Druckschrift 
2 (1481) Tabula tractatuus hui[us] secūde ptis sūme alexādri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Si autē obijcit Iulianꝰ ex hac pena neceſſario ſequỉculpa. dicimnꝰ ſi hec pena ordinat ad malū: tamē admalum culpe in eodem. ſed ſi ex ip̄a ſequit̉ maluꝫ culpehoc eſt in ip̄a prole. in illo cuius eſt pena. Undein ip̄o cuiꝰ eſt pena ordinet ad multipliceꝫ fructū. ſi ſubtraheret̉ illa pena. damnificaret̉ in ſubtractione illius. Ad ſcd̓o obiectuꝫ dicimus. etſi proles ſit bonū matrimonij. prolem comitetur malum peccati originalisnon tamen ad nuptias dicendum eſt ſequi malum.quia aliunde eſt proles. aliunde aūt peccatum originaleproles em̄ a deo eſt. peccatum autem a defectu vel carentia debite iuſticie. nuptie autē ordinantur ad prolem ſiue ad bonum prolis. non ad defectum quod patet. Sienim nunꝙͣ peccaſſet homo nihilominus eſſent nuptieeſſet bonum prolis. quēadmodum ergo volens aliquisfacere pedem. non intendit ip̄m facere claudū. ꝓpter debilitatem tamen virtutis accidit pedi ip̄m eſſe clauduꝫ. aliunde eſt pes .ſ. a facilitate. aliunde claudus videlicet a defectu ſuo. ita eſt ex parte iſta prolis bono accidit illud malū ideo non eſt dicendū illud malum conſequi ad nuptias. Ad tercium dicendū. concedo ſicut virtus non traducit̉ ita neqꝫ vicium ꝙͣtum ad idemptitateꝫ in numero. ſicut virtus iſta numero que fuit inpatre nunꝙͣ eſt in filio: ita vicium qd̓ fuit in patre idemnumero nunꝙͣ eſt in filio. quod patet remanente adhucoriginale in patre cōuenit eſſe originale in filio. tamē intelligendū eſt differēter eſt in bono in malo. Bonūem̄ non eſt in nobis a nobis. ſed a deo. etiam īmediateſine aliquo medio eſt a deo in quolibet in quo eſt. qd̓ patet cum bonū ſiue virtus ſit in nobis niſi gr̄e collationem. gratia autē cuiuſqꝫ confert̉. immediate confert̉a deo. vni per alterū. patet bonū poteſt ab vnoin alterū traduci. ſed malū in nobis eſt a nobis ſufficiens cauſa mali: ideo magis fuit ratio traducendi ꝙͣtūad malū ꝙͣ ꝙͣtum ad bonuꝫ. Ad aliud quod obijcit̉agens ſemꝑ nobiliꝰ eſt patiente. ſimilit̓ ad aliud ꝙͣ nihil agens ẜm aliquā qualitatē poteſt agere in alterū. niſi inducendo ſil̓e. ita vt egrediat̉. ergo patet quō rn̄dendū eſt per p̄dicta. neqꝫ em̄ eſt dicendū corpꝰ agat īanimā ꝓprie loquendo. neqꝫ ſil̓r eſt dicendū corruptioque erat penalis in carne faciat corruptioneꝫ alteriꝰ generis .ſ. culpabilem in aīa. qualiter autem ſentiendū eſtde his inferius declarabit̉. Ad aliud quod obijcit̉.lex tꝑalis non punit aliquē ꝑſonaliter pro peccato prentum. Reſpondemꝰ in paruulo ſuerunt duo. caro anima. ꝙͣtum ad carnem ergo cum illā contraxerit expatre. aliquādo fuerit caro patris. potuit puniri delicto patris iuſticia legis eterne. ſicut a lege tꝑali poterat aliquis puniri in rebꝰ in quibꝰ debebat ſuccedere patri. ſed ſicut poterat puniri in ꝑſona ꝓpria niſi ꝓpterꝓpriam culpaꝫ: ita nec anima paruuli deberet puniri niſi haberet culpam. Unde ẜm augu. Anſel. concedimꝰ non punitur ꝑuulus culpa patris. ſed culpa ſuaꝓprie loquendo. non em̄ dicit apl̓us ſolum adam peccauit. ſed dicit om̄es peccauerūt in adam Ro. v. eratem̄ in adam nōſolum voluntas huiꝰ ſingularis perſonſed voluntas vl̓is nature. quo cadente a iuſticia originali. cecidit etiam quelibet voluntas ſuccedentium poſteriorū. caret em̄ voluntas cuiuſlibet illa rectitudine quāhabuiſſet ſi adam ſtetiſſet. etiam ſimiliter obijcit̉. iuſtum eſt vt pena ſuum teneat actorem. viſum ē quōrn̄dendum eſt. oſtenſum eſt eniꝫ quō ꝑuulus quilibet inadam dicitur peccaſſe. autem ſimiliter obijciturillud Exo. xx. Ego ſum deus zelo. vin. ⁊cͣ. non intelligit̉niſi cum iniquitates patrū reꝑiunt̉ in filijs. dicimushoc eſt verum. ſed quod dicit̉ poſtea in ꝑuulo eratiniquitas. Reſpondemꝰ interemptōneꝫ. in ipſo em̄ eſtculpa ſicut dictum eſt ante. Similiter autem ad illudquod obijcitur de Ezech̓. xviij. filius non porta. iniqui.pa. neqꝫ pa. iniqui. filij. concedimꝰ. qꝛ etiā ꝓpriā culpam

