¶ Ad terciū dicendum. ꝙ cum dicitur malum inordinatum hoc eſt quia priuat quendam ordinē. ſcꝫ ordinē inherentē ei quia cauſatur a ſummo bono. et cuꝫ diciturꝙ malū ordinatur ad bonuꝫ. ordo potius iſte eſt in illobono ꝙͣ in iſto malo. nihilominꝰ tamē ſic̄ malū eſt ẜm ꝗdbonū. ita qͦ ad hoc habet ordinē. Attendendū eſt autē ꝙordo dicitur dupliciter. vel alicuius ꝑticularis boni qd̓priuat̉ a malo. et illo ordine nō ordinat̉ malū vel dicit̉rdo vniuerſi. et hoc ordine ordinatur malum. Si obijcit̉ ꝙ malum eſt p̄ter illud vniuerſum de quo dicit̉. ꝙcuncta erāt valde bona: dicendū ꝙ eſt acciꝑe illud vniuerſum ꝓ illo ſtatu in quo conditu eſt. et ſic ad ip̄m nōꝑtinet malū. vel ꝓ ſtatu in quo nō eſt: et ſic malū ꝑtinetad ordinē vniuerſi. ſꝫ aliter malū culpe. alit̓ malū pene.malū pene ẜm accn̄s ordīat̉ ſic̄ dic̄ dyo. malū pene ꝑ ſe¶ Nembrū octauūCtauo queritur de oppoſitōne mali. circaqd̓ q̄runt̉ hec. pͥmo vtrū malū opponit̉ bono increato. Scd̓o vtruꝫ opponitur bonocreato: et cui bono creato nature vel gratie. Tercio ſi opponitur bono nature. vtrū ſit idem bonum nature quod ei opponitur. et quod ei ſubſterniturQuarto vtrum bonū nature qd̓ minuit̉ ꝑ malū. ſit finitū vt omnino poſſit tolli vel infinitum.¶ Articulus primusRimo ergo querit̉. vtrū malū opponitur bono increato. Et videt̉ ꝙ ſic. ꝑ hoc quod dicitaug. xj. de ciui. dei. Uiciū quo reſiſtūt deo ꝗeius appellant̉ inimici nō eſt deo ſed ip̄is maluꝫ. et poſtſequitur. viciū illud ꝯtrariū eſt deo tanꝙͣ malum bono.nature v̓o quam viciat nō tm̄ malum ſed etiā noxium. gͦmaluꝫ eſt ꝯtrarium bono ſummo ſiue deo. ¶ Preterea.aliquod eſt malū qͦ nō eſt malum deterius. ſed illud malū quo nō eſt aliqd̓ malū deterius. dicit̉ eſſe ſummū malū. ſed ſummū malū opponit̉ ſummo bono. gͦ malum eſtꝯtrariū ſummo bono. ¶ Item quoꝝ effectus ſunt ꝯtrarij ip̄a ſunt ꝯtraria. ſed boni eſt ſaluare ⁊ hoc maxīe ſūme boni. mali v̓o eſt corrumꝑe. gͦ bonū et malū ſunt contraria. ⁊ ſummū bonū eſt terminus boni. gͦ ſummū bonū et malū ſunt ꝯtraria. ꝙ aūt bono ſit ꝯtrariū malū habetur ex hoc qd̓ dicit dyoni. in li. de diui. no. bono malum eſt ꝯtrariuꝫ. bonoꝝ v̓o cauſa eſt ex vna cauſa. maliv̓o ſunt cauſe multe. ex quo arguit̉ ꝙ malū eſt ꝯtrariumſummo bono. ¶ Contra. eſſe ꝯtrariū nō habet niſi noneſſe. ſed malum nō eſt om̄ino nō eſſe. ergo malū nō eſt cōtrariū ip̄i eſſe. ſed deus eſt cauſa ip̄ius eſſe ⁊ ſumme ensgͦ malum nō eſt ꝯtrarium ſummo bono. ¶ Item om̄e cōtrarium natum