Druckschrift 
2 (1481) Tabula tractatuus hui[us] secūde ptis sūme alexādri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

QueſtioCenteſima.

Poſtea queritur.§. iij.Utꝝ mala actō ẜm actō ſit a deo. et videt̉. qꝛ liar. e mouēs ab alio .ſ. d̓o. vn̄ eſt motor ꝑticularis. aūtagens ꝑticulare aliqn̄ ꝯtinuat̉ cuꝫ ſummo agente deo ēeſt agēs vniuerſale. aliquādo diſcōtinuat̉ et ſeꝑatur abip̄o. aūt ꝯtinuat̉ in actōe ſua primo agente. tūc dr̄ab ip̄o libe. ar. ꝓcedere bona actio. aūt diſcōtinuat̉.tūc dicit̉ actio mala. Ex obijcit̉ ſic. nihil qd̓ ꝓcedit abip̄o li. ar. diſcōtinuatōem ſeꝑatōem a deo. pōt dicicedere a deo aliquo modo. ſꝫ mala actio eſt hm̄oi. omneem̄ qd̓ ꝓcedit a libero arbi. inqͣtū eſt deficiens. ꝓceditab ip̄o diſcōtinuatōem ſeꝑatōem a deo. ſꝫ mala actiocedit a libero arbi. inqͣtū deficiēs eſt. ꝓcedit ab ip̄oli. ar. diſcōtinuatōem eius a deo. nullo ꝓcedit adeo nec etiā mediāte libe. arbi. Item qui adiuuat furem in oꝑe furti ꝑticeps eſt furti. Iuxta illud pͣs. Si videbas furē ⁊cͣ. hoc dr̄ ibi in glo. adiuuat pct̄oreꝫ inpe peccati ꝑticeps eſt peccati. ſed deus nūꝙͣ eſt nec poſt dici ꝑticeps pct̄i ſiue mali. actio mala ſit pecca. nūqͣ deus adiuuat pct̄orē in actōe ſua vel mala. nonadiuuat ip̄m li. ar. in actōe mala: ſed adiuuaret ſi cuꝫillo malā actōꝫ face̓t. nullo ē ip̄a actō mala inꝙͣtuactio a deo. īmo ſolū a libe. ar. Itē math̓. vij. pōtarbor bona fructus malos facere. īmo arbor mala facit fructus malos. ſicut habet̉ ibidē. Et. xij. math̓. Fructus mali ꝓcedūt ab arbore mala. nullo a bonafructus mali ſunt oꝑa mala. arbor aūt ſumme bona aoīs fructus bonus deus. mala actō nullo eſt a deo Itē Gen̄. ij. Uidit deus cūcta fecerat et erant valdebona. ſed mala actō eſt valde bona inqͣtū actio. ergo eſt a deo facta. Contra. videt̉ mala actō inqͣ actio ſit a deo. Aug. in enche. Ꝙdiu naturā corrūpit̉ineſt ei bonū quo priuat̉. ac ſi nature aliqd̓ remanebit qd̓ corrumpi nequeat. ꝓfecto natura incorruptibil̓eſt. ergo qd̓ corrūpit̉ ab ip̄a malicia natura aliqua eſt.aliquo priuat̉. ſꝫ actio corrūpit̉ maliciam. actiomala rōne actionis eſt naturaliter aliqͣ. ſꝫ oīs natura ēa deo. ip̄a actio mala inqͣtū actio. Item aug. in li.de vera reli. dicit. mala actio rōne malicie deformatcorrumpit bona naturalia. que ſunt modus ſpēs ordo malicia deformat corrumpit naturā. ſed illd̓ qd̓ malicia deformat corrūpit in actōne mala. eſt ip̄a actō.ip̄a actio eſt natura aliqua que priuat̉: modo. ſpecie. etordine. ſed omnis nature principiū eſt deus. ergo malaactio ratione actionis eſt a deo. Item aug. in li. de vera religi. omnis res vel ſubſtātia vel eſſentia vel naturavel ſi aliquo alio verbo melius enunciatur. ſimul habethec tria. vt vnde aliquid ſit. et ſpecie diſcernat̉. et reruꝫordinē excedat. ergo mala actio ratōne actōnis eſt adeo. Item ph̓us in li. de cauſis dicit. Cauſa prima etvniuerſalis. plus eſt influens ſuꝑ ſuū cauſatū ꝙͣ ſcd̓aria et ꝑticularis. ergo cauſa ſecundaria ꝑticularisagit ſine prima cauſa vniuerſali. qꝛ ob dr̄ prīa vniuerſalis reſpectu illius. ſed cauſa ſecundaria particularis eſt liberū ar. noſtrū quod vertibile eſt. prima cauſa et vniuerſalis deus qui eſt inuertibilis. ſi ergo aliqdegredit̉ a noſtro li. ar. hoc eſt ẜm recipit influentiaꝫ adeo. ergo mala actio ẜm acto ꝓcedit a li. ar. erit etiam ip̄a procedens a deo. Item dicit aug. Quicquid ēinꝙͣtum bonū eſt. eſt a deo. mala actio inqͣtū eſt a deoeſt. Iteꝫ quicquid eſt cauſe eſt cauſa cauſati. ita vtſit omnimoda vniſnitas. ſic em̄ habet inſtantiam potētia a qua exit actio mala ſit cauſa illius inqͣtūeſt. inqͣtū aūt eſt potētia eſt a deo ſicut a. ergo deus īcauſa male actōnis inꝙͣtum eſt. Itē vnus eſt fons eſſendi. qꝛ non ſunt plura principia eoꝝ que ſunt. eſtquid qd̓ ſit a deo. ergo ſi mala actio eſt mala actioinqͣtū eſt aliquid eſt a deo. Itē vt tu dicis mala actioeſt aliqd̓. et eſt a deo.abet aliud principiuꝫ. ſcꝫliberū arbitriū. eſt aliqd̓ principiū maloꝝ que ſunt. et

