̓o vtꝝ ſit pct̄m. Tercio vtꝝ ſit in omni vi motiua ipſius anime. Quarto a qͦhꝫ pͥmus motus pct̄m. Quinto vtꝝ ſit neceſſitas ad primos motꝰ. Sexto vtꝝ pͥmi motus cadant ſub ꝓhibitonSeptimo vtꝝ non peccet ſi nō repͥmat motus in ſenſualitatē. Octauo de oppoſito pͥmi motꝰ. Nono an pͥmi motus ſint eqͣles in eadem ꝑſona vel in diuerſis. Decimovtrum pena infligatur a deo pro primis motibꝰ. Undecimo annectit̉ de delectatione moroſa an ſit pct̄m.¶ Membrum primūD primum ſic. Primus motus ſic diffinitur. Ꝙ eſt motus ſenſualitatis ẜm impulſum fomitis. tendēs impetuoſe ad fruitōꝫ¶creature delectabilis. ꝑ hͦ ꝙ dr̄ ſenſualitatis tangit̉ cā materialis. ſiue ſubſtantia. ſenſualitas em̄eſt ſubiectum in qͦ eſt pͥmus motus. Notandum tn̄ ꝙ ſenſualitas dupliciter mouet̉. aliqn̄ em̄ mouet̉ ẜm regimenrōnis ad ſuſtentatōꝫ nature: ⁊ talis motus non eſt inordinatus nec vituꝑabilis. aliqn̄ mouet̉ ẜm impulſum fomitis: ⁊ ille eſt pͥmus motus de qͦ loꝗmur ⁊ eſt motꝰ inordinatus. ad dr̄am gͦ illius motꝰ ſenſualitatis ꝗ fit ẜm regimen rōnis ad ſuſtentatōꝫ nature: addit̉ ẜm impulſumfomitis. ⁊ in hͦ tangit̉ cā efficiens ꝑ hͦ qd̓ ſeꝗt̉ tendens impetuoſe notat̉ cā formalis: q̄ eſt immoderatio ſiue improbus impetꝰ libidinis. ꝑ hoc qd̓ ſeꝗt̉ ad fruitōꝫ ⁊cͣ. notat̉cā finalis. ¶ Quid at̄ ſenſualitas ſit ⁊ quot modis dicat̉dictum eſt in pͥma diuiſione virium anime. tn̄ ad pn̄s notandum eſt. ꝙ ſic̄ ſe hꝫ ſenſus ad rōnem ẜm vim cognitiuam. ita ſe hꝫ ſenſualitas ad vim rōnabilē ſiue volūtatēſiue li. ar. qd̓ idem eſt ẜm viaꝫ motiuaꝫ. vn̄ ſic̄ apprehenſio ſiue cognitio q̄ eſt ẜm ſenſum: p̄cedit eam q̄ eſt ẜm rōnem. motus ſenſualitatis prior eſt ꝙͣ motus ꝗ eſt ẜm voluntatem. ⁊ ideo recte dictum eſt ꝙ pͥmꝰ motus eſt motꝰſenſualitatis. ¶ Notandum etiam ꝙ ſenſualitas nomēeſt vis ſenſibilis ordinate ſub rōne. ⁊ ideo ſenſualitas eſtin homine ſolo. ſenſibilitas in brutis. ¶ Contra p̄dictaꝫrōnem ſic obijcit̉. vij. ad Roma. Uideo aliam legem ⁊cͣ.Glo. lex carnis vel membroꝝ eſt pͥmus motꝰ ꝯcupīe. ſedlex membroꝝ idem eſt ꝙ fomes. gͦ non eſt actꝰ fomitis vl̓ẜm impulſum fomitis. ¶ Item ſic ſenſualitas fuit corrupta: ita ⁊ ratio ꝑ pct̄m originale. gͦ ſic̄ ex corruptōne ſenſualitatis ſurgit pͥmꝰ motꝰ: ita ex corruptōne