Druckschrift 
2 (1481) Tabula tractatuus hui[us] secūde ptis sūme alexādri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

.ciiij.Queſtio

ctꝰ plus diſiūgit a fine. ergo malummalum in generin genere actus deterius eſt malo in genere habitus.Ite poſito malo in genere actꝰ. ponit̉ malū ī genere habitus. malū enī in genere actus ē mali in genere habitus. ergo malū ī genere actꝰ ē deteriꝰ malo ī genere habitus. ſit ꝓpria illiꝰ. Cōtra qd̓ diuturnius ē malum deteriꝰ ē malū. ſed diuturniꝰ ē malū ī genere habitijs. ergo malū ī genere habitꝰ ē deteriꝰ. malū actꝰ enimtrāſit. ſed remanet habitꝰ. rōne cuiꝰ ē etiā reatꝰ. Iteꝫponū ī habitibꝰ meliꝰ ē bono ī actibꝰ. ergo oppoſitummalū ī habitibꝰ erit deteriꝰ malo ī genere actꝰ. ſicut .n.ſe habēt oppoſitū malū ī genere habitꝰ bonū ī generebabitꝰ. ita malū ī genere actꝰ bonū ī genere actus. ermutatim ſicut ſe habet ī genere habitꝰ bonū ad bo ī genere actꝰ. ita ſe habet malū ī genere habitꝰ ad malum ī gene̓ actꝰ. ergo bonū ī gene̓ habitꝰ ſit meliꝰ bo ī gene̓ actꝰ. malū ī gene̓ habitꝰ erit deteriꝰ malo ī genere actꝰ. Itē malū genere habitꝰ eſt multiplicādimalū ī actu. ergo ē illo deteriꝰ. Ad qd̓ dicendū. ma ī genere quo ad ꝗd. ē deteriꝰ malo ī gene̓ habitꝰ. quoad qd̓ ē minꝰ malū. quo ad hoc .n. maluꝫ ī genē̓ actꝰ ēcauſa mali in gene̓ habitꝰ. rōne cauſalitatis ē deteriꝰ.Attendendū autē. malū ī gene̓ actꝰ pōt accipi dupliciter. Pōt enī accipi malitia generis actꝰ. vel pōt accieneralit̓ quacūqꝫ. malitia exiſtēte in ſuo actu.ſiue ſic ſiue ſic accipiat̉. Preterea malitia in gene̓ actꝰcauſat malitiā ī genere habitꝰ. nec tamē malum ī genereactꝰ ſimpliciter ē deteriꝰ malo ī gene̓ habitꝰ. ſed ecōuerſo. ī hoc plꝰ adheret ipſe aīe a qua priuat̉ bonū. Adobiectū v̓o primo dicendū. ē ſimile ex ꝑte bonoruꝫ ex ꝑte malorū. ex ꝑte enī bonorū ē bonꝰ habitꝰ generat bonū actū vniuerſalit̓. niſi fieret ſermo de habituſuetudinali inqͣtū huiuſmōi. ex ꝑte d̓o malorū actꝰ malus prīo generat habitū malū. licet ergo actꝰ īmediatiꝰcōiungat habentē fini in malis. tamē habitus malꝰ immediatius diſiungit a fine. enim eadē ē lex in bonis in malis. ſed cōtingit fieri ecōtrario. Et ſi dicatur.malū in gene̓ actꝰ īmediatius diſiungit. qꝛ poſito perpoſſibile. malū in gene̓ habitꝰ ſequeret̉. nihilominus diſiūgeret a fine. malū autē in gene̓ habitꝰ diſiūgit a fine. niſi p̄cedente malo in gene actꝰ. Dicendū ē. ē eiꝰ immediatū. ſed eiꝰ qd̓ eſt primū. vnde malum in gene̓ habitꝰ prīo diſiūgit. ſed malū ī gene̓ habitꝰꝓximiꝰ diſiūgit. Ad obiectu d̓o ſecūdo dicēdū ē. lꝫmalū ī genere actꝰ ſit cauſa mali ī genere habitꝰ. tamer eſt ſimpliciter deteriꝰ. in malis enim ecōtrario eſt ꝙͣin bonis in ꝑte diſſimile. in ꝑte ſimile. In hoc enimdiſſimile. bonū in genere habitus cauſat bonū in genere actus primo. malū v̓o in gene̓ actus primo cauſatmalū in gene̓ habitꝰ. In hoc enī ē ſimile. habitꝰ vtrobiqꝫ ē melior actu. Et ſi dicat̉. actus bonꝰ magis coniungit fini. meliꝰ ē. dicendū ē ſequit̉. habitꝰ .n.gratuitꝰ in ꝑuulo qui operat̉ cōiungit cum fine. actꝰautem nunꝙͣ cōiungit fini ſine habitū. Querit̉ etiaꝫhuiuſmōi gratia. vtruꝫ omnia mala in genere actꝰ ſunteque mala. videt̉ ſic. quia omnia obligata ſunt peneeterne. omnia que ſunt obligata pene eterne. in generaeque mala ſunt. ergo omnia mala in genere eque malaſunt. Cōtra fornicatio ē malū ī genere. adulteriū ē aliud malū ī genere. fornicatio autē ē eque malum ſicutadulterium. ergo omnia mala ī genere ſunt eque mala. Similit̓ homicidiū ē malū ī genere. adulterium eſtmalū in genere. homicidio autē debet̉ maior pena adulterio. ergo maior ē reatꝰ. ergo homicidiū ē maius ma. ergo omnia in genere ſunt eque mala. Ad quodaicendū. eſſe eque malum in gene̓ dicitur duplicit̓. dicitur enī eque malū qꝛ eque deformat ſuum genus. ẜmhūc modū omnia mala in genere ſunt eque mala. Sic̄.n. malitia homicidij deformat ſuū actū. ita malitia adulterij deformat ſuum actum. hec equalitas dicitur eſ-

