Druckschrift 
2 (1481) Tabula tractatuus hui[us] secūde ptis sūme alexādri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

ita ſit dicit aug. ī primo li. de bap. ꝯtra donatiſtasoſtendēs bona oꝑa in genere ſufficiūt ſine caritate. ꝗcquid boni in or̄onibꝰ elemoſinis hēbat ꝓdeſſe.illi poterat: niſi vinculū xp̄iane ſocietatis pacisincorꝑaret̉ eccīe. Et aug. de ſpū lr̄a. Sicut impediūt a vita eterna iuſtum quedā peccata venialia. ſinequibꝰ vita iſta non ducit̉: ſic ad ſaluteꝫ eternam nihilproſunt impio bona opera. ſine quibus vita cuiuſlibꝫimpij vix inuenit̉. dare .n. dicit bonum in genere actꝰ.elemoſina v̓o dicit ꝯuenienteꝫ materiā. ſicut habet̉ indiſ. xxxvj. ij. li. ſen. c. ſatis diligent̓. Sic ex oppoſito dicet̉ malum in genere ẜm tot modos. hic aūt ſpālit̓ contrahimus malum in genere. qn̄ actus in ſe dic̄ defectū coniūgit̉ cum materia indebita. Si v̓o obijciat̉. otale bene pōt fieri vel male fieri. ita erit indifferensDicendū eſt. illud quod dicit̉ bene fieri vel male fieri. hic refert̉ ad circūſtantiam vel ad intentioneꝫ. cumautem circumſtantia addit̉ que bona eſt. ꝯtrahit̉ malum extra rationeꝫ ſuam. ſicut bonum in genere trahitur extra rationē ſuam. qn̄ additur circumſtantia mala. vnde eſt dicenduꝫ. malum ſit ꝑs boni. eo eniꝫdicebat̉ malum. quia dicebat defectuꝫ in ſe ꝯiūgebatur cum materia indebita. nec addebat̉ circumſtantia quam ad bonum traheret̉. vnde occidere maleficiuꝫſt. lꝫ importet in ſe occidere hoīem. occidere aūt hoīeꝫſit ꝓhibitum in decalogo cum dicit̉. Non occides:tn̄ ille peccat qui maleficuꝫ occidit tranſgrediēdo p̄ceptum decalogi. ſi aucͣte legis faciat. ad eum ſpectet.vnde aug. in li. de li. ar. Si homicidiū eſt hoīeꝫ occide̓pōt accidere aliqn̄ ſine peccato. nam miles hoſtemiudex vel miniſter eius nocentē ſi occiderit. mihi videtur peccare: cum non dicit̉ recte homicidiū niſi extēſo vocabulo. vn̄ ſequit̉ ibi. mihi vidēt̉ hi homicidedici. Un̄ occidere hoīeꝫ tunc ꝓprie dicit̉ malū in gene̓.qn̄ addit̉ circumſtantia trahens ad bonū. Sil̓it̓intelligendū eſt de eo quod obijcit̉ de īmolatōne. lꝫ enīoblatio in olocauſtuꝫ ſiue immolatio ex p̄cepto dn̄i ſitbonū. in eo auteꝫ intelligat̉ occidere hoīeꝫ intelligitur ibi ẜm rōneꝫ mali. addita .n. eſt circumſtantia perquā illud qd̓ ſibi relictum eēt malū additōꝫ circumſtantie formatū dicit bonū. Nec eſt diſtinguēdū aliquod dicat̉ in ſe malū ſꝫ ẜm ſe malū. non enī hec diſtinctio ex intētōnibꝰ vocabuloꝝ ſe elicit̉. nec expoſitores ſacre ſcripture iſtis vtūt̉ drn̄tijs. Nembrū ſecundumEcūdo querit̉ de oppoſitione mali ī genireſpectu boni in genere. videt̉ .n. ꝯtrarietas. ꝯtraria .n. dicūt̉ que ſub eodeꝫ genere poſita maxime diſtāt. ſꝫ bonū in genere malū in gene̓ ꝯn̄icāt in intentōe generis. differ̄tẜm bonū malū que ſunt maxīe diſtantia. bonuꝫ ingenere malū in genere ſunt ꝯtraria. Iteꝫ eidē actioni eſt impoſſibile ſimul ineſſe malū in genere bonūin genere. malū in genere bonū in genere ſunt ꝯtraria vel adminꝰ oppoſita. Contra. ꝯtraria ſunt naͣta ſunt fieri circa ideꝫ ſubiectū. ſꝫ bonū in genere ma in genere ſunt nata fieri circa ideꝫ ſubiectū. bo in genere malū in genere ſunt nata fieri ꝯtraria. aūt ſunt nata fieri circa ideꝫ ſubiectum hocpꝫ. eadeꝫ actio pōt eſſe ẜm diuerſa tꝑa bona ī genere mala in genere. ſꝫ que ſemeleſt mala in gene ſꝑeſt hmōi. Iteꝫ malū in genere bonuꝫ in genere genera ſunt bonoꝝ maloꝝ. nec hn̄t cōmune genꝰ. ꝯtraria v̓o ꝓprie dicta hn̄t cōmune genꝰ. malū ī generebonū in genere ſunt ꝯtraria. Iteꝫ malū in genere additōꝫ pōt fieri bonū. bonū in genere additōnēcircūſtantie pōt fieri malū. bonū in genere malumin genere ſunt ꝯtraria. cum pn̄t oppoſitā rōneꝫ communicare. .n. albū manēs album pōt coīcare rōneꝫ

