Queſtio.cxxvij.

catū dicit̉ eſſe actus. nō repugnat eidum. ꝙ illud qd̓y dicit̉ peccatū eſſe affectio. actus em̄ large ſumit̉ proctu interiori vel exteriori. ⁊ ſicut actus diuidit̉ contraſubſtantiā: ita affectio contra naturā. Unde aug. in li.de li. ar. nō peccatū nec ſuppliciū peccati nature quedaꝫſunt: ſed affectiones naturaꝝ. peccatum em̄ turpis ē affectio voluntaria: cui ꝓpterea penalis adhibet̉ vt ordinet eam niſi tale eſſe non turpe ſit ⁊ decori vniuerſitatiscongruat vt peccati dedecus emūdet pena peccati. ¶ Adtercium dicendū. ꝙ affectio aliquādo ſumit̉ ꝓ paſſionein genere qualitatis. aliquādo v̓o ꝯmuniter ſumit̉ ꝓ eoqd̓ in vi affectiua. affectio aūrout dicit̉ eſſe in genere.diuidit̉ contra diſpoſitionē ⁊ habitum. ꝓut aūt diciturillud qd̓ eſt in via affectiua per modum diſpoſitōnis velhabitus. ẜm hoc non diuidit̉ contra habituꝫ. ⁊ ſic ē peccatum affectio. ¶ Ad vltimū dicendum. ꝙ due ponūturdifferentie ſuꝑ genus affectōnis ſiue ſuꝑ affectionē tanꝙͣ materiā in qua quarum vna .ſ. hec differentia volūtaria: ſegregat ab affectione penali. hec aūt differētia mala ſegregat ab affectione voluntaria bona. que eſt ī actuvirtiContra ſeptima.§. vj.iffinitōeꝫ que eſt. peccatū eſt actus incidens ex defectuboni. poteſt obijci ratōne eius qd̓ dicit̉. ꝙ peccatū dicit̉actus incidens. cuꝫ em̄ ille qui peccat intendat illū actūnon videt̉ eſſe incidens. Incidens em̄ dicitur caſuale vl̓fortuitum. qd̓ non eſt autoritate vel natura. ¶ Item cuꝫdicitur ex defectu boni. poteſt queri quod ſit illud bonūvidetur em̄ ꝙ ſit illud bonū quod opponit̉ peccato. peccatum em̄ eſt priuatō boni. ſed ẜm hoc poteſt dici ip̄e defectus boni. ⁊ non ꝓprie actus incidens ex defectu boni.¶ Ad quod dicendū. ꝙ peccatū dicit̉ actus incidēs. nōquia caſualiter incidat: ſed quia nō ex neceſſitate ſed cōtingenter ꝓuenit ex voluntate. in volūtate em̄ eſt peccare vel nō peccare. ¶ Ad ſcd̓m dicendū. ꝙ defectꝰ boni dicitur duplicit̓ vel vt notet cauſaꝫ ip̄ius actus ꝯtingētisex volūtate. Uolūtas em̄ aliquādo ex infirmitate aliqn̄ex ignorātia aliqn̄ ex certa malitia peccat. Uel pōt defectus boni dice̓ priuatōeꝫ quādaꝫ boni qd̓ eſt virtꝰ. ⁊ ẜmhͦ hec p̄poſitō ex. nō notat cām materialē ſꝫ cām formalēvt ſic ſit ſenſus. peccatū eſt actus deformatus.Vltīo de illa dif .