arbi. imꝑante. vt ſi li. ar. defigat̉ intuitus ad mulieremad quod ſequatur delectatō illicita ẜm ſe aut nō. Scd̓ꝫmotiuā d̓o dupliciter eſt attendendum. Eſt enim quedāmotiua que reſpicit tm̄ ea que ſunt nature ſenſibilis preter ordinē ad ratōnem. quo dicitur fantaſia eſſe motiuaet ẜm hunc modū iterū nō eſt culpe malum. Et iteꝝ motiua que reſpicit illicitū ratōni vel licitum. et in hac contingit eſſe malum culpe. non in ſe ſed in ordine ad ratōnem. et hoc modo dicitur eſſe primus motus in ſenſualitate. ſenſualitas autem dicit quiddaꝫ mixtū ex motiuaſenſibili vel rationali. Sunt iterū vires partis rationalis. et has ꝯtingit eſſe dupliciter. vel cum admiſcetur cūmotiua in ſuo actu. ſicut eſt ī hoc actu credere vel aſſentire. et tūc ſi fiūt ꝯtra ea que ſunt cōuenientia vel inconuenientia rationi. contingit eſſe malum culpe ſicut ē ininfidelitate. ſi v̓o fuerit nō admixta motiue ſed in ſe pure conſiderata. nō erit in ea malū culpe. cum eius inclinatio tm̄ ſit in verum. Si v̓o fuerit motiua. aut naturalis aut nō naturalis. ſed ex apprehenſione precedenti inid qd̓ eſt licitū vel illicitū. aut ē motiua ꝑ modū imperij⁊ ſic malum eſt culpe in libe. ar. aut ꝑ modum appetitus⁊ ſic eſt in volūtate. aut per modum ꝯſilij ⁊ hoc dupliciter. deliberātis vel diffinientis per electionem. ſi deliberantis nō eſt in ea malum culpe. ſi diffinientis ꝑ electionem: eſt in ea malum culpe. ¶ Per hec poſſunt ſolui eaque obiecta ſūt. et primum obiectum ſic. Eſt em̄ ratōnēaccipere dupliciter. vt cognitiuum pure. et ſic non eſt inea peccatum. vel motiuum. et ẜm hoc contingit dn̄pliciter. vel deliberando: et ſic nō eſt verum in ea malum culpe. aut diffiniendo ꝑ electōnem. et ſic eſt in ea. Unde cūdicitur eſſe ſuperioris partis ratōis vel inferioris. hoceſt ratione diffinitionis ꝑ electionem. inferior em̄ p̄elegit delectatōeꝫ illicitam. et ſuperior conſentit. ¶ Ad illud v̓o quod obijcitur de ſynderiſi. ꝙ in ea eſt maluꝫ culpe. dicendū ꝙ non. cuꝫ ſit vis motiua naturalis a malovel in bonum. ꝙ autem dicitur precipitari. hoc non ē qꝛip̄a peccet: ſed quia ip̄a non habet effectum ſuuꝫ om̄ino.cum libe. ar. obdurat̉ in peccato. ¶ Ad aliud quod obijcitur de intellectu circa credenda. Dicendum ꝙ ibi eſtcognitiua mixta cum motiua. ratione cuius dicitur malum culpe eſſe in non credendo quod credendum eſt veldiſcernendo. ſed hoc per ſe refertur ad motiuam. materialiter v̓o ad cognitiuam. ¶ Ad illud quod obijcitur deſenſualitate dicendum. ꝙ ſi ſenſualitas acciperetur proſenſualitate vt pure eſſet irrationalis partis nullatenꝰeſſet in ea peccatum. et ſi dicitur eſſe malum culpe in ea.hoc eſt propter rationem admixtam cuius per ſe diciturmalum culpe. ¶ Ad illud v̓o quod poſtea obijcitur de libero arbitrio. quare potius dicitur malum culpe eſſe inlibero arbitrio ꝙͣ in alijs viribus. Reſpondendum. perhoc quod dicitur libro quinto reſponſionum. dicit̉ em̄ibi. ꝙ ideo dicitur liberū arbitriū. quia in ſua ſit poſitūpoteſtate agendi quod velit vel non agendi. ⁊ agendi ſicvel ſic. Item in eodem libro dicitur. ꝙ poteſt facere qd̓libet. vt hoc quod dicitur quodlibet. commune ſit ad bonum et ad malum. hac ergo ratione dicitur malum culpe eſſe in libero arbitrio. nō eo ꝙ habet libertatem communem cum deo: ſed ratione flexibilitatis ꝓprie. que eſtex eo quod eſt ex nihilo. et ideo dicitur in libro de liberoarbitrio. defectus mali quoniam eſt voluntarius. in noſtra poſitus eſt poteſtate. hec autē poteſtas eſt ip̄a liberiarbitrij facultas. quia v̓o hec ſola vis habet ſic poteſtatem ad oppoſita. ideo cum refertur motus eius ad illicitum ſiue ad indebitum. dicetur culpabilis. Unde auguſtinus in libro de libero arbitrio. Quid opus eſt querere vnde modus exiſtat quo voluntas auertitur ab incōmutabili bono ad commutabile bonum. cum non niſianimi et voluntariū motum. et ob hoc culpabilem eē fateamur. ¶ Ad aliud v̓o dicendum. ꝙ malum culpe plusdicitur eſſe in voluntate ꝙͣ in ratōne. inclinatio enim voluntatis proxima eſt ad indebitū: inclinatō v̓o rationis

