Druckschrift 
2 (1481) Tabula tractatuus hui[us] secūde ptis sūme alexādri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Queſtio. cxxv. De primiIctum eſt de penili peccato in generali. dicendum eſt deſo in ſpeciali. Et pͥmo de pͥmo motu.Secundo de delectatione non moroſa.Tercio de ocio. Quoꝝ pͥmum reſpicitſenſualitatem. eſt motiua ſenſibibis interior. ſcd̓m reſpicit motiuam rōnalem interiorem. tercium motiuamrōnalem exteriorem. Circa v̓o pͥmum motum hec pn̄tꝯſiderari .ſ. ꝗd ſit pͥmus motꝰ. Scd̓o vtꝝ ſit pct̄m. Tercio vtꝝ ſit in omni vi motiua ipſius anime. Quarto ahꝫ pͥmus motus pct̄m. Quinto vtꝝ ſit neceſſitas ad primos motꝰ. Sexto vtꝝ pͥmi motus cadant ſub ꝓhibitonSeptimo vtꝝ non peccet ſi repͥmat motus in ſenſualitatē. Octauo de oppoſito pͥmi motꝰ. Nono an pͥmi motus ſint eqͣles in eadem ꝑſona vel in diuerſis. Decimovtrum pena infligatur a deo pro primis motibꝰ. Undecimo annectit̉ de delectatione moroſa an ſit pct̄m. Membrum primūD primum ſic. Primus motus ſic diffinitur. eſt motus ſenſualitatis ẜm impulſum fomitis. tendēs impetuoſe ad fruitōꝫcreature delectabilis. dr̄ ſenſualitatis tangit̉ materialis. ſiue ſubſtantia. ſenſualitas em̄eſt ſubiectum in eſt pͥmus motus. Notandum tn̄ ſenſualitas dupliciter mouet̉. aliqn̄ em̄ mouet̉ ẜm regimenrōnis ad ſuſtentatōꝫ nature: talis motus non eſt inordinatus nec vituꝑabilis. aliqn̄ mouet̉ ẜm impulſum fomitis: ille eſt pͥmus motus de loꝗmur eſt motꝰ inordinatus. ad dr̄am illius motꝰ ſenſualitatis fit ẜm regimen rōnis ad ſuſtentatōꝫ nature: addit̉ ẜm impulſumfomitis. in tangit̉ efficiens qd̓ ſeꝗt̉ tendens impetuoſe notat̉ formalis: eſt immoderatio ſiue improbus impetꝰ libidinis. hoc qd̓ ſeꝗt̉ ad fruitōꝫ ⁊cͣ. notat̉ finalis. Quid at̄ ſenſualitas ſit quot modis dicat̉dictum eſt in pͥma diuiſione virium anime. tn̄ ad pn̄s notandum eſt. ſic̄ ſe hꝫ ſenſus ad rōnem ẜm vim cognitiuam. ita ſe hꝫ ſenſualitas ad vim rōnabilē ſiue volūtatēſiue li. ar. qd̓ idem eſt ẜm viaꝫ motiuaꝫ. vn̄ ſic̄ apprehenſio ſiue cognitio eſt ẜm ſenſum: p̄cedit eam eſt ẜmnem. motus ſenſualitatis prior eſt ꝙͣ motus eſt ẜm voluntatem. ideo recte dictum eſt pͥmꝰ motus eſt motꝰſenſualitatis. Notandum etiam ſenſualitas nomēeſt vis ſenſibilis ordinate ſub rōne. ideo ſenſualitas eſtin homine ſolo. ſenſibilitas in brutis. Contra p̄dictaꝫrōnem ſic obijcit̉. vij. ad Roma. Uideo aliam legem ⁊cͣ.Glo. lex carnis vel membroꝝ eſt pͥmus motꝰ ꝯcupīe. ſedlex membroꝝ idem eſt fomes. non eſt actꝰ fomitis vl̓ẜm impulſum fomitis. Item ſic ſenſualitas fuit corrupta: ita ratio pct̄m originale. ſic̄ ex corruptōne ſenſualitatis ſurgit pͥmꝰ motꝰ: ita ex corruptōne rōnis.omnis pͥmꝰ motꝰ ē motꝰ ſenſualitatis. Item aliꝗs motus naturalis pt̄ eſſe cum impetu. non tm̄ pͥmꝰ motꝰ ētendēs impetuoſe. Item ſenſualitas non eſt nobismunis brutis. eſt vis rōnalis. ſꝫ vis rōnis non agicum impetu. ſenſualitas non agit cum impetu. pͥmmotꝰ non ē cum impetū. Ad qd̓ dd̓m. cum dr̄ lex carnis membroꝝ ē pͥmꝰ motꝰ. dr̄ cām. lex em̄ carnis velmembroꝝ eſt ca pͥmoꝝ motuum. Ad ſcd̓m dd̓m p̄mꝰmotꝰ de loꝗmur eſt ſenſualitatis non eſt rōnis niſiqd̓ammodo. Un̄ tm̄ eſt ī ipſa ſenſualitate ordinata adnem. Ad tercium v̓o dd̓m. licet motꝰ naturalis aliqn̄ fiat cum impetu: nihilominꝰ motꝰ ſenſualitatis ē vtcioſus fit cum impetu. em̄ eſt ꝯn̄ vtriqꝫ. ex ꝑte rōisſꝫ ex ꝑte ſenſibilis anime. Ad qͣrtum dd̓m non ſeꝗt̉ſenſualitas non eſt communis nobis brutis. ſꝫ ꝓpria eſt

