¶ Articulus ſecundus.Einde q̄rit̉ vtꝝ originale pct̄m debeat dici voluntarium. ⁊ videt̉ ꝙ ſic. dic̄ Aug. in li. de ve¶ ra reli. Peccatum adeo voluntarium eſt. qd̓ſi non eſt voluntarium: non eſt pct̄m. originale gͦ ſi non ēvoluntarium non eſt pct̄m. ſꝫ eſt pct̄m: gͦ eſt voluntarium¶ Contra velit nolit pct̄m originale ꝯͣhit ꝑuulus. gͦ non ēvoluntarium. Inuolūtarium em̄ dr̄ cuiꝰ pͥncipium eſt exͣeo nihil ꝯferente ꝗ patit̉. ¶ Itē ſi eſt voluntarium. aut ētm̄ volūtarium rōne volūtatis pͥmi ꝑentis: aut eſt volūtarium aliqͦ mō rōne volūtatis in ip̄o in qͦ ꝯͣhit̉. Et videt̉ꝙ rōne volūtatis in pͥmo ꝑente. dr̄ em̄ ſuꝑ illud. v. ad ro.Sic̄ ꝑ inobedientiam ⁊cͣ. originale pct̄m ex volūtate eſt:qꝛ ex voluntate pͥmi hominis ſeminatum ē: vt in illis eēt⁊ in omnes trāſiret. ¶ Contra pct̄m dr̄ voluntarium cūeſt in voluntate a qͣ cauſat̉. ſꝫ a volūtate ade cum cauſet̉pct̄m. dr̄ tm̄ voluntarium in voluntate ade. ⁊ ita tm̄ ibipct̄m. ſꝫ non dr̄ tm̄ ibi pct̄m. gͦ nec t̓m̄ ibi volūtariū. ¶ Adpͥmum dd̓m ꝙ pct̄m originale dd̓m eſt voluntarium. vn̄Aug. in li. retra. Illud qd̓ in ꝑuulis dr̄ originale pct̄m.cum adhuc non vtant̉ arbitrio voluntatis. non obſcurevocat̉ voluntarium. qꝛ ex p̄ma hominis mala voluntateꝯtractum. Sed videt̉ eſſe ꝯrium. qꝛ in eodeꝫ li. dr̄. Uſqꝫadeo pct̄m voluntarium malum eſt. vt ſi non ſit volūtarium: nullo modo eſt pct̄m. q̄ diffinitio pt̄ videri falſa. ſꝫ ſidiligenter diſcutiat̉ inueniet̉ eſſe veriſſima. pct̄m quippeillud cogitandum eſt. qd̓ tm̄º pct̄m eſt. non qd̓ eſt in penapeccati. Si gͦ pct̄m originale non tm̄ eſt pct̄m ſꝫ etiam peccati pena. non extendet̉ illa diffinitio ad pct̄m originale⁊ ita non dicet̉ voluntarium malum. ¶ Ad qd̓ dicenduꝫꝙ illud qd̓ dic̄ Aug. non excludit qn̄ pct̄m originale ſitvoluntarium. ſꝫ ꝙ non dicat̉ voluntarium in rōne penepct̄i. loꝗt̉ tn̄ ibi de ꝗbuſdam pct̄is q̄ fiunt a neſcientibꝰ.q̄ quodammodo dicunt̉ voluntaria ꝗ̄dammodo inuoluntaria. ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉. ꝙ debeat dici inuoluntarium. dd̓m eſt ꝙ non ſimpliciter dr̄. licet em̄ non fiat a voluntate ipſius ꝑuuli: ſit tn̄ a voluntate humane nature.quam iſte ꝑticipat deſcendēs ab adam. Aliter etiam accipit̉ inuoluntarium a ph̓o. ⁊ aliter hic. Ph̓s em̄ n̄ reſpicit voluntarium ⁊ inuoluntarium ꝓut ad ꝑſonam ſingularem referunt̉. theologus v̓o ꝓut refert̉ ad ꝑſonam velnaturam. ¶ Ad illud d̓o qd̓ ꝯmuniter obijcit̉. Si voluntarium eſt vtꝝ a voluntate p̄mi ꝑentis vel a volūtate eiꝰin qͦ trahit̉. Dicendum ꝙ a voluntate primi ꝑentis. licetaliꝗ vellent dice̓ ꝙ ꝗdaꝫ appetitus eſt in anima paruuli.quo appetit magis vniri corꝑi ſic corrupto ꝙͣ non vniri.