remotior. ratio em̄ p̄elegit: voluntas v̓o p̄electum appetit. ꝙ auteꝫ principaliter ſit in voluntate. dicit auguſti.in libro de vera religione. Uſqꝫadeo peccatuꝫ voluntarium malum eſt: vt nullo modo ſit peccatum ſi nō ſit voluntarium. et infra. poſtremo ſi non voluntate male faciamus. nemo obiurgandus eſt omnino aut mouēdus.quibus ſublatis xp̄iana lex ⁊ diſciplina omnis religionis vt auferatur neceſſe eſt. ex quo patet ꝙ malum culpe principaliter eſt in voluntate. hoc etiaꝫ apparet ex ratione vicij quam ponit auguſtinus in eodē libro. Uiciūprimum anime rationalis. eſt voluntas faciendi ea quevetat ſumma ⁊ intima veritas.¶ Articulus terciusOnſequenter queritur in quo ſit maluꝫ qd̓eſt defectus nature. Cum em̄ malū nō ſubſiſtat ſine bono. neceſſe eſt aliquod bonum eſſein quo ſit malum quod eſt defectus nature. hoc autemnon videtur eſſe bonum nature cum ei opponatur. oppoſitum enim per ſe non eſt in ſuo oppoſito. nec iterum bonum voluntatis. cum bonum voluntatis ſit poſteriꝰ bonō nature. nec eſt commune omnibꝰ in quibꝰ eſt defectꝰnature. ¶ Preterea. maluꝫ quod eſt defectus nature aliquando minuit naturā. et tūc poteſt adhuc remanerein bono. cum autem omnino tollit naturam. nullum habet bonum in quo fundetur. ergo non videtur malū nature eſſe in aliquo ſubiecto vniuerſaliter. ¶ Cōtra. malum quod eſt defectus nature. cum ſit defectus eſt in deficiente. deficiens v̓o dicitur quod eſt. quod autē eſt: bonum eſt. ergo defectus eſt in bono. ſed nō eſt creatuꝫ prius bono nature. ergo malum illud eſt in bono nature¶ Ad quod dicendū. ꝙ malum illud eſt in bono ẜm ꝙmalū ſonat in priuatōnem. nec eſt in illo bono quod eſtpriuatō. ſed in illo in quo priuatōneꝫ inducit. Si v̓o q̄ratur de malo quod tollit oīno bonum. hoc nō eſt malūqd̓ eſt priuatio: ſed malum qd̓ ſonat in negationem. vtſic̄ eſſe et eſſe bonū ꝯuertunt̉. ita ⁊ nō eſſe ⁊ malum. Unde mors dicit̉ dupliciter. vel ip̄e defectꝰ moriētis. ⁊ ẜmhoc dicit priuatōnem ꝓprie. vel defectus qui eſt in mortuo. ⁊ ẜm hoc ſonat in non eſſe in illo genere. ei em̄ ꝙ eſtnon eſſe eſt oppoſitū. nullatenus em̄ poteſt intelligi malum niſi ex intellectu boni. et ſemꝑ quandam relatōneꝫhabet ad bonū preexiſtens. et ſic ſemꝑ eſt vel vt priuatoin bono vel vt negacio in bono. malum em̄ in vtroqꝫ mōnocet. et qd̓ nocet nō ineſt niſi illi cui nocet. nocet auteꝫbono nature. gͦ eſt in bono nature. Unde bonuꝫ naturepoteſt eſſe ſine malo. ſꝫ nō ecōuerſo. Un̄ aug. xij. de ci. deiSola bona alicubi eſſe poſſunt. ſola v̓o mala nuſꝙͣ.¶ Membrū ſextū¶ Exto querit̉ de diuiſione mali ꝑ malū culpe ⁊ malū pene. et ſi q̄ eſt alia drn̄tia. Ꝙaūt ſit malū culpe ⁊ malū pene: habet̉ abaug. in li. de fi. ad petrū. geminū ē creaturerōnalis malū .i. vnū qͦ volūtarie deficit a ſūmo bono. alteꝝ qͥ in vita punit̉ ignis et̓ni ſupplicō. ſꝫ vnū ē malū culpe alteꝝ malū pene. gͦ videt̉ ꝙ ī rōnali creatura tm̄ ſuidue dentie maloꝝ. ¶ Sil̓r ī prīcipio li. d̓ li. ar. vbi on̄diꝙ vniꝰ mali nō ē deꝰ actor. alteriꝰ v̓o eſt actor. ¶ Pretēa.malū ē defectō. defectō aūt oīs vel ē voluntaria vl̓ inuolūtaria. gͦ om̄e malū vel ē defectō volūtaria vl̓ inuolūtaria. Sꝫ defectio volūtaria eſt malū culpe vl̓ malū pene.ad minus ī rōnali creatura. ¶ Cōtra. vnaq̄qꝫ creaturaquātū ē de ſe defectibil̓ ē ſibi relinꝗt̉. Un̄ Aug. ſuꝑ genli. iiij. Cauſa ſubſiſtēdi oīs creat̉e eſt v̓tus oīpotētis. quiſic aliqn̄ ceſſaret ab eis q̄ creata ſunt regendis. oīs ſpēsnatura ꝯcide̓t. gͦ res create ſi ſibi relinq̄rēt̉ deficeret. defectus aūt ille nō eſt malū culpe. cū ſit ꝯmunis omī creature. nec ē malū pene. gͦ cū iſte defectꝰ ſit malū: nō oē malum eſt malū pene vel malū culpe. ꝙ em̄ nō ſit malū pene patet per hoc. ꝙ malum pene poſterius eſt malo cui-