§. vij.finitōne peccatū eſt carētia debite iuſticie ⁊cͣ. pōt eī queri quid dicat̉ iuſticia. ſicut em̄ pct̄m eſt carētia iuſticie.ita eſt carētia alteriꝰ virtutis. ⁊ ita videt̉ ꝙ nō vl̓r diffiniatur. ¶ Preterea querit̉ vtrū ꝯueniat beniali peccatoqui em̄ venialiter peccat. pōt adhuc manere iuſtꝰ. gͦ peccatum ꝓut eſt ꝯmune mortali ⁊ veniali. non eſt ꝯmunedebite iuſticie. ¶ Pret̓ea ꝙ addit̉ ex ꝓprio arbitrio ꝓcedens. nō facit differētiaꝫ reſpectu alicuiꝰ. om̄e em̄ pct̄mex li. ar. ꝓcedit. ¶ Ad qd̓ dicendū. ꝙ iuſticia nō accipit̉ibi ꝓprie ꝓ vna virtute: ſed ꝯmuniter ꝓ rectitudine voluntatis. que attendit̉ ẜm quācūqꝫ virtutē. ¶ Ad ſcd̓mv̓o dicendū. ꝙ pct̄m veniale nō priuat ꝑſonam a iuſticiavl̓r ſed a rectitudine ẜm illū actū. vnde ē ꝓprie diffinitiopct̄i actuali mortalis. ¶ Ad terciū dicendū. ꝙ hoc ꝙ dicitur ex ꝓprio arbitrio ꝓcedēs. diſtinguit actuale mortale a mortali originali. originale em̄ et ſi ſit ex li. ar. ꝓprio ipſoꝝ parentū. nō tn̄ eſt ex ꝓprio arbitrio ꝑuulorūqui ꝯtrahunt pct̄m originale ex pͥmis parentibꝰ. ¶ Occaſione p̄dictoꝝ querit̉. cum pct̄m actuale pluribꝰ nominibꝰ nomīet̉. quō differāt ratōnes inter ſe. dicit̉ eī pct̄mmacula. viciū. crimē. culpa. ſcelus. nephas. ¶ Ad quoddicendū. ꝙ macula dicit deformitatem ꝑtis ſuꝑioris velinferioris aīe. ⁊ ita ponit defectū gr̄e. viciū d̓o ponit defectum boni nature. peccatū v̓o dicit ꝯuerſione ad apparens bonū quod nō eſt bonū. crimen v̓o ⁊ culpa reſpiciunt ad exterius. crimen em̄ eſt peccatū accuſatōe dignū

culpa v̓o eſt pene obligatōis. ſcelus v̓o ⁊ nephas aggrauationeꝫ dicunt ſuꝑ peccatū. vt ſcelus dicat̉ qd̓ ſpecialiter eſt in iniuriā dei cum maxime .ſ. deus offenditur. nephas v̓o cum maximū illicitum eſt ꝑſone. phas em̄ idemeſt qd̓ licitum. ſcelus ergo reſpicit deum queꝫ offendit:phas v̓o ꝑſonam que maxime delinquit.Adhuc etiā queriᵐ. §. viij.tur de hoc ꝙ omne peccatum dicit̉ eſſe mendaciū. ſicuhabetur ſuꝑ illud pͣs. quia delectaſti me domine in factura tua. glo. omne peccatū mendaciū eſt quia contra legē⁊ veritatē eſt. ¶ Pret̓ea dicit augu. ꝯtra maniche. Peccare quid aliud eſt: niſi in veritatis preceptis errare.peccatū eſt error. ¶ Contra mendaciū ⁊ error ſūt in ratione. peccatū aūt in volūtate. ergo pct̄m nō eſt error vl̓mendaciū. ¶ Pret̓ea mendaciū eſt ſpēs pct̄i. gͦ nō ꝯuertitur. ¶ Item error eſt pena pct̄i ſicut dicit aug. error nōeſt natura homīs inſtituti ſed damnati pena. gͦ peccatūnō eſt error. Pena em̄ diſtinguit̉ a culpa. ¶ Ad qd̓ dicendū. ꝙ mendaciū accipit̉ dupliciter. vno modo proutdiffinit augu. Mendaciū eſt falſa vocis ꝓlatio cum intentōne fallendi. ⁊ ſic eſt ſpēs peccati. Alio modo mēdacium dicit̉ defectus a ſūma veritate. ⁊ hoc modo pct̄mdicit̉ mendaciū. omnis em̄ peccans a ſūma veritate deficit ſicut deficit a ſūma bonitate. ¶ Ad aliud dicēdū. ꝙpeccatū dicit̉ error. nō formaliter ſed ꝑ quādam ꝯcomitantiā. peccatū em̄ in voluntate comitat̉: error in ratione. Unde ꝓuerb̓. xiiij. Errant omnes qui oꝑant̉ malū.