⁊ rōne illius dicat̉ voluntarium pct̄m originale. ſꝫ quiaillud nulla auctoritate fulcitur. ⁊ videtur ẜm hoc actuale peccatum. eadem facilitate contemnit̉ quod a ꝗbuſdaꝫapprobat̉.Articulus tercius.Einde querit̉ ꝗd ſit originale pct̄m ꝓpter varias diffinitiones q̄ eis aſſignant̉. Ponit̉ em̄talis diffinitio originalis pct̄i. Griginale peccatum eſt carentia vel nuditas debite iuſticie. ſiue originalis impotentie hn̄di iuſticiam. per inobedientiam adecontractam. ¶ Ad cuiꝰ intellectum notandum. ꝙ duplexeſt iuſticia a gr̄a gͣtumfaciente: ⁊ de illa ad pn̄s non intēdimus. ⁊ eſt iuſticia naturalis. ⁊ hec eſt duplex. q̄ fuit inſtatu innocentie: ⁊ q̄ adhuc remanet in ſtatu nature corrupte. de illa q̄ fuit in ſtatu innocentie dr̄ in eccͣ. deus abinitio fecit hominem rectum. hanc autem rectitudinemſi adam ſtetiſſet: illi q deſcender̄t ab eo habuiſſent. nuncat̄ curuitatem quam ex pct̄o contraxit trāſmiſit ad poſteros. ⁊ ideo dr̄ nuditas debite iuſticie ꝑ inobedientiamade ꝯtraetam. hec at̄ diffinitio dat̉ per cām efficientem.¶ Alia diffinitio ponit̉ talis. Peccatum originale eſt vicium ex corruptione ſeminis in hoīe natū. ⁊ hec diffinitō

videt̉ dari ex parte cauſe materialis. ¶ Tercia v̓o diffinitio ponit̉ que dic̄ ꝙ pct̄m originale eſt ꝯcupīa ex vicioſa conditione noſtre originis ꝯtracta. ⁊ hec determinat̉ẜm ꝙ pct̄m originale eſt material̓r. Attendendum auteꝫeſt ꝙ ꝯcupīa non accipit̉ hic ſpāliter ꝓ eo ꝙ eſt potentieꝯcupiſcibilis. ſꝫ general̓r ꝓut eſt cuiuſlibet appetere rōnalis ex ꝯiunctione pͥmaria cum carne corrupta. Eſt auteꝫalia ꝯcupīa q̄ eſt partis ſenſibilis ⁊ hec dr̄ eſſe pena. Illav̓o q̄ ratōnalis eſt aliqn̄ dr̄ culpa. vtraqꝫ v̓o ꝓprie loq̄ndopena ſequens ex corruptōne nature. ¶ Adhuc etiam q̄rit̉ vtꝝ illa diffinitio pct̄i. Peccatum eſt auerſio ab immutabili bono ⁊ ꝯuerſio ad commutabile bonum ꝯueniat pct̄o originali. ⁊ dicunt ꝗdam ꝙ ſic. vt in carentia debite iuſticie intelligat̉ auerſio. in ꝯcupīa intelligat̉ ꝯuerſio. ſꝫ in hͦ diſtinguūt inter pct̄m originale ⁊ actuale. ꝙ inactuali pct̄o ſit auerſio ⁊ cōuerſio actualis. in originalidicat̉ auerſio ⁊ ꝯuerſio habitualis. ¶ Sed ꝯͣ hoc obijcit̉conuerſio habitualis non dr̄ niſi vbi prius fuit ꝯuerſioactualis. ſꝫ ꝯuerſio actualis non p̄ceſſit in originali pct̄ogͦ non dicet̉ ꝯuerſio habitualis. habitualis eī ꝯuerſio dr̄eſſe in aliqͦ ꝗ prius fornicatus fuit ⁊ non penituit nec tn̄modo fornicat̉. ¶ Preterea videt̉ ꝯuerſio actualis eſſe inoriginali pct̄o. actualit̓ em̄ ſeꝑatus eſt ſiue auerſus ip̄oparuulus non baptizatus a deo. gͦ videt̉ ibi eſſe auerſioactualis. ¶ Ad qd̓ rn̄dendum ꝙ illa diffinitio pct̄i dat̉de actuali pct̄o mortali. ſic em̄ loꝗt̉ in li. de li. ar. de pct̄o.