Queſtio.clx.

dei ꝙͣ nr̄a iniquitas. ſꝫ maxima miſericordia manifeſtat̉in delēdo maximū mcum gͦ maximū malū ſit peccaium angeli. vel nō manifeſtabit̉ in ſūma miſcd̓ia dei: vl̓tllud aliqn̄ remittet̉Ad qd̓ dicendū. ꝙ irremiſſibiledicit̉ dupliciter. vl̓ qd̓ nō remittet̉. vel qd̓ nō pt̄ remitti.Quātum ē de potentia remittētis primo mō dr̄ peccatūangeli irremiſſibile. qꝛ nō remittet̉. ſed adhuc diſtingutur. dicit̉ em̄ irremiſſibile qd̓ nō remittet̉ eo ꝙ nō eſt li.ar. in ſtatu receptibili remiſſionis. ſicut eſt de aīma poſtmortē. peccatū eī ſic dicit̉ irremiſſibile. poſt mortē eī nōeſt locus merēdi de cōgruo vel demerēdi. Dicit̉ iterū irremiſſibile peccatū qd̓ ſcꝫ nō remittet̉. qꝛ licꝫ ſit in ſtatuli. ar. in quo poſſit demereri. nō tn̄ eſt in ſtatu in quo poſſit petere veniā. ꝓpter mentis induratōem et ꝓpter deſperatōem. Un̄ dicit aug. in li. de mirabilibꝰ. ad cum ulumpeccati ſui deſperāt. hoc aūt mō eſt pct̄m ip̄ius angeli irremiſſibile. Un̄ dicit Iſi. dyabolus nō petit veniā. qꝛ n̄cōpungit̉ ad pnīam. penitere aūt nō potuit. qꝛ in eo ꝗ penitet eſt dolor de pct̄o et gaudiū de dolore. hec aūt nō ſūtin ip̄o angelo. adhuc em̄ eſt in eo gaudiū de pct̄o. Nec ēin eo dolor de pct̄o qꝛ ſicut dicit greg. Appetitū celſitudinis vertit in rigorē mentis. vt iam ꝑ duriciā ſe male eſſenō ſentiat: ꝗ p̄eſſe ꝑ gloriā querebat̉. ¶ Preterea. diciturirremiſſibile peccatū ip̄ius rōne excellētie ſtatus angelici. ſic̄ em̄ dr̄. vj. gen. Nō ꝑmanebit ſpūs meus in homīeineternū qꝛ caro eſt: ita per oppoſitū videtur argui. permanebit ſpūs indignatōnis diuine ineternū in ſpiritu.qꝛ ſpūs eſt rōne etiā excellētie ſui ſtatus. angelus em̄ cūadheſit bono vel malo īmutabiliter adheſit. ſic̄ em̄ dicitbt̄us greg. angeli natura mutabiles erāt. quatenus autſua ſpōte caderēt. aut ex arbitrio ſtarēt. ſꝫ hanc mutabilitate ſtandi immutabilitate vicerūt. et loquit̉ de bonisgͦ per oppoſitū ſic̄ illi ꝗ acceperūt immutabilitatē in bono qꝛ ſteterūt in bono. ita per oppoſitū alij obtinueruntimmutabilitatē in malo qꝛ ꝯuerſi ſunt ad malū. eſt ergopeccatū dyaboli irremediabile rōne ſtatus ſupradicti.Notandū aūt ꝙ ꝓpter aliud dr̄ irremiſſibile et ꝓpt̓ alud irremediabile. Irremiſſibile em̄ dicit̉. qꝛ nō hꝫ cāmmotiuā ex parte ſui ad remiſſionē. Irremediabile v̓o: qꝛnō per ſe nec per alium receptibile eſt remedij. Peccatuem̄ originale remediabile fuit per alium. ſicut em̄ homocontraxit illud aliunde. ita per alium fuit remedium.actuale v̓o hominis remediabile eſt per penitentiam. ſicut em̄ homo per ſe delinquit. ita homo per gratiam ſibi datam ſatiſfacit. habet em̄ homo duplicem vertibilitatem. primā que eſt bonum et malum. et vertibilitateꝫſecūdā que eſt a bono in malum. et a malo in bonum. ethoc eſt qꝛ aīma rōnalis eſt ſpūs creatus vnitus carni.