eſt nocere ſuo ꝯtrario. ſed malū non poteſt nocere ſummo bono. ergo malū nō eſt ꝯtrariuꝫ ſummo bono. ¶ Item nihil eſt ita ſumme malū qd̓ nō habeat de bono: nō em̄ ſumme malū cui bonuꝫ amittitur dūnocet̉. nec ſummū bonū qd̓ deficere a bono poteſt. ſicutdicit aug. de moribꝰ manicheoꝝ. ergo malum nō eſt cōtrariū ſummo bono. habet em̄ in ſe aliquid qd̓ eſt a ſummo bono. ꝯtrariū v̓o nihil habet a ſuo ꝯtrario. ¶ Itembonum ſuſtentificat ſui priuatōnem ſicut dicit dyoniſi.ſed cauſa boni eſt ſummū bonum. ergo ſummuꝫ bonumdat effectiue ſubſtantiam vel eſſe ip̄i malo. ergo malumnon eſt contrarium ei. effectus em̄ vel in quo ſaluat̉ effectus. nō cōtrariantur ſue cauſe. ¶ Ad quod dicendumY ꝯtrariū dicitur dupliciter. vel ratione alicuius in ſe.vel ratione ſui effectus. malum autem nō eſt contrariūſummo bono ratione eius in ſe. ſed ratione effectus. Etideo dicit auguſtinus. xij. de ciuitate dei. Bonum eſt natura quam viciat malū. Unde huic bono malum eſt cōtrarium. nature em̄ quam viciat nō tm̄ eſt malum ſed etiam noxium. Eſt ergo quedā oppoſitio rōne eius ꝙ dicobonum et malum ⁊ alia. oppoſitio ratōne eius ꝙ dico

noxium ⁊ ꝯueniens. ratione ergo boni et mali dicit̉ oppoſitio inter ſummū et malū: ratōne v̓o noxij et ꝯueniertis malum et bonum circa creaturam oppoſitōem habētmalū ergo dicitur eſſe ꝯtrariū ſuo bono. quia diſſimileeſt ei in hac intentōne. et reſpectu effectus eius habꝫ opponi. ¶ Per hoc patet qualiter reſpōdenduꝫ eſt ad primo obiectum in ꝯtrariū. Si em̄ accipiat̉ contrarium ꝓoīno oppoſito ſicut dicit̉ illud quod eſt ẜm negationemoppoſitum affirmationi. hoc mō non eſt malum ꝯtrariūbono. Si v̓o accipiatur ꝯtrarium pro eo qd̓ eſt priuation oppoſitum. ẜm ꝙ priuatōne oppoſita nata ſunt fiericirca idem. nec ſic dicetur malum ꝯtrarium ſummo bono. nō em̄ nata ſunt fieri circa idem. Si v̓o accipiat̉ cōtrarium ẜm ꝙ nata fieri viciſſim in eodem ſubiecto. necſic dicet̉ malum ꝯtrariuꝫ ſūmo bono. Si v̓o dicatur cōtrarium quoꝝ vnum remouetur ab altero. nec vnuꝫ poteſt conuenire alteri. ẜm hunc modum ſummuꝫ bonumnon eſt malum. ſed malum eſt ſummū bonum. ⁊ ſic nonſunt cōtraria. ratio autem ꝓpoſita ꝓceſſit ẜm ꝙ maluꝫopponitur priuatione bono: et nihilominus habet bonūſibi ſubſtractuꝫ ſiue ens. ¶ Ad ſecundum obiectū dicendum. ꝙ contrarium ꝓut dicitur priuatione oppoſitumcontrarium. vel quod dicitur actiuum vel paſſiuū a ſuocontrario. ẜm hoc ꝯtrariū nocet contrario. ẜm auteꝫ ꝙꝯtrariuꝫ dicitur