terialem cū dicit̉ aliud ſuꝑbia ⁊cͣ. Diuiſio em̄ hec attenditur ẜm actus virium: diuiſio v̓o que attendit̉ reſpectu finis eſt cū dicit̉. aliud eſt ꝯcupiſcētia oculoꝝ ⁊cͣ. attenditur em̄ ẜm diuiſionē ꝯcupiſcibiliū ſicut dicit aug.omnis em̄ peccans aut conuertit̉ ad exteriꝰ bonum. autad interius. hmōi aūt bona apparentia finis dicunt̉ peccati. Ex ꝑte v̓o efficientis ſumit̉ illa diuiſio. Peccatumaliud ex timore male humiliante ⁊cͣ. timor enim ⁊ amorſunt diſpoſitiones efficiētis cauſe. ẜm quas ꝓducit̉ peccatum. Penes v̓o illum in quē peccat̉ ſumit̉ illa diuiſiopeccatuꝫ aliud in deum ⁊cͣ. ¶ Comꝑant̉ aūt he diuiſiones reſpectu diffinitionū ſupradictaꝝ. Diuiſio em̄ hecaliud cordis ⁊cͣ. ſiue cognitōnis ⁊cͣ. accipit̉ penes illamdiffinitionē. peccatum eſt dictum vel factum ⁊cͣ. Diuiſioaūt illa aliud delictum ⁊cͣ. iuxta illam diffinitionē. Peccatū eſt actus incidens ex defectu boni ⁊cͣ. Diuiſio autilla. peccatuꝫ aliud mortale aliud veniale. accipit̉ iuxtaillam diffinitionem. peccatū eſt auerſio indebita ad mutabile bonum. vel potius ad illā que ponit̉. Peccatumeſt meritū pene. nam ẜm ꝙ cōuerſio eſt indebita ad mutabile bonū. poteſt eſſe dupliciter. aut ſub deo: ⁊ ſic ē veniale. aut p̄ferendo deo ſiue contra deū: ⁊ ſic eſt mortaleInꝙͣtum aūt mortale dicit reatum pene eterne: venialev̓o reatum pene nō eterne quātuꝫ eſt de ſe. ẜm hoc cōuenit ipſam accipi iuxta iſtam peccatum eſt meritū pene.que nō ſupͣpoſita eſt: eo ꝙ nō inuenit̉ a ſanctis ſed ē magiſtralis. Illa v̓o diuiſio. peccatū aliud ſuꝑbia ⁊cͣ. accipitur iuxta illam diffinitionē peccatū eſt affectio voluntaria mala ⁊cͣ. affectio em̄ diuidit̉ ẜm vires que afficiūtur vel ẜm ea a quibꝰ afficiunt̉. Illa v̓o diuiſio peccatūaliud eſt ex cōcupiſcentia oculoꝝ ⁊cͣ. accipit̉ ẜm illaꝫ diuiſionem. peccatum eſt ſpreto incōmutabili bono ⁊cͣ. ſicem̄ diuidit augu. in li. de li. ar. prius poſita diffinitioneUnde coartat cōcupiſcentiā oculoꝝ ⁊ alia: ad concupiſcentiam illā qua auertit̉ animꝰ ab incōmutabili bono.poſſet tamē ꝯmuniꝰ accipi. Illa d̓o diuiſio peccatū aliudeſt ex timore male humiliāte ⁊cͣ. ſumit̉ circa illā diffinitioneꝫ peccatū eſt appetere que xp̄c ꝯtempſit ⁊cͣ. Illa v̓odiuiſio pct̄m aliud in deū ⁊cͣ. ſumit̉ iuxta illā pct̄m ē carentia debite iuſticie ex voluntate ꝓpria ꝓducta. Iuſtitia em̄ dicit ordinē ad deū ⁊ ad ꝓximū ⁊ ad ſeip̄m. quacaret qui iniuriat̉ deo vel ꝓximo vel ſi¶ Queſtio. cxxiiij. de pecto veniali inIs viſis cōſequenter ꝓcedendū eſt ad primā diuiſioneneccati actualis que eſt. peccatū actuale aliud ē veniale aliud mortale. Prīodicēduꝫ ē de veniali. Illud em̄ ē mīorisculpe. a mīoribꝰ aūt ꝓcedamꝰ uſqꝫ ad maiora. Nā poſtorigīale pct̄m in ꝑuulis: ſurgūt ex natura corrupta priꝰvenialia. ⁊ poſtea mortalia. Circa v̓o veīalia p̄mo ꝯſiderandū ē in gene̓. deinde dicendū ē de ip̄is ī ſpecie. Circa v̓o ꝯſideratōeꝫ eiꝰ in gene̓ hec ſunt querēda. Primū ēquid ſit veniale. Scd̓o de differētia eiꝰ ⁊ cōuenientia adnortale. Tercio an veniale poſſit fieri mortale. Quarto vtrum aliqua ꝓportio ſit venialis ad mortale. Quinto querit̉ de radice venialis pct̄i. Sexto in quo ſit veniale pct̄m. Septimo vtꝝ aliꝗs poſſit eſſe ſine veniali pct̄ovel nō. Octauo cui opponit̉ veniale pct̄m. Nono qd̓ debeat̉ veniali pct̄o. vtꝝ tm̄ pena tꝑalis aut etiam eternaGecimo vtrum aliqua venialia remaneant poſt morteꝫin ipſis iuſtis ratione culpe.¶ Nembrū primūIrca primum querunt̉ tria. Primo vtruꝫveniale peccatum ſit macula. Secundo ſieſt voluntariuꝫ malum. Tercio quare di

