quod ꝯcupiſcendū eſt. modus eſt cōcupiſcentie: cū autēꝯcupiſcit homo qd̓ nō ꝯcupiſcendū eſt. ſuꝑfluitas eſt concupiſcentie. hec aūt ꝯcupiſcētia eſt appetitꝰ generalis. dequo dicit̉ in li. yponoſticon. ꝙ ꝯcupiſcētia mala radixeſt oīm maloꝝ. et dic ioh̓. dam̄. Impoſſibile ē aliquē nequaꝙͣ ꝯcupiſcere vel finaliter ſine guſtu voluptatis eſſeſꝫ inutilis ꝯcupīa et voluptas hoc eſt pct̄m. hec ꝯcupiſcētia nō hūit neceſſitatē ſiue ꝓnitatem an̄ lapſum primorum ꝑentum: ſꝫ poſt lapſum quandā habuit ꝓnitatē ſiueneceſſitatem. qua caro ꝯcupiſcit aduerſus ſpm̄. ſicut hr̄v. ad gall̓.¶ Articulꝰ ſecūdusUſis diffinitōnibꝰ primo querenda eſt explamatio pͥme diffinitōnis. videt̉ em̄ ꝙ nō ꝯueniet om̄i pct̄o. eo ꝙ nō conuenit pctō originaliqd̓ eſt in ꝑuulis: vbi nō viget voluntas. Sil̓r aliꝗ perpetrant pct̄a coacti in quibꝰ nō videt̉ voluntariū eē pct̄m.¶ Preterea. vij. ad Ro. dicit̉ qd̓ nolo malū hoc ago. iaꝫnō ego operor illud ſꝫ qd̓ habitat in carne mea peccatū.Ex qͦ videt̉ ꝙ cum loquatur ibi de pct̄is ꝙ nō om̄e pct̄mſit volūtariū. ¶ Ad qd̓ dicit aug. in li. retractatōnū. hisverbis pōt videri falſa hec diffinitio: ſed ſi diligenter diſcutiat̉ inueniet̉ eſſe veriſſima. et pꝰſequit̉ qd̓ in ꝑuulisdr̄ originale pct̄m cum adhuc nō vtunt̉ arbitrio volūtatis. nō abſurde vocat̉ voluntariū: qꝛ ex prima hoīs mala voluntate ꝯtractū: factū eſt quodāmodo hereditariūet ſic ſoluit̉ illud qd̓ pͥmo obiectuꝫ eſt. ¶ Ad ſcd̓o v̓o dicendū. ꝑ hoc ꝙ ibidem addit̉ ea q̄ voluntaria pct̄a dicūtur. ꝗa a neſcientibꝰ vel a coactis ꝑpetrant̉ non om̄i mōpn̄t ſine voluntate ꝯmitti. qm̄ et ille ꝗ peccat ignorās voluntate vtiqꝫ facit. qd̓ cū faciendū nō ſit: putat eſſe faciēdum. et ꝗ cogi dicit̉ ex ꝯꝑatōne dr̄ velle. ſicut dicit ph̓usqd̓ em̄ ſimpl̓r eſt nō voluntariū. ẜm quid eſt voluntariū¶ Sil̓r rn̄det̉ ibidem ad id qd̓ vltimo obiectuꝫ eſt. dicit̉em̄ ꝙ ille ꝗ ꝯcupiſcente carne aduerſum ſpm̄ peccat. faciendo nō ea q̄ vult. ꝯcupiſcit quidē volens. et ideo nonfacit quod vult: ſed ſi vincatur conpiſcentie conſentiensvolens dicitur.Explanatiovo ſecū .§. j.de diffinitōnis q̄ eſt. peccatū eſt carentia debite iuſticie.ſic eſt. Uidet̉ enim primo ꝙ illa diffinitio nō ſit in omnpct̄o. nō em̄ videt̉ ꝯuenire pct̄o veniali: debita eniꝫ iuſticia hr̄ ex ꝑfectōne gr̄e: ſꝫ gratia gratū faciens poteſt ſtare cum veniali pct̄o. gͦ debita iuſticia pōt ſtare cum veniali pct̄o. non gͦ ꝓpter pct̄m veniale eſt carentia debite iuſticie. ¶ Preterea. ſi hec rō ꝯmunis eſt om̄i pct̄o. gͦ cōuenit tam originali ꝙͣ actuali: ſed nō videtur ꝯuenire vtriqꝫ ẜm vnū modū. Alia eſt em̄ iuſticia que tollitur in originali pct̄o. et alia que tollit̉ ī actuali. ¶ Preterea. aliaeſt iuſticia qͣ tenebat̉ angelus ad deū et qͣ tenet̉ homo. gͦnon videt̉ hec rō ꝯmunis pct̄o angeli et peccato homīs.