nigri. nec ecōuerſo. Hac de cauſa querit̉ cuiuſmodidifferentie ſint malū in genere bonū in gene̓ reſpectuactōnis. vtꝝ ſint differentie eſſentiales vel accidentales. Non vident̉ eſſentiales eſſe. bonū .n. maluꝫ accidunt actioni ſimilit̓ agenti. Poteſt .n. actio intelligip̄ter intellectum boni preter intellectum mali. ẜmnos dicimus bonum in genere malum in gene̓. Differentia v̓o eſſentialis eſt preter intellectum cuiꝰ intelligit̉ illud cuius eſt differentia eſſentialis. bonumin genere malū in genere non ſunt differentie eſſentiales actōnis. aūt non ſint accn̄tales videt̉ ex.ynon poſſunt ineſſe vni eidem actōni. accidentiappoſita adminꝰ poſſunt intelligi ẜm prius poſteriꝰineſſe. Forte dicetur eſſent accidentia inſeꝑabiliaque lꝫ poſſint adeſſe abeſſe per intellectum. tamē nonabſunt a ſuis ſubiectis: niſi ſint talia accidentia inſeꝑabilia. que inſint alicui rei ſeꝑabili. vt coruus dicit̉niger. ratio eſt pennaꝝ: cignus albus. ablatis autempennis pōt cignus dici niger coruus albus. ſic auteꝫ videt̉ de his drn̄tijs bonū in genere malū in gene̓actio .n. mali in genere intelligit̉ hic actio ſine ipſamalicia generis. nec actio bona in genere intelligiturhic actio ſine bonitate generis. non ſe hn̄t ſicut accidentia. ſubiectum .n. intelligitur hic ſine accn̄tibꝰ queſunt in ſubiecto. Ad quod dicendū. oppoſitio ē inbonum in genere malū in genere. eſt oppoſitō diſꝑationis. diſꝑata .n. ſunt vbi ſeꝑantur abinuicem ẜm rationem ſiue formam ſubiectum. Ad illud autē qd̓obiectum eſt in contrarium. vbi oſtenditur bonum īgenere malum in genere ſunt ꝯtraria. Dicenduꝫ eſt. non ꝓprie ſumendo contraria. nec eis cōuenit diffinitio contrarioruꝫ: que eſt. poſita ſub eodem generemaxime diſtant. genus .n. ibi non dicit̉ materia ſubiecta. ſed genus predicabile. bonum auteꝫ in gene̓ malum in genere non ſunt in vno genere predicabili. ensenim non dicit genus reſpectu boni mali. Ad ſecūdum dicendum. lꝫ malum in genere bonum in genere ſint incompoſſibilia ſimul ineſſe eidem. ex hocſequitur ſint ꝯtraria. quia non ſunt nata fieri circaidem ſubiectum. ſed erunt oppoſita vt diſꝑata. ſicut .n.bonitas malicia diſꝑata ſunt inter ſe. ita actōesbus conueniūt ſunt inter ſe diſꝑate. Item reſpondēdum eſt ad hoc quod ſecūdo obijciebat̉. cuiuſmōi differentie eſſent bonum in genere malum in genere circaactioneꝫ. Dicendum eſt diſtinguūt actōnes ſicutprietates diſtinguūt ea quoꝝ ſunt ꝓprietates. appropriatur .n. bonitas ſue actōni in genere. malicia ī gene̓ſue actōni. nec eſt ꝯtrariū. bonū malū pn̄t accide̓eideꝫ actioni. .n. eſt de bonitate malicia generisſꝫ de bonitate malicia intētionis. que extrinſeca eſt abonitate generis. bona .n. actio in genere pōt malaex intentōne vel bona. ſimpl̓r aūt pōt eadē actio numero eſſe bona mala. vn̄ alit̓ ſe hn̄t bonū malū circa actionem circa agentem. circa agentem autem ſicſe habent poſſunt vni eidem agenti numero ineſſebonum malum. ſed non ſimul. vni v̓o eidem actioni non poſſunt ſimul numero ẜm prius poſterius ineſſe bonum malum. Ratio autem eſt. quia agens numeratur propria numeratōne preter bonum malumque ei accidunt. actio v̓o cum non ſit in ſe ſtans ſꝫ trāſiens: numeratur cum ſuis conditionibus. Ande alianumeratio eſt actio bona alia numero eſt actio ma Nlembrum terciumOnſequēt̉ querit̉ de ꝯꝑatōe malicioportōabilitate habitꝰ ad actu .ſ. vtꝝſit deterior actu vel ecōuerſo. aūt ſit deterior ī gene̓ videt̉. oppoīt̉ .n. bono ī geneactꝰ malū ī genē actꝰ: ſꝫ bonū ī gene actꝰ plꝰ ꝯiūgit fini