diſꝑatuꝫ. cū non ꝯueniāt ad idem ſubiectum. nec vnum poteſt nocere alteri. eo ꝙ alterum nōſit paſſiuum ab altero: ſic dicēdo ꝯtrarium vnum ꝯtrarium non nocet alteri. et per hunc modum ꝯtrarium dicitur malum ſummo bono. ẜm alterum v̓o modum nondicitur ẜm quem ꝓcedit ratio. ¶ Ad terciū v̓o dicendūꝙ ſummū malum dicitur dupliciter. vel quo non eſt deterius. et ẜm hunc modum ꝯꝑatione ad alia dicit̉ dyabolus ſumme malus. vel quo deterius non poteſt eſſe. etſic dyabolus cuꝫ poteſt eſſe deterior ꝙͣ ſit. nō eſt ſummmalus. Dicitur etiam ſumme malum qd̓ nihil hꝫ de bono. et ẜm hunc modū nihil eſt ſumme malū. ẜm primuꝫv̓o modū ꝯtingit. Si v̓o diceret̉ ſumme malū eo mō qͦ dicitur ſumme nigrū. ſicut ſumme nigrū cōtrariū eſt ſumme albo: ſic ſumme malū ꝯtrariū eſt ſummo bono. ſed n̄ſic ſe habꝫ ſumme malū. nō em̄ ſicut ſumme nigrū remouet a ſe penitus albū. ita ſumme malū remouet a ſe penitus bonū. Un̄ bea. aug. ꝯtra manich. qui ponebāt ſummū malū. et ponebant eſſe ſicut quandā naturā ſic obijcit. Si ſummū malum eſt natura. ⁊ ſummū malū eſt qd̓nihil habet de bono. bonū aūt et eſſe ꝯuertunt̉. ergo ſummū malū nihil habet de eſſe. ergo nō eſt natura. ¶ Preterea. ſi ſummū malum natura eſt. et rōne nature habetaliquid boni. ergo ſummū malū hꝫ aliquid boni. reſtatergo ꝙ nō dicetur ſic ſumme malū ſicut dicit̉ ſumme nigrum. et ita malū nō dicet̉ eſſe ꝯtrariuꝫ ſummo bono eomō quo dicit̉ nigrū eſſe ꝯtrariū ſumme albo. aliter em̄ ēin his ꝯtrarijs ⁊ illis. nā ibi dicunt̉ eſſe ꝯtraria magis⁊ minus ẜm ꝙ plus accedūt ad ſuum ꝓprium terminūvt albū ad maxime albū. ⁊ nigrū ad maxime nigrū. hicaūt dr̄ malū magis et minꝰ ẜm maiorē receſſū vel minorē a bono bonū v̓o magis vel minus ẜm acceſſuꝫ maiorem ad ſummū bonū. ¶ Ad quarto obiectū dicendū.malū nō eſt ꝯtrariū ſummo bono ſicut oīno noxiū illi.licet ſit ꝯtrariū ẜm reliquū modū iā dictū. vnde licꝫ malum opponat̉ priuatōe bono ꝑticulari qd̓ deſtruit. nō tn̄bono a quo capit ſubſtātiā. et ſi illi aliquo mō ꝯtrarie.qꝛ minui pōt ꝑ ip̄m nō tn̄ ſummo bono. qꝛ nullatenꝰ poteſt corrumpi vel minui ꝑ ip̄m. ſummū em̄ bonū cū ſiincorruptibile. eo ꝙ eſt ſummū. nō eſt paſſiuū nec reſpectu alterius corruptiuū et ideo nō eſt receptiuū priuationis. ſi em̄ nō eſt receptiuū habitus vel alicuius boni.multo fortius nō eſt receptiuū priuationis vel mali. Exiā dictis patet ꝙ cū bonū et malū ſint ꝯtraria ⁊ cū aliomodo malū ſit ꝯtrariū ſummo bono. ẜm alium modumnon eſt ei contrarium.