¶ Ad qd̓ dicendū. ꝙ hec diffinitio coīs eſt et ꝯuenit veniali pctō: ſꝫ attendendū eſt. ꝙ duplex eſt iuſticia. Eſt eīiuſticia rectitudo naturalis. q̄ fuit homīs ꝯditi a principio ꝓut dicit̉. vij. eccͣs. deus ab initio fecit hoīem rectuꝫet hec iuſticia deeſt in om̄i pct̄o. vel rōne ipſiꝰ ꝑſone vl̓ ratione actus. Eſt iteruꝫ iuſticia generalis que ꝓuenit exgr̄a gratū faciente. et hec iuſticia deeſt in actu venialispct̄i. etſi nō deſit in ꝑſona: ſic gͦ ꝯuenit p̄dicta ratō actuali pct̄o et veniali. ¶ Ad illud v̓o qd̓ obijcit̉ de originali ⁊actuali. Dicendū eſt. ꝙ vtrobiqꝫ eſt carentia debite iuſticie: ſꝫ in originali peccato eſt carentia debite iuſticie aliunde ꝯtracta. ſicut eſt in paruulis. in actuali v̓o peccatomortali eſt carentia debite iuſticie quaꝫ homo ſibi facitnihilominus tamen ratio iuſticie ꝯmunis eſt. vn̄ ⁊ ratiocarentie iuſticie ꝯmunis erit. licet ex diuerſis principijsveniat. hec em̄ ratio: iuſticia eſt rectitudo voluntatis ꝓpter ſe ſeruata. quam ponit Anſel. ꝯmunis eſt vtrobiqꝫ.Similiter dicendum eſt de peccato hominis et angeli.

licet enim differens ſit quodāmodo iuſticia angeli ⁊ hominis. quia ad plura tenetur homo ad que non teneturangelus: nihilominus tn̄ quedam eſt ꝯmunis iuſticia q̄eſt ſcripta in mente vtriuſqꝫ. carentia autem iſliꝰ debiteiuſticie hoc eſt rectitudinis voluntatis vtrobiqꝫ ꝯmuniseſt. patet gͦ ex p̄dictis ratio ſupradicta.Terciavo diffinitoᵐ. §. ij.eſt. peccatū eſt priuatio boni. Circa quod obijcit̉. querit̉em̄ quid ſit illud bonū. vtrum bonum qd̓ eſt finis. an bonum gratuitū. an bonum naturale. Si em̄ dicat̉ eſſe priuatio boni naturalis. tūc nō erit ip̄a eſſentia peccati ſederit pena pct̄i. Si d̓o eſt priuatio boni gratuiti. cum bonum gratuitū nō tollerat̉ a ſubſtantia in omni peccato.non videt̉ dici priuatio boni gratuiti. Reſtat ergo ꝙ dicetur eſſe priuatio boni id ē finis ſummi .ſ. boni a qͦ priuatur agens ſua actione. vel ſi nulla eſt actio ſicut eſt inoriginali pct̄o. priuat̉ ipſa ſummo bono quo ad effectuꝫꝗ eſt gratie ſiue iuſticie q̄ eſt ex gr̄a. ¶ Qd̓ ꝯcedimꝰ dicentes. ꝙ om̄e peccatū ē p̄uatō boni .ſ. finis. ſꝫ differēter. ſcꝫvel priuādo actū fine. et ſic om̄e pct̄m .ſ. mortale et veniale eſt priuatio boni .