¶ Articulus primusB primū ꝙ ſit macula. videt̉ ꝑ hͦ qd̓ dīc grdiſtīguēs inter crimē ⁊ culpa. culpa pollcrimen extinguit. ſed veniale peccatū eſt culpa: ergo polluit. quod aut polluit eſt macula. ergo veniale peccatū eſt macula. ¶ Cōtra ſi macula eſt deformatillud in quo eſt: ſed in li. ar. eſt. ergo deformat li. ar. ſedliberū ar. eſt conditū ad imaginē dei. ergo veniale deformat imaginē dei. ergo tollit gratiā. manente em̄ gr̄a gr̄atū faciente deformat̉ imago dei. ¶ Ad hoc diceret aliꝗsꝙ duplex eſt conuerſio li. ar. vna ad deum que eſt bonuꝫſup̄mū. altera ad inferiꝰ vt ad carnem que regi debet abanima. a ꝑte v̓o ſuperiori eſt li. ar. ad imagine dei. a parte d̓o inferiori nō dicit̉ eē ad imaginē dei. ex illa v̓o parte ineſt ei veniale peccatū. vnde veniale peccatū nō deformat li. ar. ẜm ꝙ eſt ad imagineꝫ dei. ¶ Contra obijcit̉autoritatē augu. in li. de tri. dicentis. cum ratō ad interiora ſiue ſuꝑiora ꝑcipienda. que nō priuatim ſed ꝯmuniter ab omnibꝰ que talia diligūt ſine vlla anguſtia velinuidia: caſta poſſident̉ amplexū. vel ſibi vel alijs conſulit. ⁊ ſi fallit̓ in aliquo ꝑ ignorantiam tꝑaliū. quia ⁊ hectꝑaliter gerit ⁊ modū agendi nō tenet quā habebat: humana eſt temptatio ſed humana temptatio eſt venialepeccatū. ergo in ſuꝑiori ꝑte li. ar. erit veniale peccatum.¶Itē aliꝗs ꝑ ſurreptōꝫ cogitat inordīate de corꝑe xp̄i:ſꝫ ꝯſtat ꝙ illa cogitatō ē de ſuꝑnis. ꝯſideratō aūt de ſuꝑnis ſpectat ad ſuꝑiorē ꝑtē li. ar .ſ. ad ſuꝑiorē ꝑteꝫ ratōisrgo veniale peccatū pōt eſſe in ſuꝑiori ꝑte li. ar. ¶ Aduod rn̄deri pōt ꝙ macula pōt accipi vel coīter vel proprie ẜm ꝙ deformat̉ imago dei. ſi accipiat̉ ꝯmūiter: ẜmhoc poteſt dici macula veniale peccatum. minuitur em̄rectitudo eius quo ad aliquem actum. ſi v̓o accipiaturꝓprie ẜm ꝙ deformatur imago diuina. ſic non dicit̉ macula veniale peccatum. Et poteſt poni tale exemplū. aliquando em̄ intantuꝫ denigratur aliqua imago depictavt videri nō poſſit. aliquādo v̓o ita obſcuratur vt plenenō poſſit decerni. ⁊ ideo ponit beatꝰ greg. talē differētiaꝫinter veniale ⁊ mortale: ꝙ veniale obſcurat mortale obtenebrat. ¶ Ad illud v̓o qd̓ obijcit̉. ꝙ veniale ſit in ſuperiori ꝑte ratōnis vel li. ar. dicendū eſt. ꝙ ſi ſit ibi hoc eſtin comꝑatione ad inferiora. ex qua ꝑte veniūt fantaſmatice cogitatōes. nō ex ꝑte dei qui ip̄aꝫ aīaꝫ illuminat adrecte cognoſcendum.¶ Articulus ſecūdusUeritur vtrum peccatum veniale ſit voluntariū maluꝫ. qd̓ videtur per hoc qd̓ dicit auguſ. in li. de vera rel̓. Peccatum adeo voluntarium eſt quod ſi nō ſit voluntariū nō eſt peccatuꝫ. ſedveniale eſt peccatū ergo eſt voluntariū. ¶ Item peccatūeſt eoꝝ que ſunt in nobis. ſed ea que ſunt in nobis volūtaria ſunt. voluntariū em̄ eſt cuius principiū eſt in ipſoergo peccatū veniale ē volūtariū. ¶ Item volūtate libera differimus a brutis. ſed peccatum eſt in illo ſolum inquo differimus a brutis. ergo peccatum eſt in libera volūtate. ¶ Contra ſuꝑ illud. xxiiij. ꝓuerb̓. Septies ī diecadit iuſtus. glo. ꝑ ignorantiaꝫ ⁊ obliuionē. vel ꝑ ſurreptionem. vel ꝑ neceſſitatē. vel ꝑ fragilitatē carnis. ſingulis diebꝰ vel inuiti vel nolentes frequenter peccamus.ſed illud quo peccat homo inuitus eſt inuoluntariū. ergo cū hoc non ſit ibi dictū niſi de veniali. erit gͦ venialiinuoluntariū. ¶ Item .vij. ad Ro. qd̓ nolo hoc ago. ⁊ intelligitur de veniali. ergo actus peccati venialis non eſtvoluntarium. Item augu. in li. retracta. Ille qui concupiſcit aduerſus ſpiritum carne. nō ea que vult facit. corcupiſcit quid nolens. concupiendo peccatur ſicut dicitin glo. vij. ad Ro. Hoc autem concupiſcere non eſt niſiveniale peccatū. ergo aliquod peccatū veniale eſt malū