Druckschrift 
2 (1481) Tabula tractatuus hui[us] secūde ptis sūme alexādri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Queſtio.ciiij.

Nembrū quartūUarto querit̉. vtꝝ modus. ſpēs. ordo.equalit̓ priuent̉. videt̉. modus .n.appropriat̉ potētie ſiue v̓tuti. ſpēs v̓o pulchritudini. ordo v̓o bonitati. ſꝫ ꝯtingit defectū in potētia. exn̄te defectu in pulchritudine vlbonitate. Sil̓r in pulchritudine ꝯtingit defectū.exn̄te defectu in potētia vel bonitate. eodē ꝯtīgiteſſe defectū in bonitate exn̄te defectu in pulchritudine aut potētia. ꝯtingit minui modū ſine diminutione ſpeciei ordinis. Preterea. in v̓tutibꝰ naturalibus ꝯtingit intenſionē fieri vniꝰ ſine intenſiōe alteriꝰ. diminutōꝫ vniꝰ ſine diminutiōe alterius: vt caſtitasnaturalis pōt minui vel intēdi ſine pietate naturali vl̓ſine iuſticia. pari rōne modus. ſpēs. ordo ad bona naturalia referat̉. poterit minui modus ſine ſpecievel ordine. vel ecōuerſo. Cōtra. modus. ſpēs. ordoſunt ipſius hītudinis potētie. prout ordinabilis ē adbonū gratie. quēadmodū eſt in bono gratie qd̓ ẜm īmortalitatē gratie eſt minoritas virtutū gratuitoruꝫ. cum minor eſt fortitudo gratuita. mīor eſt caſtitastuita. ita de alijs. eodeꝫ videt̉ eſſe de. ſpecie.ordine: vt minuit̉ modus minuat̉ ſpēs ordo. Itēſi minueret̉ modus malū culpe. facta diminutōeſpēi ordinis. ad diminutiōeꝫ modi ſequat̉ minꝰhabilis ſit aīa ad bonū. facta aūt diminutōe ſpeciei ordinis ſit aīa habilis ad bonū eſſet ſiml̓ habilis adbonū inhabilis. quod ē incōueniēs. malū cule fit priuatio ſiue diminutio modi. qn̄ inſimul fiat dirinutio ſpēi ordinis. ecōuerſo. Iteꝫ voluntashūana ꝯformat ſe voluntati diuine. rectitudinē habetin ſua oꝑatōne. aūt hꝫ rectitudinē in ſua oꝑatōe. ordinat̉ debito ad ſuū fineꝫ ecōuerſo. defectu exn̄te in aliquo hoꝝ. eſt defectus in alijs. ſꝫ hitudo natural̓refert̉ ad omīa iſta. pōt reciꝑe intenſionē diminutionē. cum diminuit̉ reſpectu vniꝰ iſtoꝝ. diminuiturreſpectu alioꝝ. ecōuerſo. Ad quod dd̓m. ſimulſit oīm iſtoꝝ diminutio maluꝫ culpe mortalis. Adobiectū aūt dd̓m eſt. lꝫ modus appropriet̉ potentieſiue virtuti. ita de alijs: tn̄ qꝛ potētia dicit̉ dupliciterUno appropriat̉ hic modus potētie. alio appropriat̉. Si .n. accipiat̉ hic potētia ipſa habitudīenaturali volūtatis ad ſummā bonitateꝫ. ẜm hoc modꝰappropriat̉ potētie. ꝯtingit minui ẜm minuit̉ illaitudo naturalis. Si v̓o accipiat̉ potētia fortitudine naturali. ẜm modus appropriat̉ potentie. qꝛꝯtingit fortitudinē naturalē eſſe ſine pulchritudine vl̓bonitate. etiā in ipſa aīa. ẜm hoc modus appropriat̉ potentie. ẜm dicit̉ malū culpe fieriuatio modi. ſpēi. ordinis. eodē dd̓m eſt de alijs .ſ.ſpecie ordine. Ad ſcd̓m dd̓m. ſecus eſt in bonisnaturalibꝰ que dicūt̉ virtutes. in bonis naturalibusque dicūt̉ modus. ſpēs. ordo. pōt .n. vna virtus naturalis ineſſe ſine alia. ecōuerſo. Modus aūt ſpēs ordo ſic ſe hn̄t. ſi vnū pōt ineſſe. pōt ineſſe ſine alijs.nec ecōuerſo. eo ſunt vniꝰ ꝯditōis. ꝓpter vnuꝫintendit̉ alia duo intēdūt̉. vnū minuit̉ alia duo minuūt̉. Attendendū eſt aūt loꝗmur hic de. ſpecie. ordine ꝓut hoꝝ priuatio eſt ipſa eēntia boni culpe. ſꝫ eſt defectus ꝯſequens malū culpe. Queſtio. cxiij. de malo īgenereſid ſit de eius oppoſitōne.Ompleto tractatude malo de primis drn̄tijs mali. tͣnſitum faciētes ad ꝯſideratōꝫ pct̄i. Primo dicamꝰ diſpoſitōꝫ quandā materialeꝫ ad pct̄m ẜm quandā mali culpa-