¶ Ad obiecta aūt dicendū. ꝙ illa ratō qua dicit̉ ꝙ mendacium ⁊ error ſunt in ratōne. nō arguit niſi ꝙ pctm̄ nōeſt mēdaciū vel error formalit̓: ſꝫ nō negat quin hec ꝯcōmitant̉ pct̄m. dicendū etiā eſt. ꝙ licet error ſit pena: nihilominꝰ alio mō dicit̉ diſpoſito ad culpā. ⁊ illo mō accipit̉ in p̄dicta ratōne. ⁊ accipit̉ vt diſpoſitō ꝯiūcta culpe. Aliter em̄ accipit̉ error cū dicit̉: ꝙ adā errauit ī credendo eſſe veniale qd̓ erat mortale grauiſſimū. ⁊ cū dr̄:ꝙ error eſt pena ſequēs ex originali pct̄o. ¶ Cū aūt dicitur pct̄m eſt errare in p̄ceptis veritatis. accipit̉ error ꝙeſt in ratione. cum peccatum eſt in voluntate.¶ Nlembrū ſecūdumEcundo queritur de diuiſionibꝰ actualispeccati. Ponunt̉ autē plures diuiſiones.quarū vna eſt peccatum aliud eſt mortalealiud veniale. ¶ Item peccatuꝫ aliud corSis. aliud oris. aliud oꝑis. ¶ Item pct̄m aliud ſuꝑbia.aliud inuidia ⁊cͣ. ¶ Itē pct̄m aliud ex infirmitate. aliudex ignorātia. alid̓ ex induſtria ſiue certa malitia. ¶ Itēpct̄m alid̓ ex timore male hūiliante. aliud ex amore male accēdēte. ¶ Item om̄e pct̄m ex concupiſcentia carnis.vel oculoꝝ. vel ſuꝑbia vite. ¶ Item aliud in deuꝫ. aliudin ꝓximū. aliud in ſeip̄m. ¶ Item pct̄m aliud cōmiſſuꝫaliud delictū. Cum gͦ octo ſint diuiſiones attendendumeſt qualiter inter ſe diſtinguūtur. ¶ Diſtinguūtur autēſic diuiſiones. vt quedā accipiant̉ penes materiaꝫ. quedam penes formā. quedā penes affectōnes reſpiciētes finem ẜm ꝙ eſt principiū motus. quedā d̓o ẜm ꝯditōes exꝑte eiꝰ in quē peccat̉. quedā p̓o ex ꝑte efficiētis. ¶ Ex ꝑte materie accipiūtur tres diuiſiones. eſt eī materia circa quā: ⁊ penes illaꝫ accipit̉ duplex diuiſio. vna que eſtin veniali ꝯmunis: ⁊ veniali ⁊ mortali. cum dicitur peccatum cordis. oris. ⁊ operis. vel cogitationis. locutionis. ⁊ operationis. Alia eſt propria mortalis peccati cūdicitur delictum ⁊ cōmiſſum. delictum em̄ eſt certa nonfacere quod tenet̉ facere. cōmiſſuꝫ v̓o certa facere quodtenet̉ non facere. ⁊ hec diuiſio eſt reſpectu eiꝰ quod p̄cipitur. Alia v̓o diuiſio eſt penes materiam ex qua. cū dicitur peccatum aliud ex infirmitate ⁊cͣ. Diuiſio v̓o ẜmſpeciē attendit̉ dupliciter. vel ẜm ſpeciē formalē. cū dicit̉mortale veīale. hec eī drn̄tia ē ẜm reatꝰ. vl̓ ẜm ſpēꝫ ma-