ſ. quod fit ꝓximo ꝑ vſum li. ar. In originali autem pct̄onon eſt conuerſio actualis vel habitualis ꝓprie loquendonec auerſio actiue dicta. licet em̄ ex originali pct̄o rōneꝯcupīe ſit ꝓnitas ad pct̄m. non tn̄ dr̄ conuerſio habitualis. habitus em̄ malus ex actu derelinꝗt̉. nec dr̄ auerſioactualis qua paruulus ſe auertit. licet actu ſit auerſusꝑ peccatum primoꝝ parentum. ſed non dicitur auerſioactualis niſi cum homo auertit ſe ꝑ li. ar. a deo. nō ſic at̄eſt in originali.Adhuc etiam que .§. j.ritur. Cum in originali pct̄o ſit culpa ⁊ pena. ⁊ quedamcorruptio ſit in intellectu .ſ. ignorantia. q̄dam in affectu.ſ. ꝯcupīa. vtrum ꝙͣtum ad vtrāqꝫ corruptionem dicatuoriginale peccatum. Ꝙ ſic videt̉. pena em̄ ꝓportionaliseſt culpe. Si igit̉ affligit̉ pena decedentibꝰ in originalinon tm̄ ꝙͣtum ad carentiam delectationis in ſumma bonitate: ſed ꝙͣtum ad carentiam viſionis reſpectu ſummvirtutis in ipſo erat aliquid ꝓpter quid hoc ⁊ illud infligebat̉. carentia autem viſionis dei non reſpondet niſiignorantie. carētia delectationis in ſumma bonitate cōcupiſcentie. gͦ peccatum originale dicet̉ culpa ꝙͣtum advtrāqꝫ. ¶ Item Hugo de ſancto Uictore dic̄. ꝙ originale eſt corruptio vel vicium quod contrahimus naſcendꝑ ignorantiam in mente. ⁊ ꝑ concupiſcentiam in carne.ꝑ carnem autem intelligitur affectus carnalis. Arguitetiam vlterius. In adam non fuit tm̄ debitum volendique mandabat dominus ſed etiam debitum cognoſcēdi.ergo ſi receſſus a debito eſt peccatum vtroqꝫ modo peccauit non ſolum in non volendo quod debuit ſed etiam ī nōcognoſcendo. cum ergo peccatum originale ſit ſequela illius. erit originale peccatum culpa ꝙͣtum ad ignorantiam ⁊ ꝙͣtum ad ꝯcupiſcentiam. Ꝙ autem ſit peccatumad ignorantiam culpa. videt̉ ex verbis ipſius. dicit em̄ignorantia non ꝓpter hoc vicium in eis. quia cum naſcūtur veritatem non cognoſcunt qn̄ non debēt: ſed quia tūccum naſcuntur vicium in eis eſt. quo poſtea impediunt̉ne veritatem cognoſcant quando debēt. naſci ſine cogͦtine natura eſt non culpa. ſed in eo vicio naſci quo poſtea cognitione veritatis impediant̉ culpa eſt non natura.¶ Item alubi. ignorantia boni culpa eſt ⁊ pena. in mente concupiſcentia mali culpa eſt. ⁊ pena in carne. ex quibus colligitur ꝙ ignorantia eſt culpa ꝓut ad originalepeccatum pertinet. ¶ Item ſuꝑ illud psͣ. Ignorantias