QueſtioCenteſima

pe. Sed hoc ſi eſt. prius eſt. ergo nō ē malū pene. ¶ Preterea. temptatō eſt malū. et nō ē malū culpe. cū p̄cedatmalū culpe tanꝙͣ cauſa eius. nec eſt malū pene. cū malūpene ſit ſequela mali culpe. temptatō d̓o p̄cedat malumculpe. ergo temptatio nō eſt malū pene. ¶ Ad quod dicendū. ꝙ om̄e malū qd̓ eſt in rōnali creatura. aut eſt malū culpe aut pene. Rationalis em̄ creatura cōſtituta adeo eſt ſic. vt ſi velit auertat̉. Si v̓o auertat̉ voluntarieſubijciet̉ pene inuolūtarie. Si v̓o obijcitur ꝙ eſt naturacorruptibilis in ſe. ſicut ⁊ alie nature inꝙͣtuꝫ ſunt ex nihilo: illa aūt corruptio ſiue defectus nō eſt malum culpevel pene. Rn̄dendū ꝙ aliter eſt in natura ratōnali et inalijs. Nam in creatura rationali licet corruptibilis eētid eſt potens corrumpi. nō tn̄ corruꝑet̉ niſi p̄cedēte peccato. et ita corruptio illa eſt malū pene. in alijs v̓o creauris nō ſic eſt. que nō ſunt ordinate ad ꝑpetuitatē vite.nde de ſe habent defectum. et quedā illaꝝ deficiūt. quedam nō. Ꝙ aūt quedā nō deficiunt cum poſſint. hoc eſtꝑ virtutem diuinā ꝯtentiuā. q̄ ordinat res illas ad aliqd̓ perpetuū. poteſt ergo in alijs creaturis eſſe aliꝗs defectus nature qui nec eſt culpabilis nec penalis. in hoīeaūt nullus eſt niſi altero iſtoꝝ modoꝝ. Unde augꝰ. xij.de ciui. dei. Nullus de vicijs naturalibꝰ ſed de voluntarijs penas luit. Nam qd̓ viciū ꝯſuetudine nimione progreſſu roborat̉. vel vt naturaliter inoleuit. a voluntateſumpſit exordium. de vicijs quippe loquimur eius nature. cuius mens ineſt capax intellectualis lucis. qua diſcernit̉ iuſtū ab iniuſto. Ceteꝝ vicia pecoꝝ arboꝝ aliaqꝫ reꝝ mutabiliū. quibꝰ eoꝝ natura diſſolubilis cormpit̉. damnabilia putare ridiculum eſt. ex hac aucͣtepatent drn̄tie maloꝝ. ¶ Ad illud v̓o qd̓ obijcit̉ de temptatōe. Dicendū ꝙ temptatō nō dicit̉ eſſe maluꝫ niſi occaſionaliter. temptatio em̄ eſt bonū temptato ſi nō ſuccumbit. vnde de ſe nō dicit malum. ſed eſt occaſio malidefectus aūt ille qui eſt in eo ꝙ acquieſcit temptationivel ſequit̉ temꝑtatōem. eſt malū culpe. hoc em̄ eſt primūmalum creature ratōnalis. ſicut dicit aug. Si v̓o dicar̉.de temptatōne actiua. ip̄a eſt malū culpe in temptante.cū temptat ad ſeductōem. nō em̄ temptatō ratōne generis eſt malum. ſed cum ad hunc finē ordinat̉. Ꝙ aut tēptatō qua temptatur aliquis de ſe non ſit malum. habetur. ſuꝑ illud. ij. choꝝ. xij. Datus eſt mihi angelꝰ ſathane ⁊cͣ. Glo. temptato cū nō ꝯſentit̉ nō eſt peccatū. ſꝫ materia exercende virtutis. hoc aūt intelligendū eſt de temptatōe que fit ab hoſte ẜm ꝙ ibidē dr̄. Nām ſi ſit a