rōnis. gͦ nōomnis pͥmꝰ motꝰ ē motꝰ ſenſualitatis. ¶ Item aliꝗs motus naturalis pt̄ eſſe cum impetu. gͦ non tm̄ pͥmꝰ motꝰ ētendēs impetuoſe. ¶ Item ſenſualitas non eſt nobis cōmunis ⁊ brutis. gͦ eſt vis rōnalis. ſꝫ vis rōnis non agicum impetu. gͦ ſenſualitas non agit cum impetu. gͦ pͥmmotꝰ non ē cum impetū. ¶ Ad qd̓ dd̓m. ꝙ cum dr̄ lex carnis ⁊ membroꝝ ē pͥmꝰ motꝰ. dr̄ ꝑ cām. lex em̄ carnis velmembroꝝ eſt ca pͥmoꝝ motuum. ¶ Ad ſcd̓m dd̓m ꝙ p̄mꝰmotꝰ de qͦ loꝗmur h̓ eſt ſenſualitatis ⁊ non eſt rōnis niſiqd̓ammodo. Un̄ tm̄ eſt ī ipſa ſenſualitate ordinata ad rōnem. ¶ Ad tercium v̓o dd̓m. ꝙ licet motꝰ naturalis aliqn̄ fiat cum impetu: nihilominꝰ motꝰ ſenſualitatis ꝗ ē vtcioſus fit cum impetu. hͦ em̄ eſt ꝯn̄ vtriqꝫ. nō ex ꝑte rōisſꝫ ex ꝑte ſenſibilis anime. ¶ Ad qͣrtum dd̓m ꝙ non ſeꝗt̉ſenſualitas non eſt communis nobis ⁊ brutis. ſꝫ ꝓpria eſt
hominis: ꝙ ꝓpter hoc ſenſualitas agat cum deliberatione. ſenſualitas em̄ eſt ꝑtis ſenſibilis ordinate ad rationem. ⁊ ꝓpter illum ordinem non eſt communis nobis ⁊brutis.¶ Membrum ſecundumEcundo querit̉ vtrum pͥmꝰ motus ſit pct̄mQd̓ videt̉. vij. ad Ro. ſuꝑ illud. Non egooperor ſꝫ ꝗ habitat ī me ⁊c̄. Glo. qd̓ apl̓usnolebat ⁊ tn̄ faciebat ꝯcupīa eſt. q̄ eſt in pͥmo motu qd̓ eſt veniale pct̄m. gͦ pͥmus motus eſt venialepct̄m. ¶ Itm̄. vij. ad Ro. diſtinguit̉ triplex velle. nature.gr̄e ⁊ culpe. motus at̄ pͥmus eſt a velle culpe ſiue vicij.pͥmꝰ motꝰ ē pct̄m. ¶ Itē ſuꝑ ꝓlogum psͣ. dr̄. cogitatio lage accepta tria amplectit̉ .ſ. pͥmum motum mentis ꝗ eſtvenialis culpa. gͦ pͥmꝰ motus eſt veniale pct̄m. ¶ ContraAug. de correctione ⁊ gr̄a. ꝗs peccat in eo qd̓ vitare nonpt̉? q. d. nullus. gͦ ſi pͥmus motus vitari non pt̄: pͥmꝰ motus non erit pct̄m. ¶ Item omne pct̄m eſt voluntarium.ita ꝙ ſi non eſt voluntarium non eſt pct̄m: ſꝫ pͥmus motꝰnon eſt ꝗd voluntarium. gͦ non eſt pctm̄. Ꝙ non ſit volūtarium patꝫ ꝑ hͦ qd̓ dr̄. vij. ad Ro. qd̓ nolo hͦ ago. ⁊ loꝗ̄de pͥmo motu. gͦ pͥmus motꝰ non eſt pct̄m. ¶ Item Augꝰ.in li. de ci. dei. Si ꝯcupīa que p̄ter legem nr̄e voluntatismouet̉ abſqꝫ culpa eſt in corꝑe dormientis. ꝙͣtomagis incorꝑe nō ꝯſentientis. ¶ Item ſuꝑ illud. Iraſcimini ⁊ nolite peccare. Glo. ſciendum ꝙ pͥmus motꝰ non eſt in pt̄ate nr̄a. ſꝫ qd̓ non