¶ Ad illud qd̓ primo obijcit̉ dicendū eſt ꝙ peccatū angeli in quātitate nō excedit in infinitū peccatum hominisẜm autem quantitatem peccati debetur quantitas pene. ſed dicitur improportionabile non ſicut infinitumeſt improportionabile. ſed qd̓ ē irremediabile. illd̓ v̓o remiſſibile. et hoc dicit̉ reſpectu quantitatis in induratione non quantitatis in intentione. de qua dictum eſt. qd̓em̄ remiſſibile eſt poteſt habere finem. quod autem irremiſſibile eſt non poteſt habere finem ꝓut hmōi. vel adminus finem non habebit. vnde in hac via dicetur improportionabile. ſicut finitum duratione reſpectu finiti. vel quod poteſt finiri. ¶ Ad ſcd̓m v̓o dicendum eſt. ꝙpeccatum hominis nō dicitur remiſſibile quia peccauerit per imitationem. ſed per ſuggeſtionem. hanc em̄ rationem aſſignat cum alijs. b. greg. ſicut ſupͣ habitum ē.vnde ꝙ peccatū ſit irremiſſibile hanc aſſignat rōem. b.greg. in li. moꝝ. iiij. angeloꝝ ſpūs idcirco irremiſſibilit̓peccauerunt. quia nimirū angelus ſua malicia cecidit.homīem v̓o aliena proſtrauit nec vlla ſpe venie reuocat̉nec vnꝙͣ lumen priſtini ſtatus recipit. qm̄ hoc non ſuaſꝰamniſit. ſic illum perpetrare cecitas ſuperbie grauat. vtnequaꝙͣ vlteriꝰ ad lucem pnīe per dīni reſpectus memoriam reſurgat. ¶ Ad terciū dicendū. ꝙ licet ſcīa angelinon excedat in quātitate in infinitū ſcientiam hominis

in primo ſtatu: tamen indifferens eſt modus ſciendi ẜmꝙ dicit̉ eſſe ꝓportionabilitas. Et dīc iō dyo. in li. de di.nō. Bemonis malum eſt contra intellectum deformemeſſe. aīme v̓o contra rōem. corpori v̓o contra naturam.¶ Ad quartū dicenduꝫ. ꝙ vna ratio quare pct̄m hoīs ēremiſſibile. angeli v̓o nō eſt. qꝛ angelus eſt ſpūs ſolūmōhomo v̓o eſt ſpūs et caro. Unde greg. angeloꝝ ſpiritusideo irremiſſibiliter peccauerūt. qꝛ tanto robuſtius ſtae̓poterant. ꝙͣto carnis fragilitas eos nō grauabat. homov̓o poſt culpā idcirco veniaꝫ meruit. qꝛ ꝑ carnale corialiquid quo ſemetip̄o minor eſſet accepit. et ideo dicit̉ īpsͣ. recordatus eſt quia caro ſunt ⁊cͣ. ¶ Ad illud v̓o qd̓obijcitur de aīma ſeparata. dicendum eſt ꝙ ſi peccareſeparata. eius peccatum eſſet ꝙͣtum eſt de illo ſtatu irremiſſibile. et hoc videtur haberi ex hoc quod dicit Ioh̓.damaſ. quod hominibus eſt mors. hoc angelis eſt calꝰ.poſt caſuꝫ em̄ nō eſt eis penitentia. quemadmoduꝫ nechominibus poſt mortem. Idem em̄ videtur eſſe iudiciūde anima ſeparata ſiue ante cōiunctionē ſiue pꝰ. ¶ Adillud v̓o quod dicitur. ꝙ tunc peccatum aīme coniunctecarni eſſet irremiſſibile ẜm predictam poſitionem. dicēdum eſt ꝙ aut intelligitur de peccato quod ante coniurctionem contraxit. et