Druckschrift 
2 (1481) Tabula tractatuus hui[us] secūde ptis sūme alexādri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Queſtio.cvij.

niſi volutate: non em̄ recivoluntatem. non īhi duo ad paria in meripiet eo quodto iudicant̉.arere pōt in eo qui vult ſuſtinere martirit. remunerat̉ em̄ et ratōne voluntatis et̄ ratōitie. tm̄ habet aureaꝫi v̓o tm̄ habet voluntatem: aureāſed et aureolanſequit̉ tm̄ ergo ad pariaīlicant̉. Similiter poteſt ītelligi in eo qui ſolā habuit voluntatē occidendi cuꝫpoſſet: et in eo qui voluit occidit. Contra videtur haberi in li. de bap. contra donaſtitas. dicitur enim ibi ꝗdvaleat et quid agat in homine corporaliter adhibita ſāctificatio ſacr̄i: ſine qua tamen latro ille fuit. qꝛ noneius accipiende volūtas defuit: ſed non accipiende neceſſitas affuit. difficiſe eſt dice̓ vbi datur intelligi latro ille effectum habuit ſacramenti ratōne voluntatis plenecum impoſſibilitate: ita videtur tantum valeat ip̄avoluntas plena impoſſibilitate actus: quantū voluntas plena actu: vtrobiqꝫ ſit dimiſſio culpe et pene. Item ſuꝑ illud. ij. Iudic̄. qui longe poſt eum lugerūt.glo. ſolius dei eſt noſſe inter ſeniores qui eoꝝ longiorempoſt ſe lucem emiſit. vtrū paulus an petrus bartholomēus an ioh̓es. ſed j. corin. xv. habet̉ in glo. paulus plusomnibꝰ laborauit. ſicut etiā ex textu accipit̉: ſi ergo ẜmoꝑa addita volūtati determinaret̉ p̄miū. certum eſſetpaulus plus haberet de p̄mio: videtur menſura meriti non attendit̉ niſi ẜm intentōem aut voluntatē quaꝫſolus deus nouit. et ita tantā remuneratōeꝫ recipiat ipſa voluntas plena. non adeſt facultas: quantaꝫ cumadeſt facultas et opus. Item ex ꝑte mali videt̉ ſimilit̓qꝛ tanta fuit delectatō libidinoſa: quanta voluntas. ergo equalis erat volūtas: equa erat delectatio libidinoſa. ſed ẜm quātitatē delectatōnis libidinoſe menſuratur pena: tanta pena eſt illiꝰ qui voluit plene non potuit: quāta illiꝰ qui voluit fecit. fit ſermo de eterna pena eqͣle demeritū vtrobiqꝫ attendit̉. Ad qd̓ dicēduꝫ in hoīs et ī malis ē different̉ qd̓ammo. qͦdāmō: ſil̓r.In bonis em̄ ſic eſt. eſt p̄mium ſub̓ale et pͥncipale: qd̓ꝯſiſtit in viſione: et eſt p̄miū adiunctū qd̓ ꝯſiſtit in gaudio de aliqͦ bono p̄cedēti ꝑpetrato: vel aliquo in pn̄ti ſuꝑaddito. Ꝙtum ad p̄miuꝫ ſub̓ale et pͥncipale parificat̉volūtas plena vbi deeſt facultas volūtati. plene vbi adeſt facultas actu. dūmodo ſit par caritas ſiue par gratia gratūfaciens. Ꝙtum d̓o ad p̄miū adiunctū plꝰ meretur volūtas plena actu ꝙͣ voluntas plena ſine actu. etnōſolū ꝙͣtū ad adeptionē boni: ſed etiā ꝙͣtum ad dimiſſionē mali pene. In malis v̓o ſic eſt. rōne voluntatis ratōne etiā actus debet̉ pena: et ꝓpter hoc habuit voluntatē plenā cum actu plus punit̉ ꝙͣ ille habuit volūtatem plenā ſed cum actu. ꝙͣtum ad afflictōem actualem: ſed ꝙͣtum ad penā carentie viſionis dei equales ſūtin pena. Per iam dicta poſſunt ſolui ea obiecta ſunt em̄ pͥmo dicit̉ de illo qui vult bonū et pōt: de illoqui vult bonū facit. et vtrunqꝫ ex caritate fit: dicenduꝫyequale debet̉ premiū ſub̓ale ſed equale qd̓ eſt adiutum. Et per hoc idem patet illud qd̓ ſcd̓o obijcit̉ de illo qui vult ſuſtinere martirium et non ſuſtinet. et de illoqui vult ſuſtinere et ſuſtinet. volenti enim plene facultate deficiente debetur aurea. cum autem adeſt actus ſuper addit aureolam. et ita ad paria iudicant̉ ꝙͣtum adp̄mium ſed non paria ꝙͣtum ad ſecūdum. Ad illud v̓oquod opponitur in aucͣte aug. in li. de bap. contra donatiſtas dicendū eſt. ibi non diffinit augꝰ. ꝙͣtum efficiatyoluntas plena baptiſ. euꝫ deeſt facultas: ſed hoc tm̄latro ille bonus qui quodammodo ſuſtinuit martiriuꝫ.non fuit ſine ſanctificatōne ad quam diſponit ſacramentum baptiſmi. vnde licet non eſſet baptizatus: nihilominus tamen ſanctificatōnem gratie obtinuit. Ad illuddo quod obijcitur ratōne glo. ſuꝑ illud. ij. iudic̄. qui longe ⁊cͣ. Gicendum ex virtute glo. habetur. ſolius d̓reſt cognoſcere quantum eſt meritum ex parte ipſius in-