ſ. finis. vel priuādo ꝑſonam fine. etſic ſolum mortale eſt priuatō finis ſcꝫ ſummi boni. ſicuttactū eſt ꝙͣtum ad effectū gratie ſiue iuſticie.Circa quartaꝫ pͥo .§. iij.diffinitōem obijcit̉. videt̉ em̄ ꝙ illa diffinitio pct̄m ē ſuꝑfluitas ꝯcupiſcentie nō ꝯueniat om̄i peccato. d̓ ꝯcupiſcētia em̄ dicit̉ in li. aug. ad valeriū. ꝙ eſt vulnꝰ a dyaboloinflictum humano generi. gͦ videt̉ appropriari pct̄o hominis. ¶ Item aug. de lapſū mūdi. ꝯcupiſcentia cū quanati ſumus. finiri non pōt ꝙͣdiu viuimus. qͦtidie minuipoteſt. gͦ videtur eſſe ꝓpria hominis. ¶ Preterea loquit̉ibi ioh̓. dama. d̓ circuciſione que eſt in remedium illiusꝯcupiſcentie: ſꝫ remedium illud non eſt ꝯmune angelo ethomini. et ſic videt̉ ꝙ nec vulnus ſit ꝯmune vtriqꝫ. gͦ hecdiffinitio. pct̄m eſt ſuꝑfluitas ꝯcupiſcentie. nō ꝯuenit cōmuniter angelo et homini. ¶ Ad qd̓ dicendū. ꝙ ꝯcupiſcentia accipit̉ pluribꝰ modis. accipit̉ em̄ aliqn̄ ꝓ penoq̄ eſt inflicta homī ꝓpter pct̄m. et ẜm hūc modū nō eſt cōmunis angl̓o et homī. Alio v̓o mō ſumit̉ ꝯcupīa ẜm ꝙ ēnomē culpe. et ẜm hoc dīc aug. in li. de ſpū et lr̄a. Nullūpct̄m niſi ꝯcupiſcendo ꝯmittit̉. et hec ē ꝯcupīa general̓.hec aūt ꝯuenit coīter angl̓o ⁊ homī: vn̄ hec ꝓhibitō. Nōꝯcupiſces eſt illiꝰ legis nature. qͣ ligat̉ nō tm̄ homo ſꝫ etiam angelꝰ. ¶ Aucͣtes v̓o q̄ inducunt̉ attendunt̉ ad cōcupiſcentiā q̄ eſt pena. de qͣ dr̄ ſuꝑ illud. v. ad gall̓. Caro cōcupiſcit ⁊c̄. ipſiꝰ carnalis ꝯcupīe cauſa nō eſt in aīa ſolanec in carne ſola. ex vtroqꝫ enim fit: quia ſine vtroqꝫ delectatio nulla ſentitur.¶ Nembrum ſecundumOnſequenter dicendū eſt de diuiſione ꝑcati. Et pͥmo accipiēda eſt illa diuiſio mterialis. q̄ fit ẜm diuerſitatē ſubiectorumPct̄m aliud ē angl̓i. aliud hoīs. rō aūt eſtquia in angl̓o p̄mo fuit pct̄m ⁊ ꝑ ſuggeſtōeꝫ angl̓i ꝯn̄terin hoīe. ſic̄ hr̄ ſuꝑ illud Eccͣi. x. Initiuꝫ ſuꝑbic hoīs ⁊cͣ.glo. nō eſt maior apoſtaſia ꝙͣ creaturā a creatore recede̓.q̄ merito aſcribit̉ ſuꝑbie. Suꝑbia em̄ eſt. ſi creatura velit aſſimilari creatori. hoc dyabolo et homini fuit initium ꝑditōnis. exponit̉ etiā illud initiū om̄is pct̄i eſt ſuꝑbia: de peccato ipſiꝰ dyaboli. quia illud fuit initiuꝫ oīmpct̄oꝝ ẜm vnā expoſitōem. et ideo dicit yſido. ꝙ malū adyabolo fuit inuentū. Ratio at̄ diuiſiōis hꝰ. hec ē. creatura intellectualis vertibilis eſt ẜm electōem. ſicut dicitIoh̓. dama. qd̓ aūt vertibile eſt: ẜm electōnem pōt vertiin malū. qd̓ aūt vertit̉ in malū peccat. creatura gͦ intelſectualis cum vertit̉ ẜm electōeꝫ peccat. cū gͦ tam angelusꝙͣ hō fuerit creatura intellectualis. erat vtraqꝫ creaturavertibilis ẜm electōeꝫ. ¶ Forte diceret aliquis ꝙ hec nō