tunc ſimile videtur iudicium: autde peccato contracto in carne. et tunc non eſt ſimile. ꝙbuſdam tamen videtur ꝙ ſiue ante peccatum ꝙͣ coniungeretur carni ſiue poſt. peccatum eius eſſet irremiſſibile¶ Ad quintum dicendum. ꝙ illa ratio. b. greg. non eſtvniuerſalis. ſed intelligitur de lucifero per quandaꝫ excellentiam. que tamen ratio per conſimilem comparationem poſſet extendi ad alios angelos qui ſimiliter peccauerunt. ſicut enim primus angelus ſine comꝑatione ībonis naturalibus erat creatus. ita angelus in comparatione ad hominem: et ideo ſinguli angeli peccauerūt.propter eminentiam illius nature ſpiritalis que nullaꝫhabuit infirmitatem: ex parte carnis. irremiſſibilit̓ peccauerunt. ¶ Ad ſextum dicendū. ꝙ licet habeat vertibilitatem in bonum et malum. tn̄ ex merito culpe datur etquedam inuertibilitas in bonum. nec aufertur ei quodnaturale eſt ſicut aīme damnate. nec aufertur potentianaturalis. ſed ex merito culpe nō exit in actum aliqueꝫin quē exiret ſi aīma nō eſſet damnata. et iō ſic̄ aīma dānata n̄ vertit̉ ī bonū. ita nec angelꝰ iā cōdemnatꝰ vertit̉in bonū. ¶ Ad ſeptimū dicēdū. ꝙ licet deus poſſit daregratiam de virtuie potentie non tamen congruit daregr̄am ad pnīam angelo iam damnato. damnatꝰ aūt dr̄cū immutabiliter ſe habꝫ ī malo culpe. et iō differēs eſtex ꝑte ip̄iꝰ agētis ⁊ ex ꝑte recipiētis. deꝰ eī pt̄ dae̓ gr̄amſꝫ dyabolꝰ nō ē ꝑatꝰ ad recipiēdū. ¶ Ad vltimū dicēdū.ꝙ licꝫ miſcd̓ia dei ſit ī dimittēdo culpā. nihilomīꝰ tn̄ miſericordia dei hꝫ ſuū ſūmū cū adiūgit̉ iuſtis. et hͦ mō nōeſt miſcd̓ie dei dimittere pct̄a in his ꝗ finalit̓ peccantcum gͦ angelus in ſuo primo caſu finalit̓ peccet. et hō et̄in morte. nō eſt miſcd̓ie dei ī ſūmo cū adiuctōe iuſticie dimittere pct̄m. iuſticie em̄ ē vt ſicut peccauit ī ſuo eternoita puniat̉ ineterno dei. ⁊ licꝫ nō on̄dat̉ ſūmū miſcd̓ie īhoc actu reſpectu taliū prauoꝝ: nihilomīꝰ on̄dit̉ ſūmuꝫmiſericordie in alijs actibus.Articulus ſecundusL¶ Dhuc ratione iſtius queſiti querit̉. vtrū pec5catum dyaboli ſit in patrē aūt in filiū aūt inſpm̄ſanctū. et nō videt̉ eſſe in patrē. qꝛ illd̓ qd̓ſit ex īfirmitate q̄ eſt pena eſt peccatum in patrem. ſedhoc peccatum nō eſt ex infirmitate que eſt pena. cū nulla p̄ceſſerit culpa. ergo nō eſt peccatū ī pr̄em. Nec ē peccatū in filiū. qꝛ illud fit ex ignorātia penali. hoc at̄ n̄ fuit ex ignorātia penali p̄cedēte. Nec videt̉ eſſe pct̄m ī ſpm̄ſanctu. pct̄m em̄ in ſpm̄ ſct̄m eſt ex p̄ſumptōne dīne miſericordie vel ex deſperatōne. neut̉ aūt iſtoꝝ medoꝝ fuithoc pct̄m. Iſta emī ꝯtingūt poſt ꝑpetratōꝫ pct̄i. nec ex īpugnatōe ſuꝑne gr̄e vel veritatis agnite. he em̄ ſpeciēspeccati inīſanctū. reſpiciūt illud qd̓ ē in ꝓximo. illo