ſe equalitas generis. huic reſpondet meritū pene eterne. Uel pōt dici malum eque. quia equaliter deformatipſam animam. ẜm hoc omnia mala in genere ſūteque mala. plus enim deformat ipſam animam homicidiu ꝑpetratū. ꝙͣ adulteirū ꝑpetratū oībus alijs paribꝰ. Hic autē notādū. malū ī gene̓ dicit̉ ml̓tiplicit̓. vnoenim modo dicitur adulterium malum in genere. aliomodo malū ex circumſtantia. ſi enim comꝑatur adulterium fornicationi dicuntur eſſe duo mala in genere luxurie. Alio modo dicitur eſſe malum ex circumſtantia.ẜm cōire cum ſua eſt malum in genere. cōire auteꝫcum ſua coniugata alterius. eſt malum ex circumſtātia. In hoc enim dicitur cōiugata alterius dicitur circumſtantia ſimiliter coire cum ſoluta. ẜm fornicatō adulterium cadunt ſub eo qd̓ eſt malum ex circumſtātia ratione ſui. ratione v̓o eius quod ē cōire cum ſuacadunt ſub eo eſt malum in genere. Ad hoc etiamqueritur. vtrum aliquis poſſit preciſe facere tm̄ maluꝫ.ꝙͣtum eſt aliquod in genere. Quod videtur. quia poteſtaliquis perpetrare malū in genere. addendo aliquācircūſtantiam malam. ſed ſi addit̉ circumſtātia mala vel intētio mala. contrahitur malitia niſi ex genere actus. ergo poteſt aliquis perpetrare poſſe tm̄ maluꝫꝙͣtum eſt maluꝫ in genere. Contra malitia qua quismalus eſt. ex actu particulari cōtrahitur. ergo niſi addatur ſuper malum in genere aliquid. nullus ex hoc dicitur malus. ergo ſufficit malitia ī genere. niſi fiat additio. Ad hoc dicendum. malū in genere dicitur. dupliciter. vno modo ẜm malum in genere dicit̉ qd̓ generaliter dicitur malū. ẜm hoc dicitur comꝑabilead malum particulare. maxime cum particulare fueriteiuſdem generis. ẜm hūc modū nulla eſt queſtio. ſi queratur. vtrum aliquis poſſit facere tm̄ malum ꝙͣtuꝫ ē malum in genere. Alio v̓o modo dicit̉ malum in genere. ẜm malum in genere diuidit contra malum ex circum ſtātia. ẜm hoc poteſt aliquis perpetrare malū in genere. addita aliqua circumſtantia aggrauante. hoc modo poteſt aliquis tantū malum facere quantū eſt maluꝫin genere. per hoc ſoluitur quod obiectum eſt. Adhuc etiam queritur. ſi aliquis appetat fornicari muliere in genere. alius intendit fornicari cum aliqua determinate. quod illoruꝫ ſit deterius. Et videtur illeintendit fornicari determinate cum aliqua plus peccatꝙͣ ille qui intendit fornicari aliqua determīate.tra. nulla circumſtantia additur ſupra malitiam generis. enim dicitur iſta. dicit circumſtantiam. ergonon magis peccat qui intendit fornicari cum iſta. ꝙͣ illequi intendit indeterminate cum aliquā. Preterea. ſidiceretur per demonſtrationem intelligeretur aliquacircumſtantia. illa poſſet diminuere. ita minus poſſetpeccare ꝙͣ qui intenderet fornicare indeterminate cumaliqua. Ad quod dicendum. cum dicitur fornicaricum iſta. poteſt intelligi illa ſubſtantia mulieris ſine circumſtantijs aggrauant vel minuunt. ẜm hoc comꝑantur adinuicem ẜm magis minus. fornicari cuꝫ aliqua muliere. fornicari cum iſta. non enim malum ingenere comꝑabile eſt cum hoc indiuiduo. nec eſt ibi additio mali propter indiuiduationem. ſed eſt additio indifferentis. Si v̓o virtute demonſtrationis intelligatuꝫcircumſtantia. vel circumſtantia eſt aggrauans vel diminuens. Si eſt aggrauans tunc maius eſt peccatum.Si diminuens tunc minus eſt peccatum. Membrum quartumUarto queritur proportionabilitate malorum inter ſe reſpectu bonorum in genere. Et eſt queſtio. Utrum omne bonū ſit magis bonum. ꝙͣ aliquod malum ſit malum.Quod videtur per hoc quod dicitur ſuꝑ illd̓ pͣs. Bonū