Druckschrift 
2 (1481) Tabula tractatuus hui[us] secūde ptis sūme alexādri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Queſtio.cij.

Einceps dicenduꝫeſt ſecūdo effectu mali. ē vulneratōnat̉aliū. vulneratō at̄ iſta nat̉aliū potētiaꝝ hītualiū dr̄. Queritur autē ſintilla vulnera. per quid fiat vulneratōSicut aūt dicit beda. quatuor ſunt vulnera ī quibꝰ vulnerata eſt humana natura. Infirmitas. ignorātia. malitia cōcupiſcētia. Alubi v̓o dicit aug. duo vulneradicit em̄ ī li. de natura et gr̄a. Omni anime peccāti duoiſta ſunt penalia. ignorātia difficultas. ex ignorantiadehoneſtat error. ex difficultate affligit. Itē dicit aug. īench̓. primū creature rōnalis malū eſt ip̄a prima priuatio boni. deinde ip̄is volētibus ſubintrauit ignorantiarerū agendarū cōcupiſcētia reꝝ noxiaꝝ. ꝗbꝰ comitesſubinferūtur error dolor. Cōſimile dicit in li. iij. de li.ar. Suꝑ illud aūt in pͣs. Retribue ẜuo tuo ⁊cͣ. dic̄ glo.humana indigētia multiplex ē. infirmitas. ignorantia.xiliū. temptatio hoſtiū. Item aug. ſuꝑ illud pͣs. Confimini domino. iij. deſignat quatuor. errorē. difficultatēvitande cōcupiſcētie. tedium benefaciēdi. tempeſtatē ſeculi. Beatus v̓o greg. ponit ſeptē penalitates quibꝰ vulneratur humana natura. ſtulticiā. ebetudinē. p̄cipitatōnem. timorem. ſiue timiditatē. ignorātiam. duriciā animi. excellentiā ſiue ſuꝑbiam. ꝓut ſonat in penā. Querigo poteſt primo de rōne illius numeri quem ponit bea. Secūdo de differētia illius numeri reſpectu aliaruꝫpenarū ſiue vulnerū que nominant̉ in alijs diuiſionibꝰpene em̄ cōtracte vulnera dicuntur. Tercio de ſingulisvulneribus illis que ponit beda tractādum eſt.Nembrū primumD primū quo querit̉ de rōne quatuor vulnerū a beda poſitoꝝ arguit̉ ſic. malicia deſignat ip̄m malū culpe. efficiēs aūtLē ip̄e effectus. ergo malitia eſt effectusmali culpe. Itē cōcupiſcētia eſt radix omniū maloruꝫſicut dicit aug. in li. de ſpū littera dicēs ſic. Hoc ideoeligit apl̓us malū quo cūcta cōplexus eſt. ergo cōcupiſcētia ſit malum generale. diuiditur cōtra infirmitatē. ignorātiam. et maliciam. Item due ſunt tm̄ viresip̄ius anime rōnalis in genere. cognitiua .ſ. motiua ſiue affectiua. ergo vulneratio fiat in anima mediātibus potentijs. erūt tm̄ duo vulnera ī genere. ignorātiaqua vulneratur cognitiua. cōcupiſcētia qua vulnerat̉motiua vel affectiua. ſuꝑfluūt ergo infirmitas malicia. Itē triplex ē peccatū. in patrem. filiū. ſpiritūſanctū. eſt quarta differentia: ſꝫ peccatū in patremē ex infirmitate. peccatum in filiū ex ignorātia. peccatūī ſpiritumſanctū ex malicia. ergo cōuenit vt quartuꝫvulnus ponatur .ſ. cōcupiſcētia. Item dicet aliquis.ponūtur iſta quatuor ẜm receſſum a ſumma vnitate. ettrinitate. vt infirmitas ſit ẜm receſſum a ſumma potentia. ignorātia. ſapiētia. malicia a ſumma bonitate. cōcupiſcētia v̓o a ſumma eēntia. que vna ē in tribus appropͥatis. cōcupiſcētia em̄ ſe diuidat cōcupiſcibilia. recedit a ſumme vno. diuiſio em̄ cōtraria ē vnitati ſiue defectus ab vnitate. Sed ꝯͣ. cōcupiſcentia eſt boni vel apparētis boni. ergo hec cōcupiſcētia de qua loquimurapparētis et exiſtentis boni. erit defectus a ſūmaonitate. per appropriatōem reſpectu ſumme eſſentie. cōcupiſcentia em̄ reſpicit multa propter ratōnemmultorū. ſed propter apparentium bonorum ratōnum. Item dupliciter cōtingit deficere a ſummo bono. vnomodo recedendo ab ip̄o. altero cōuertendo ſe indebite ad aliud. ẜm eſt duplex motus appetitus vl̓ receſſus vel acceſſus. cum ergo cōcupiſcentia ſumat̉ ex parte ip̄ius acceſſus indebiti ad aliud. malicia que eſt altera pena ſumetur ex parte ip̄ius receſſus. et ita duplicit̓penalitas ſumetur ex illa parte. Sed ẜm hoc obijcitur