habet ꝓpria culpa punit̉. aliena ꝓprie loquendo. vnde ſi debet̉ ei pena peccato primoꝝ paren̄. debetur ei pena peccato queꝫ fecerat hec ꝑſona inꝙͣturhec. ſed peccato qd̓ fecit inꝙͣtum erat habens vniuerſalem naturā. inqͣtum erat principiū reſpectu omn inꝙͣtum erat habens virtute conſeruādi generalit̓ orginalem iuſticiam in poſteris ſi ſtetiſſet. Ex quo apparet ſil̓r querit̉ poſtea. Si hec aīa nullo erat in parentibꝰ. quō peccauit in illis. aut quō punit̉ ꝓpter illordicimꝰ em̄ ſi hec aīa non erat in aīa primi parētis ẜm ipſe erat hec ꝑſona ſingularis. erat tamen ibi nihilominus ratione nature vl̓is quodāmodo. ẜm aliquomodos qui prius expoſiti ſunt. ita tamen vt non intelgatur aīa ꝑuuloꝝ educi ꝓpagationē vel generationin eſſe a parētibꝰ. Ex his etiā que dicta ſunt pōt videri quoddam poſſet queri videlicet. cum aīa vnit̉ carniꝑuuli in ip̄a vnione. vtrū vniatur ẜm ſe: aut ẜm ſuastentias. aut quō? ſicut em̄ pōt haberi ex p̄dictis dicim nōſolum ẜm ſe. ſed ratione potentiaꝝ ſuaꝝ appetebatvniri. ſed iſta appetitiua eſt intelligenda ſpālis appetitiua vniuſcuiuſqꝫ vis reſpectu ꝓprij actus. ſicut iraſcibilis ad iraſcendū. cōcupiſcibilis ad concupiſcenduꝫſic de alijs. ſed erat generalis appetitiua appetens vnircorpori: ſicut corpus habebat appetitiuā qua appetebataīe vniri. Ad illud v̓o quod obijcit̉ omnes ſatiſfecimus in adam ſatiſfacientē. Rn̄det̉ non eſt ſil̓e.peccatū ſit a ſolo arbitrio peccatū eſt a natura in natura. ideo ꝓpagatur. gratia v̓o licet ſit in natura tn̄ anatura ſed a deo ſolū. ideo ꝓpagari pōt. Et ad iſlud quod obijcit̉ deus eſt pronior ad miſerendū ꝙͣ ⁊cͣ. dicendū peccatū originale non eſt a deo actore in nobisinꝙͣtum peccatuꝫ. vnde qd̓ trāſfundat̉ originale eſt adeo ſicut gr̄a. ſicut poſtea patebit. Ad aliud v̓o dicendum. ſi notet̉ p̄ciſa hec ē falſa. qꝛ eramꝰ in lūbis adip̄o peccāte ideo peccauimꝰ. qꝛ xp̄c in lumbis eiꝰ erat tn̄ in eo peccauit. duo em̄ occurrunt quatenꝰ ꝯcedat̉ adā peccate peccauimꝰ: qꝛ fuimꝰ in eo potētia materiali potētia naſcendi ẜm ꝯcupiſcētiā. primo tm̄ fuitxp̄c in adā. nos autē vtroqꝫ. Ad vltimū qd̓ obijcitplus poſſe gr̄am ⁊cͣ. Rn̄det̉ duplex eſt qͣre gr̄a ade remouit originale vna ē qꝛ faciliꝰ ē corrūꝑe ꝙͣ reedificare deſtruere ꝯſtruere. Scd̓a eſt. qꝛ ex ſentētia diuīalata ſuꝑ adam totā poſteritatē. adheſit corruptio humano generi quā ſentētiā gr̄a delere potuit data alicui puro homī. ſꝫ data xp̄o erat deꝰ. Si em̄ gratiam datam primis parentibꝰ deleta eſſet: iam manſiſſet iuſticia diuine vltionis lata in tantā poſteritateꝫ. ita iuſticia diuina quo ad hoc euacuaretur. quod ē inconueniens. miſericordia em̄ etſi temperet iuſticiamtamen eam euacuat. Nlembrum ſecundumEcundo querit̉ qd̓ ſit pct̄m origīale. primo vtꝝ ſit culpa tm̄. aut pena tm̄. aut vtrūqꝫ. aut neutrū. Scd̓o ſi eſt culpa vtꝝ ſit volutariū vel. Tercō qꝛ ponūt̉ q̄dā rōesorigīalis qͣliter intelligant̉ inter ſe differāt. Quarto ſipct̄i origīale ē pena. vtꝝ ẜm carentiā diuine iuſticie. Articulus primusD primuꝫ ſic videt̉ nec ſit culpa nec pena.per hoc dicit̉. ij. li. ſen. diſ. xxx. ca. diligē Iquidā dicebant ip̄m originale nec eſſe culpam nec pena ſed tm̄modo reatu .i. debitū vel obnoxietatem qua obnoxij addicti ſumꝰ pene tꝑali eterne propeccato primi parentis. Ratio autem iſtorum ſumebatex ſimilitudine legis temporalis ad legem eternam. Sienim in crimine leſe maieſtatis ẜm legem temporaleꝫ etſi non peccauerunt filij ſunt tamē obnoxij pene delictoparentū. videt̉ ſil̓r ſi peccatum ade fuit quaſi crimen