bilis diuiſionē. Malū .n. culpabile aut eſt malū ex genere actus. aut ex circūſtantia actus. aut ex intētiōe finis indebiti. Quia v̓o prīor eſt in̄ hac ꝯſideratōe malicia ex genere actus. deinde v̓o malicia ex circūſtautia.Tercio v̓o malicia ex intētōne. pōt .n. actus bonusin genere circūſtantie bone: nihilominꝰ tn̄ malus exintentōne. bonitas v̓o intētionis pōt niſi fundet̉ſuꝑ bonitatē ex genere ex circūſtātijs. ideo primo dicendū eſt de malo in genere circa quod eſt ꝯſideratio. Primo quid ſit malū in genere vel ex genere. Secūdo de oppoſitōne mali in genere reſpectu boni ī genēvtꝝ ſit oppoſitio ꝯtrarietatis oppoſitio immediata. Tercio v̓o de ꝯꝑatōne malicie in ꝓportionabilitateipſius habitus ad actū. Quarto de oppoſitōne ꝓportionabilitatis malicioꝝ int̓ ſe reſpectu bonitatū. Membrū primūIrca primū ſic eſt ꝓcedendū. querit̉. vtꝝmalū in genere ſiue ex gene. dicit̉ illd̓ qd̓nullo circūſtantia formari p̄t vt ſitbonū. hoc videt̉. Fornicari . tale ma quod nullā creaturā p̄t formari vt ſit bonū. ph̓sdicit quedā ſtatī noīata mox ꝯiūcta ſunt malo. vt adulteriū. Si hoc dicit̉ malū in genere tūc malū ī genere. ꝯtinebit in ſe malū ex circūſtantia. nullū .n. malūeſt oīno informabile ad bonū. niſi ꝯtineat in ſe defectūcircūſtantie vel circūſtantiaꝝ: ſꝫ hoc videt̉. cuꝫ ma in genere diuidat̉ ꝯtra malū ex circūſtantia. Preterea. dicet̉ malū in genere qd̓ genꝰ eſt maloꝝ: ẜmenī cōnumeraret̉ malū in genere ſpēbꝰ mali. genus enim cōnumerat̉ ſuis ſpēbus. relinquitur malū in genere dicet̉ malū quod eſt ex genere actuqn̄ in ipſo actu ẜm ſeipſuꝫ ꝯſiderato inuenit̉ defectꝰ. ſꝫ īnullo actu ẜm ſeip̄m ꝯſiderato inuenit̉ ita defectus ꝗnpoſſit aliqua materia ꝯiūctus dici bonū. verbigr̄a.odire ſi reſpiciat ꝑſonā dicit malū. ſi reſpiciat peccca: ẜm dicit̉ in pͣsͣ. iniquītateꝫ odio habui. dicet boī. odire ẜm ſe ip̄m ꝯſideratū dicit bonū. aūt nec dic̄ nec malū. Et ſil̓r eſt de qd̓ eſt iraſci. Iraſci eniꝫſi fit ex odio ꝑſone malū eſt. ſi v̓o fit ex odio vicij bonūeſt. Sil̓it̓ ille actus occidere ſi fit aucͣte legis ab eo adqueꝫ ſpectat. reſpectu eius materie que debita eſt. bo eſt. ſi v̓o alio malū eſt. occidere ẜm ſeipſuꝫ conſideratū erit indifferens. ſimilit̓ in alijs actibo. ma in genere dicet̉ ex genere actus. quo dicet̉malū in genere? Si aūt dicat̉ genus ſubiecta materia que cōuenit actui. ẜm hoc dicet̉ occidere hoīeꝫ malum in genere. ſꝫ hoc qualiter dicet̉ cum precipiatur inlege occidere maleficū. occidere aūt maleficū eſt occide̓hoīeꝫ. ita malum implicabit̉ in bono. Similit̓ precipit dn̄s abrahe immolare filiū ſuuꝫ. immolare filiūeſt occidere hoīem. in bono meritorio implicabit̉ malum. quod videtur. malum in genere dicet̉ ẜmhūc moduꝫ. Dicūt aliqui interficere hoīeꝫ eſt malum in genere. qm̄ eſt malū in ſe. ſꝫ non ẜm ſe: ſꝫ que eſtiſta differentia? Si .n. aliquid eſt malum in ſe. de ſeimportat maliciam. ſꝫ quod importat de ſe maliciā. dr̄eſſe malum ẜm ſe aut ſe. interficere hoīeꝫ eſt maluꝫẜm ſe. Ad quod dd̓m. lꝫ multis modis poſſit dici malū in genere. vt quod nullam circūſtantiaꝫ pōtformari vt ſit bonū. vt fornicari vel adulterari. vel qd̓dicit genus maloꝝ: ſpēaliter tn̄ hic accipit̉ maluꝫ ī genere. qn̄ actus dicit defectum boni. reſpicit materiaꝫindebitam. vt genus ſubiectum. dicatur ipſa materiaindebita. nomen v̓o actus determinet defectum. ſic̄ .n.bonū in genere multis modis pōt dici. vel eſt genusbonoꝝ ſicut eſt virtus que dicit̉ bonū in genere. vel qd̓ circūſtantiā nullatenꝰ pōt fieri malū. ſicut habere caritatē. vel quod dicit bonum in genere actus reſpicitmateriā debitā. vt dare elemoſinā. vel paſce̓ eſurienteꝫ