¶ Nlembrum ſecundumOnſequēter querit̉ de ſpoliatōne ſiue ablatōe virtutis moralis. malo em̄ culpe fitablatio virtutis moralis. Querit̉ vtrumoīs v̓tus moralis auferat̉ ſiue ſpolietur ꝑmalū culpe. ſicut ſpoliatur oīs virtus gratuita. cū eniꝫmalū culpe opponat̉ virtuti morali. queadmodū ⁊ virtuti gratuite. maluꝫ aūt culpe aufert. inſimul ſiue ſpoliatomnē virtutē gratuitā. ergo cōſimili rōe aufert vel ſpōliat omnē virtutē moralē. ¶ Preterea cōnexa vidētur eēvicia. Un̄ dic̄ aug. in li. de bap. cōtra donatiſtas. Cū ꝗsē hereticus. nō pōt eē quin et alia vicia cōſequatur. ergocū vnūqd̓qꝫ viciū tollat ſuā virtutem moralē. vno viciopoſito: tolletur om̄is virtus moralis. ¶ Itē bonū ⁊ malū ſunt cōtraria. ergo nō cōuenit illa duo in eē cidē. ſedvno malo culpe poſito meſt malum. ergo nō cōuenit eidem ſubiecto bonuꝫ. ſed quelibet virtus moralis ponitbonū. ergo remouetur omnis virtus moralis. ergo ſpōliatō omniū moraliū eſt pena cōſequēs ad maluꝫ culpeſiue viciū. Cōtra. malum culpe ſiue vicium ē ab homine ſiue ab intellectuali creatura. ſed vno actu ꝑpetratonō ꝑpetratur actus diſparatus. malū aūt culpe mediāte actu ineſt. ergo cōtingit vnū malum culpe ineſſe. aliomō nō exiſtēte ī eodē ſubiecto: ſꝫ nō aufertur virtus moralis niſi ꝑ ſuū oppoſitum. ergo vno malo culpe exn̄ti n̄om̄is virtus moralis aufertur. ¶ Itē aug. iiij. li. de bap.cōtra donatiſtas. vnū aliquod viciū nō omnia cetera cōſequūtur. nō ergo ē vicioꝝ cōnexio. ſed virtutes morales opponunt̉ vicijs ip̄is. ita ꝙ quelibet habet ſuū oppoſitū. ergo nō ē cōnexio virtutū moraliū. ergo vnum malum culpe nō aufert ſiue ſpoliat omnē virtutē moralem¶ Itē occaſione huius queritur. ſi maluꝫ culpe ſpoliatvirtutē moralē. ẜm quē modum fiat ſpoliatio. cū em̄ virtus moralis exercitio bonorum oꝑum acquiratur. malum aūt culpe vno mō perpetretur. nō videtur ꝑ vnummalū culpe ſpoliatio fieri omnis virtutis moralis. ſicutem̄ habitus bonus moralis exercitio bonorū oꝑum acquiritur. ita malum ei oppoſitū exercitio maloꝝ operuꝫvidet̉ acquiri. nō ergo vnicū malum culpe aufert virtutē moralē. ſicut em̄ malū ⁊ bonum opponūtur. ita malūcōſuetudinale ⁊ bonū cōſuetudinale. ergo ad ſpoliatōꝫvirtutis cōſuetudinalis videtur ꝙ exigatur viciū conſuetudinale. ¶ Quod etiā videtur per hoc quod diciturin li. de natura ⁊ gracia. Dicitur em̄ ibi. ꝙ viciū eſt mala qualitas mentis. ſed que qualitas dicetur niſi fuerithabitus vel diſpoſitio. habitus aūt cū ſit de difficili mobilis. qualiter generabit̉ vnico actu? ergo malum culcū fiat vnico actu. nō inducet malum habitum. ſed malus habitus expellit habitum bonū. ergo malū culpe deſe nō expellit habitum bonū. ¶ Cōtra in eadem vi nonpoſſunt ineſſe oppoſita ẜm determinatōnem. cū ergo malum culpe ineſt. et per cōſequens denominet ſubiectumin quo eſt nō denominabitur ſubiectū ab oppoſito. ſꝫ oppoſitū eſt diſpoſitio bona ⁊ habitus. ergo neutrū illoꝝpōt ineſſe. malum ergo culpe vnicū ſpoliat habitū moralē. ¶ Ad quod dicēdum. ꝙ malum culpe nō ſpoliat habitum omnem moralem. ſed ſpoliat habitū ſibi oppoſitum. ¶ Ad illud v̓o quod obijcitur in cōtrarium per ſimile de habitu gratuito. Dicēdum eſt ꝙ non eſt ſimile.habitus em̄ gratuiti rōne gratie ſunt conexi. et propterhoc malum culpe quod opponitur vni habitui gratuito.ratōne malitie opponitur ip̄i gratie gratumfacienti. gratia v̓o gratum faciens eſt cauſa cōnexionis virtutum gͣtuitarum propter quod malum culpe quod opponit̉ gratie. auferendo gratiā ſpoliat a virtutibus gratuitis vniuerſallter. ẜm ꝙ ſunt gratie. Nō ſic autem eſt in virtutibus moralibus ẜm ſeip̄as acceptas. contingit em̄ vnamvirtutem moralem ineſſe ſine alia. ⁊ propter hoc: viciūquod opponitur vni. nō neceſſario tollit aliam vel ſpoli-