carne vel eſt peccatū vel cū peccato veniali. ¶ Item fueruntꝗ̄ dixerūt hāc drn̄tiā eſſe mali. vt qͦddā eſſet malū culpeqͦddā malū dāni. qͦddā malū pene. pon ētes malū culpeꝯtra bonū. qd̓ eſt honeſtū. malū v̓o damni ꝯtra bonumꝯferens. malū v̓o pene ꝯtra bonū delectabile. Sed videtur nō ꝯueniēs diuiſio. Malū em̄ damni eſt malū penecū ſit inflictū ꝓ malo culpe. qd̓ patet in malo damni qd̓eſt carentia viſionis dei. qd̓ infligit̉ ꝓ pct̄o originali. ſedd̓ infligit̉ pro pct̄o eſt malū pene. ergo malū damni eſtnalū pene. Hoc etiā accipit̉ ex hoc qd̓ dicit aug. in li. deli. ar. ꝙ malū pene eſt defectio inuolūtaria. ſed hec ratōꝯuenit ro damni. gͦ malū dāni eſt malū pene. ¶ Preterea. punit̉ aliꝗs dupliciter. vel in ſubſtractione bonorū que habuit vel habere potuit. vel in preſentia malorū. ſed cū punit̉ in ſubſtractōe bonoꝝ que habuit vl̓ habere potuit. malū damni dicit̉. gͦ malū damni ꝯtinet̉ ſb̓malo pene. ¶ Item nō recte opponit̉ malū damni bonoꝯferenti. Cum em̄ carentia viſionis diuine opponat̉ preſentie viſionis diuine. pr̄eſentia aūt viſionis diuine ꝯtinetur ſub bono quod eſt honeſtū eo ꝙ eſt ꝓpter ſe appetendū. gͦ malū damni quod eſt carētia viſionis diuīe opponit̉ honeſto. Similiter malū damni qd̓ eſt ſpoliatiogratuitoꝝ opponit̉ habitui virtutū. ſed habitus virtutum in genere honeſti continet̉. ergo malum damni nōopponit̉ tm̄ bono ꝯferenti. ſed etiaꝫ bono qd̓ eſt honeſtū

¶ Ad quod dicendum. ꝙ malum pene dupliciter accipit̉. vno mō ꝓut ꝯmune eſt ad omne quod inflictum eſtꝓ peccato. et ẜm hoc ꝯtinet in ſe maluꝫ damni. alio mōꝓut appropriat̉ preſentie alicuiꝰ entis afflictiui ſiue triſtabilis. ſicut dr̄ ignis gehenne vel ignis purgatoriꝰ veltribulatio aliqua in preſenti afflictam ſiue contriſtanset ẜm hoc ex diuerſo diuiduntur malum damni et malum pene. et ſic vtuntur megiſtri cum dicunt. ꝙ paruuli qui decedūt in originali peccato malum habent damni. ſed nō habent malū pene ſenſibilis. Aug. v̓o vtit̉ malum pene ꝯmuniter. ¶ Ad aliud d̓o dicendū ꝙ malū cōferens nō tm̄ opponit̉ malo damni. ſed etiā bonuꝫ qd̓ eſthoneſtū. ſi tn̄ reſtringeret̉ malū damni ad ea que ducūin finem. et nō ad priuatōem ip̄ius finis: poſſet tūc maſum damni bono ꝯferenti opponi. Sed eſt alia ratio iſtarū differentiaꝝ. malū em̄ culpe opponitur bono v̓tutis ſiue meriti. malū v̓o damni et malū pene ꝯtinēt in ſe duogenera maloꝝ inflictoꝝ. malū em̄ inflictuꝫ vel ſumit̉ excarentia boni. vel ex pn̄tia afflicti alicuius. et ita maluꝫinflictum ex abſentia boni ꝯuenientis dicitur malū dāni. ex preſentia v̓o boni diſcōuenientis quod contriſtatdicitur malū pene¶ Nembrum ſeptimumEptimo querit̉ de ordine mali. Utrū vicꝫmalū ſit ordinatū vel nō. Ꝙ nō ſic on̄dit̉.Malū eſt priuatō modi. ſpēi et ordinis. gͦpriuat ordinē. ſꝫ qd̓ priuat ordinē non eſtordinatū. gͦ malum nō eſt ordinatū. ¶ Itē dyoni. Malūeſt defectus ⁊ deformitas ⁊ inordinatū ⁊ immoderātia.