hominis: ꝓpter hoc ſenſualitas agat cum deliberatione. ſenſualitas em̄ eſt ꝑtis ſenſibilis ordinate ad rationem. ꝓpter illum ordinem non eſt communis nobisbrutis. Membrum ſecundumEcundo querit̉ vtrum pͥmꝰ motus ſit pct̄mQd̓ videt̉. vij. ad Ro. ſuꝑ illud. Non egooperor ſꝫ habitat ī me ⁊c̄. Glo. qd̓ apl̓usnolebat tn̄ faciebat ꝯcupīa eſt. eſt inmo motu qd̓ eſt veniale pct̄m. pͥmus motus eſt venialepct̄m. Itm̄. vij. ad Ro. diſtinguit̉ triplex velle. nature.gr̄e culpe. motus at̄ pͥmus eſt a velle culpe ſiue vicij.pͥmꝰ motꝰ ē pct̄m. Itē ſuꝑ ꝓlogum psͣ. dr̄. cogitatio lage accepta tria amplectit̉ .ſ. pͥmum motum mentis eſtvenialis culpa. pͥmꝰ motus eſt veniale pct̄m. ContraAug. de correctione gr̄a. ꝗs peccat in eo qd̓ vitare nonpt̉? q. d. nullus. ſi pͥmus motus vitari non pt̄: pͥmꝰ motus non erit pct̄m. Item omne pct̄m eſt voluntarium.ita ſi non eſt voluntarium non eſt pct̄m: ſꝫ pͥmus motꝰnon eſt ꝗd voluntarium. non eſt pctm̄. non ſit volūtarium patꝫ qd̓ dr̄. vij. ad Ro. qd̓ nolo ago. loꝗ̄de pͥmo motu. pͥmus motꝰ non eſt pct̄m. Item Augꝰ.in li. de ci. dei. Si ꝯcupīa que p̄ter legem nr̄e voluntatismouet̉ abſqꝫ culpa eſt in corꝑe dormientis. ꝙͣtomagis incorꝑe ꝯſentientis. Item ſuꝑ illud. Iraſcimini nolite peccare. Glo. ſciendum pͥmus motꝰ non eſt in pt̄ate nr̄a. ſꝫ qd̓ non eſt in pt̄ate nr̄a non eſt pct̄m. Itē glo.ibidem. pͥmo motu iraſcimini qd̓ eſt inuincibile. hmōimotꝰ ſunt inuincibiles. non ſunt pct̄m. Itē ſuggeſtio eſt a dyabolo ſiue temptatio eſt pct̄m. cum ſit dyabolus fortiꝰ impellens. temptatio eſt ex carne minꝰimpellit: non erit pct̄m. Ad qd̓ dd̓m. ꝗdam diſtinguunt inter motum pͥmo pͥmum: motum ſcd̓o pͥmumpͥmo pͥmꝰ motus eſt. repente inſurgit. ille non ē pct̄mſecundo pͥmꝰ motus eſt: ptꝰ illum occurrit ille ē pct̄m.qꝛ debebat repͥmi ex ſentiebat̉ pͥmo pͥmꝰ. Alij v̓o dicūt omnis pͥmꝰ motus eſt pct̄m. ſꝫ non dr̄ primꝰ motꝰ qͦuſvoluntatem attingit. ſꝫ ipſi diſtinguunt duplicem ſenſibilitatem. brutalem humanam. in brutali non eſt pct̄m.in humana eſt pct̄m. Melius tn̄ pt̄ dici ē ſenſualitasin homine corrupta originale pct̄m. inordinata delectatio ſiue libidinoſa ex ea ꝓcedit inꝙͣtum corrupta dr̄primꝰ motus: eſt pct̄m. qꝛ debebat eſſe ſubdita rōni.ipſa mouet̉ indebito modo p̄ter rōem. attingit̉ aliqͦa rōne: non faciente ſꝫ ꝑmittente radicem eius non oppͥmente. Ad pͥmo dd̓m. vno modo pt̄ vitari primꝰmotus. potuit em̄ vitare iſtum primum motum illū illum. ita de ſingulis: licet poſſet vitare de ſe oēm. ita pͥmus motus eſt vitari pt̄ ẜm rōnem iamdictam. Ad ſcd̓m v̓o dicendum. voluntarium dr̄ dupliciter.vel quod eſt a voluntate faciente. vel quod eſt a voluntate permittente ſiue radicem non comprimēte. primonon eſt primus motus voluntarium. ſecūdo modo vel tercio eſt. Ad tercium dicendum. duplex eſt conſenſus.factiuus: abſqꝫ tali eſt primꝰ motus. eſt ꝑmiſſiuus:ſine tali eſt primꝰ motꝰ. licet em̄ non ſit ꝯſenſus actu.eſt tn̄ habitu. Ad qͣrtum dicendum. primꝰ motus ſiceſt in pt̄ate nr̄a. vt iſte vel ille non ſurgat. ſꝫ qn aliꝗsſurgat. niſi hoc eſſet ex excellenti gr̄a. Eodem modo dicendum eſt ad quintum. inuincibile em̄ dicitur duobꝰmodis aut in vniuerſali aut in particulari. Ad vltimūdicendum. licet dyabolus ſit fortior impellens ꝙͣ carotamen caro plus allicit ad peccatum ꝓpter ſui coherentiam cum ratione. ideo non ſequitur. ſi temptatio queeſt a dyabolo non eſt peccatum. ꝓpter hoc temptatio eſt ex carne.