at animam ab alia. ¶ Ad ſecundum v̓o dicendum ꝙ illud ꝙ dicitur in li. aug. cōtra donatiſtas. nō dat intelligere cōnexionem eſſentialem vitiorum. ſed que cōtingitfrequenter in quibuſdam vitijs. et hoc patet ex verbiseius cum dicitur. Si quis dicat ꝙ hereticus ē. non poteſt hoc ſolum eſſe quin et alia cōſequantur. carnalis eīet animalis eſt. ac per hoc neceſſe eſt vt odioſus ſit et inuidus et inimicus ip̄ius virtutis. ab eaqꝫ diſſentiēs. Similiter loquitur de ebrioſo. quis ebrioſus et non cōtentioſus et animoſus et inuidus ⁊ arguētibus ſe grauiterinimicus. hec autem cōnexio non eſt eo ꝙ ſimul ſint vicia neceſſario: ſed quia illud vicium diſponit ad alia cōſequenter. et hoc in pluribus. Unde licet vnum viciumſiue malum culpe tollat habitum moralem ſibi oppoſitūnon propter hoc tollit alios habitus in eodem nunc. nōem̄ in eodem nūc neceſſario inſunt alia vicia. ¶ Ad terciū v̓o dicendum. ꝙ licet bonum et malum ſint contraria. nec poſſunt ſimul ineſſe eidem ſubiecto: nihilominꝰvnum malum culpe non expellit omnes alios habitusmorales. ſed habitum directe ſibi oppoſitum. Unde exhoc non ſequitur ꝙ vicium incōtinentie expellit cōtinētiam moralem. ſed non propter hoc expellit ſobrietatemlicet em̄ ſobrietas et continentia reſpiciant idem ſubiectum in quo. non tamen eundem actum in ſpecie circaquem: Ad hoc aūt ꝙ ſit oppoſitio directa. neceſſarium ēꝙ reſpiciat idem ſubiectum ⁊ eundem actum in ſpecie.vtpote caſtitas ⁊ incōtinentia circa delectationem queeſt in coitu. ſobrietas et ſuum oppoſitum circa illaꝫ queeſt in guſtu. Ex quo accipitur ꝙ nihil prohibet haberemaliciam moralem circa vnum actum. et bonitateꝫ moralem circa alium actum. vnde nihil prohibet dicereſit bonus in moribus ꝙͣtum ad hoc. ⁊ ſit malus in mebus ꝙͣtum ad aliud. ¶ Deinde reſpondendum ꝙͣtuꝫ adſecundum queſitum. quid per ſe ſpolietur et tollatur exip̄o malo culpe. ¶ Ad quod dicenduꝫ. ꝙ ſiue habitꝰ moralis dicatur diſpoſitio. ſiue habitus tollitur per malūculpe. quod vno actu perpetretur non oportet viciuꝫ eſſe cōſuetudinale ad tollendum virtutem cōſuetudinalē.habitus enim bonus moralis eo ꝙ eſt habitus. ē diſpoſitio. diſpoſitio v̓o bona tollitur per diſpoſitōnem malam. Malum autem culpe actualis eſt diſpoſitio malaergo tollit habitum bonum moralem ſibi oppoſitū. Sicergo malum culpe non poteſt ſimul eſſe cum habitu bono morali. qui circa eundem actuꝫ in ſpecie verſatur. vtmalum incontinentie non poteſt ſimul eſſe cum caſtitate morali. Et ſi dicatur ꝙ vicium morale colligitur exercitio malorū operum. ſicut virtus moralis exercitio bonorum operum. poteſt quidem ſed non eſt neceſſe ad expulſionem ip̄ius virtutis. Preterea em̄ oppoſitio eſt inter bonum et malum circa eundem actum in ſpecie. ſecūda v̓o eſt inter exercitium bonorum operum ⁊ exercitiūmalorum operum. nos autem loquimur hic d̓ oppoſitōne prima. ¶ Ad aliud v̓o dicendum. ꝙ eſt loqui de maloculpe dupliciter. vel ratione ip̄ius deformitatis. vel ratōne ip̄ius diſpoſitionis que deformatur. ſi fiat ſermo d̓ip̄a deformitate. cum deformitas vicij ⁊ ſpecioſitas veritatis non ſe compatiantur in eodem ſubiecto. ẜm idemopponentur malum culpe et virtus moralis ẜm idem genus. Si v̓o accipiatur vicium ratōne diſpoſitōis. ẜm hͨnon vſqꝫquaqꝫ tollitur habitudo ad bonum per vnumactum malum. niſi actus ille propter hoc dicatur diſpoſitio difficile mobilis. quia homo defacili poteſt caderein illum. ſed per ſe non poteſt reſurgere nec ſine quadādifficultate. vnde quo ad hoc eſt differentia ī bono ⁊ malo. quia exiſtens in bono tum defacili tum de dificili poteſt cadere in malum. exiſtens v̓o in malo. non niſi d̓ dif.ficili poteſt venire ad bonum.¶ Queſtio. cij. De ſecundo effectu mali. ſcꝫ vulneratōneturalium.