eſt in pt̄ate nr̄a non eſt pct̄m. ¶ Itē glo.ibidem. pͥmo motu iraſcimini qd̓ eſt inuincibile. gͦ hmōimotꝰ ſunt inuincibiles. gͦ non ſunt pct̄m. ¶ Itē ſuggeſtioq̄ eſt a dyabolo ſiue temptatio nō eſt pct̄m. cum gͦ ſit dyabolus fortiꝰ impellens. gͦ temptatio q̄ eſt ex carne q̄ minꝰimpellit: non erit pct̄m. ¶ Ad qd̓ dd̓m. ꝙ ꝗdam diſtinguunt inter motum pͥmo pͥmum: ⁊ motum ſcd̓o pͥmumpͥmo pͥmꝰ motus eſt. q̄ repente inſurgit. ⁊ ille non ē pct̄mſecundo pͥmꝰ motus eſt: ꝗ ptꝰ illum occurrit ⁊ ille ē pct̄m.qꝛ debebat repͥmi ex qͦ ſentiebat̉ pͥmo pͥmꝰ. Alij v̓o dicūtꝙ omnis pͥmꝰ motus eſt pct̄m. ſꝫ non dr̄ primꝰ motꝰ qͦuſvoluntatem attingit. ſꝫ ipſi diſtinguunt duplicem ſenſibilitatem. brutalem ⁊ humanam. in brutali non eſt pct̄m.in humana eſt pct̄m. Melius tn̄ pt̄ dici ꝙ ē ſenſualitasin homine corrupta ꝑ originale pct̄m. ⁊ inordinata delectatio ſiue libidinoſa q̄ ex ea ꝓcedit inꝙͣtum corrupta dr̄primꝰ motus: ⁊ eſt pct̄m. qꝛ debebat eſſe ſubdita rōni. ⁊ipſa mouet̉ indebito modo p̄ter rōem. ⁊ attingit̉ aliqͦ mōa rōne: non faciente ſꝫ ꝑmittente ⁊ radicem eius non oppͥmente. ¶ Ad pͥmo gͦ dd̓m. ꝙ vno modo pt̄ vitari primꝰmotus. potuit em̄ rō vitare iſtum primum motum ⁊ illū⁊ illum. ⁊ ita de ſingulis: licet nō poſſet vitare de ſe oēm.⁊ ita pͥmus motus eſt q̄ vitari pt̄ ẜm rōnem iamdictam.¶ Ad ſcd̓m v̓o dicendum. ꝙ voluntarium dr̄ dupliciter.vel quod eſt a voluntate faciente. vel quod eſt a voluntate permittente ſiue radicem non comprimēte. primo mōnon eſt primus motus voluntarium. ſecūdo modo vel tercio eſt. ¶ Ad tercium dicendum. ꝙ duplex eſt conſenſus.factiuus: ⁊ abſqꝫ tali eſt primꝰ motus. ⁊ eſt ꝑmiſſiuus: ⁊ſine tali nō eſt primꝰ motꝰ. licet em̄ non ſit ꝯſenſus actu.eſt tn̄ habitu. ¶ Ad qͣrtum dicendum. ꝙ primꝰ motus ſiceſt in pt̄ate nr̄a. vt iſte vel ille non ſurgat. ſꝫ nō qn aliꝗsſurgat. niſi hoc eſſet ex excellenti gr̄a. ¶ Eodem modo dicendum eſt ad quintum. inuincibile em̄ dicitur duobꝰmodis aut in vniuerſali aut in particulari. ¶ Ad vltimūdicendum. ꝙ licet dyabolus ſit fortior impellens ꝙͣ carotamen caro plus allicit ad peccatum ꝓpter ſui coherentiam cum ratione. ⁊ ideo non ſequitur. ſi temptatio queeſt a dyabolo non eſt peccatum. ꝙ ꝓpter hoc temptatioq̄ eſt ex carne.