eadem rōne duplex ſumenda eēt penalitas. vna reſpectu ſapientie aut veritatis .ſ. ignoratia. Alia ex cōuerſion ad falſitatem que dicitur error ignorantia. ẜmdicerēt penas. dicit em̄ aug. in ench̓. errare ē approbare falſa pro veris. hoc autem eſt natura hominis inſtituti ſed pena damnati. Ad quod dicendum accipiūtur hic quatuor vulnera ſiue pene. ẜm tria ſumuntur ex defectu potentie. ſapientie bonitatis: ſed qꝛ iſtedefectus triplex occurrit niſi per cōuerſionē ad apparens delectabile exiſtens. ideo quarta adiungit̉penalitas. que eſt ꝓnitas reſpectu hmoi apparētis de lectabilis et hoc ē cōcupiſcentia. Sumuntur ergo tres pene ẜm triplicem defectum termini a quo. ẜm v̓o motumad terminum in quem. quarta pena deſignatur. enīrecedit homo a ſumme conuenienti niſi ẜm acceſſum adinconueniens quod videtur conueniens. Ad obiectaergo rn̄dendum eſt malicia eſt nomen equiuocum admalum culpe ad malum pene. Hic autē ſumitur promalo pene. dicitur em̄ quedam defectibilitas a bonitate. et hec defectibilitas eſt pena quedaꝫ. Ad aliud v̓odd̓m. cum dicitur cōcupiſcentia radix omniū maloꝝaliter accipitur cum dicitur cōcupiſcentia eſt pena. fomes em̄ peccati ē cōcupiſcentia eſt iterum pena peccati. vno ergo eſt pena peccati. Alio eſt cauſa peccati. ꝓut autē eſt pena. ſic diuidit contra predictas penas. prout aūt eſt cauſa peccata ſic diuidit ſed ē vna. Ad tercium dicēdum. diuiſio penaꝝ ſiue vulnerum poteſt accipi multipliciter. vel ẜm numerum ip̄arūpotētiarum rōnabilium in genere. prout deficiūt a ſuisappetibilibus que ſunt vnum bonū. ẜm hoc aliqn̄ ponūtur due tm̄ penalitates .ſ. ignorātia cōcupiſcentia.vel ignorātia difficultas. ẜm aūt hunc modū accipitur hec differētia vulnerū ſiue penarū. īmo ẜm p̄dictāratōnem. Ad quartū dicēdum. illa differētia peccati ẜm ternariū. habet cōcupiſcētiam tāꝙͣ cōmunē ī illistribꝰ generibus peccatoꝝ. aliquis em̄ ꝓnus ē ad malūex infirmitate. aliquis ex ignorātia. aliquis ex malicia.in oībꝰ aūt eſt cōcupiſcētia. Ad quītum dicēdū. nonaccipitur ratio diuiſionis hoc. vt cōcupiſcētia per ſereſpiciat diuiſionē a ſumma eēntia. cōcupiſcētia em̄ adcōcupiſcibilē dicit̉. cōcupiſcibile v̓o dicit terminū ī quē tm̄ a quo eſt motus vl̓ a quo receſſus. ſi dicit diuiſionē a ſumma eēntia vel pronitatē diuiſionis. hoc eſtex cōſequenti. Membrum ſecundūEcūdo queritur de differētia iſtarū pena ſiue vulnerū ad alias penas. Ad quoddicēdum. differēs accipitur diuiſio ẜmdiuerſam cōſideratōem. bimēbris em̄ di-uiſio. vna accipitur ẜm differētiam cognitiue motiueſiue oꝑatiue. vt ignorātia ꝑtincat ad defectū cognitiue.difficultas ad defectū oꝑatiue. Altera v̓o bimēbris accipitur ẜm differētiam viriū. cognitiue .ſ. affectiue. vtad cognitiuā ꝑtineat ignorātia. ad effectiuā cōcupiſcentia. Tercia v̓o diuiſio que eſt quadrimēbris. accipiturẜm defectū cōueniētis triplicis cauſam eius extrīſecāSicut em̄ prima diuiſio accipitur ẜm defectuꝫ triplicisꝯueniētis cauſam intrīſeca eiꝰ .ſ. cōcupiſcētiā. queeſt quedā pena ſic. Quarta diuiſio accipit̉ ẜm defectuꝫtriplicis cōueniētis cām extrīſecā eius .ſ. cōcupiſcentiam. tēptatio em̄ hoſtiū ē extrinſeca. paſſibilitas autētemptatōis ē quedā pena r̄ſpiciēs illā cām. Infirmitasaūt ignorātia exiliū determināt defectū triplicē a triplici cōueniēti. Infirmitas em̄ determinat defectū potētie. Ignorantia defectum ſcientie. Exiliū defectū cōinnctōnis cum ſumma bonitate. ſicut eniꝫ homo exul dicit̉qn̄ eſt extra locū ſuum naturalem ſibi ꝯueniētē. pͥuat̉bonis ſuis: ita exiliū ſpūale patit̉ ē exͣ locū ſpūalis bonitatis ī qua ē quies priuat̉ bonis gratuitis. Quinta