ſed qd̓ tale eſt nō eſt ordinatū. gͦ malū nō eſt ordinatum¶ Item bonū ⁊ malū opponūtur: ordinatū et inordinatū opponunt̉. ſꝫ bonū et ordinatū ꝯuertunt̉ om̄e em̄ bonūeſt ordinatū ⁊ ecōuerſo. gͦ malum eſt inordinatū. ¶ Adidē cū dictū eſt in gen̄. ij. vidit deus cuncta que fecerat ⁊erant valde bona. in hoc cōprehendit̉ quicqd eſt in vniuerſo. ſed malū nondū erat. gͦ nō ꝑtinebat ad vniuerſuꝫet hoc dicit̉ ordinatū qd̓ ad vniuerſum ꝑtinet. gͦ maluꝫnō eſt ordinatū. ¶ Contra. aug. ſuꝑ gen. iij. li. ea q̄ peccando amittūt decus ꝓpriū nullo mō efficiūt vt nō etiaꝫip̄a recta ſint ordinata. ¶ Item aug. de ciui. dei li. xj. ſic̄deus bonoꝝ naturaꝝ optimus eſt creator. ita malaruꝫvoluntatū iuſtiſſimus ordinator. gͦ malū eſt ordinatum¶ Item aug. in prīo li. retract. ꝙͣuis om̄ia deficiētia ſicordinent̉ vt ibi ſint vbi cōgruentiſſime poſſint eſſe. illinō recurrūt ad deū ꝯgreuntiſſime in pena ſunt. ¶ Iteromne illud quo bene vtit̉ deus ordinatū eſt. ſꝫ malo bene vtitur deus. gͦ malū ordinatum eſt. Ꝙ aūt bene vtat̉deus malo. dicit aug. libro de predeſtinatione ſanctoꝝ.Nouit deus bene vti malis. nō vt ei ꝓſint vaſa ire. ſꝫ vtip̄o illis bene vtente ꝓſint vaſis miſcd̓ie. et poſt ſequit̉.in maloꝝ poteſtate eſt peccare. vt aut peccando hoc velhoc malicia faciant: nō eſt in eoꝝ poteſtate. ſed dei diuidentis tenebras ⁊ ordinantis eas. ¶ Ad quod dicēduꝫꝙ malum nō ẜm ratōem mali eſt ordinatuꝫ. niſi orditqui eſt ẜm oppoſitionē. Eſt em̄ ordo ad ſuperius et inferius ⁊ ad oppoſitum. malum gͦ inqͣtū malū. eſt ordinatūad ſuum bonuꝫ ꝑ oppoſitum. ſicut habetur Eccͣi .xxxiij.Contra bonū eſt malum et ꝯtra vitam mors. ordinatuꝫaūt eſt ad bonū ẜm ꝙ ex eo elicitur bonum. et ẜm ꝙ diuerſimode elicitur. diuerſimode habet rationem ꝯferētis. ¶ Ad illud qd̓ primo obijcitur. ꝙ malum nō eſt ordinatum. dicendum ꝙ malum cum ſit priuatio ordinisnō habet illum ordinem quem priuat: ſed quendam ordinem priuat. et aliū relinquit. aliter em̄ eſſet proceſſusin infinitū. ¶ Ad ſecundum v̓o dicendū. ꝙ malum dicit̉inordinatio. ratione malicie que priuat ordinē rectumad ſummum bonū. quod eſt efficiens cauſa ⁊ finalis illius cauſa. malum v̓o ⁊ ſi nō habeat illum ordineꝫ. quianon eſt a ſummo bono: non tamen eſt om̄ino preter illū.