tentionis: ſed non ex hoc negatur quin aliquod merituꝫſit ex parte boni operis. Ad illud v̓o quod obijcitur.ex parte mali dicendum eſt. vbi eſt equalis voluntaslibidinoſa: equalis debetur pena carentie viſionis deiSi d̓o ſuperadditur actus mortaliter: maior debet̉ pena afflictionis actualis. ſolet enim libidinoſa voluntain ipſo actu libidinis augmentari: de hoc autem amplius dicetur inferius. ergo dicitur in auctoritate auguſti. de libe. arbi. non minus reus eſt ⁊cͣ. intelligendum eſt ꝙͣtum ad reatum pene in futuro. non autemtum ad reatum pene in preſenti. adulter eniꝫ plus putur qui actu adulter eſt pena in preſenti: ꝙͣ qui eſt adulter ſola voluntate etſi creſcit libido vel delectatio in ip̄oactu plus punit̉ etiam pena in futuro. Queſtio. cvij. De hisque ꝑtinent ad intetōnem bonam.Onſequenter queritur de his que ꝑtinent ad intentioneꝫbonam. Primo querit̉ vtrum qualitasboni oꝑis addat in bonitate et in merito ꝯſequenter ſuꝑ bonitatem intentōisScd̓o vtrum operū numeroſitas addat in merito ſuperbonitatem intentōnis. Tercio vtrum quantitas ex pate materie oꝑis addat in merito ſuꝑ bonitatē intētiōis.Alembrum primumD primū ſic. qualitas operis dicitur cumopus eſt priuilegiatū ſicut eſt martiriumſpeciale premium ſicut habetur.. ad eph̓.vel predicatō. ſed hmōi operibus debeturſuꝑ illud. que ſit ſuꝑeminēs magnitudo virtutis vbi dicit glo. quoddā incrementū glorie habebūt ſummi doctores vltra illud quod ꝯmuniter habebunt. Similiter patet de martirio ſicut habet̉ ſuꝑ illud Exo. xxv. vbi loquitur de aureola. qualitas oꝑis addit ſuꝑ ip̄am bonitatem intentōnis. Contra ſuꝑ illud. ij. corin. viij. multum habundat dicit glo. Si equa ſit volūtas equalēhabent mercedeꝫ. equalis eſt merces eius qui equaleꝫhabet voluntatem ſuſtinendi martirium vel predicandicum non adeſt facultas: ei cui adeſt facultas. Ad iddicit yſido. Si bonum in ſanctis apparcat: bonū eſt.quia ex intentōne aut probat̉ bonum aut reprobat̉. vnd̓innuit̉ tota bonitas oꝑis ſit ex intentōne. Item ſic̄dicit bt̄us Bern̄. Intentio ſufficit ad meritum actio acexemplum. Deinde querit̉ de duobus quorum vnusex minori caritate facit opus pͥuilegiatū. alius ex maiori caritate facit minꝰ opus. ꝗs illoꝝ plus mereat̉? Et videtur ex maiori caritate. ẜm quātitatē em̄ caritatisattendit̉ meritū. qui facit ex maiori caritate plus meretur. Contͣ. maius eſt meritū martirij ꝙͣ alteriꝰ oꝑis priuilegiati. qui facit hmōi opus plus meretur. licet fiat ex minori caritate. Item ponatur aliquis īcipiat opus priuilegiatū: ex minori caritate et poſteaſumat ex maiori. querit̉ ẜm cuiꝰ intentōnis merituꝫ autprime aut poſterioris debeat attendi retributio? Si em̄ẜm meritum prime intentōnis formate in caritate. cumilla intentio minor ſit ratōne minoris caritatis debeturei minus premium. ſed altera caritas fuit finalis. magis ẜm eam debet attendi. Ad quod dicendum. eſtmeritum ex intentōne formata caritatem: et eſt meritum ex oꝑe formato caritate: et eſt merituꝫ ex opere formato priuilegiate caritate. ꝙͣtum eſt primo vbi maioreſt caritas maiꝰ eſt premiū quod ei reſpondet. Si v̓o reſpectus habeat̉ ad opus. vbi maiꝰ eſt opus maiꝰ eſt p̄mium quod reſpondet ex ꝑte oꝑis. Cum querit̉ vtrū qͣlitas oꝑis addat? Rn̄dendum eſt. addit ſed non ꝙͣtumad quātitatem pͥmi p̄mij et ſub̓alis p̄mij qd̓ ꝯſiſtit in viſione dei: ſed addit ꝙͣtum ad p̄miuꝫ ſuꝑadditū ſicut ſupͣ