hoc eſt manichei hereſis. Itē mala actio eſt in genereactōnis. genera aūt reꝝ ſunt a deo. ſic on̄ditur rōnibꝰ mala actio inꝙͣtum actio eſt a deo. Item hoc idemon̄dit̉ exempla. Primū eſt in Ioh̓e. xj. de caypha quia ſemetip̄o dixerit. Expedit vt vnus moriat̉ populo et tota gens pereat: ſed eſſet pontiſex anni illius ꝓphetauit ⁊cͣ. ergo eius dictō fuit a ſpūſancto. econſtat fuit mortale peccatuꝫ. ad hoc em̄ dixit vt dn̄sinterficeret̉. ergo mala actio eſt a deo. Item yſaie. vij.Sibilabit deus muſce eſt in extremo fluminum egiptiglo. ſibilatio eſt diuina inſpiratio. muſce ſunt egiptij imbelles immūdi. hoc em̄ dicit̉ ꝯtra iudeos. qꝛ dn̄s inſꝑrauit egiptijs voluntatē deſtruendi iudeos. et conſtatvolūtas eoꝝ fuit mala. primū. Itē Yſa. x. Nūquiꝫeleuabit̉ ſecuris aduerſus eum qui ſecat in ea. vbi dicit̉ ſennacherib virga ferrea baculus dei. glo. ſicut hmōiinſtrumēta nihil ſunt ſe agentia. ita ſennacherib nihil ſe oꝑatus eſt. ſed eiꝰ volūtas fuit mala ꝯſtat qꝛ ſuꝑbiuit. Unde ei improperat̉ nunqd eleuabit̉ ⁊cͣ. et tn̄ dicitur inſtrumētū dei in iſta actōne. Actō aūt magis attribuit̉ agēti inſtrumentū ꝙͣ inſtrumento. ergo primuꝫ. Item Yſa. xlv. Ego dn̄s creans tenebras et faciensmala. glo. malū inꝙͣtum malum. ſed inꝙͣtum iuſtumaut illud intelligit̉ de malo culpe aut pene. non pene. qꝛillud inꝙͣtum tale eſt a deo ergo de malo culpe. Itemyſa. xxxvj. Reuerſus eſt rabſaczes. glo. dn̄o ꝑmittentevenit. et domino precipiente receſſit. ſed ꝯſtat in receſſu peccauit mortaliter ſicut in aduētu. ita em̄ querebatfacere volūtatem idolatrie dn̄i ſui in receſſu ſicut in aduentu. ergo dn̄o precipiēte peccauit mortaliter. malaactio eſt a deo. Item Exod̓. xij. Iudei ſpoliauerūt egiptios ex precepto dn̄i quod factū fuit in precepto. ſꝫ modus in ꝑmiſſione. ſed quidā illoꝝ ſpoliaureūt ex cupiditate. ergo mala eoꝝ actio ẜm actio fuit a deo. Reſponſio vel ſolutio dicendū mala actio ẜm actio eſta deo. ſed ẜm mala. nam mala actio ẜm mala ēa voluntate mala. dicendo aūt malam voluntateꝫ. duodico. ſcꝫ ip̄am voluntatem que eſt motus potentie. defectum ip̄ius qui eſt malicia. ergo ratōe potētie reducit̉ad cauſam primā potentiā. aūt ibi dico maluꝫ: ſiſtitin ip̄a ẜm eſt deficiens. et vlterius ꝓcedit. hoc em̄ hꝫ a deo. ſed quia ex nihilo ideo vertibilis ad malūvt ſupra oſtenſuꝫ eſt. et ideo licet volūtas ſit a deo malum a voluntate. non tamen malum a deo. non em̄ eſt avolūtate ẜm ad deum refertur. Similiter etiam dicēdum de actōne. Nam inꝙͣtum actio: ꝓcedit a voluntateẜm eſt potentia a deo. ſed inꝙͣtum mala: ꝓcedit a potentia vt deficiens. Ad primū ergo quod obijcit̉ intrarium. dicendum cum dico diſcontinuationem lib̓.arbi. a deo. duo dico. dico em̄ ibi ſeꝑatōem libe. arbi. adeo. ꝙͣtum ad affectum vel effectum. dico etiam ꝯiunctionem ip̄ius ꝙͣtum ad eſſe. ſeꝑatō ergo illa inducit defomitatem ſiue maliciam. hoc enim eſt volūtas deficiētis.ſed ip̄a coniunctio cum ſummo bono ꝙͣtum ad eſſe inducit actionem. Sic ergo mala actio ratōe malicie vl̓ deformitatis ꝓcedit a li. ar. diſcōtinuatōem eius a deo:ſed ratione actionis. immo ratōne actionis ꝓceditab ip̄o per continuatōem eius deo. et ideo mala actōinꝙͣtum eſt actio eſt a deo. ſed inꝙͣtum mala a li. ar. deficiente tamen vel diſcōtinuante ſe a deo. Ad ſecunduꝫdicendum. adiuuat ip̄e deus lib. ar. in malo. adiuuat em̄ ip̄m tm̄ ꝙͣtum ad actōem. ſed non ꝙͣtum ad maliciam vel defectum. dat em̄ potentiā ad actionem inqͣtūactio nominat naturam ſiue quid bonum. ſed non datpotentiam ip̄i voluntati vel li. arbi ad malum vel defectum. quia illud eſt poſſe. immo non poſſe. non enimhoc habet natura vel potentia a deo deficiat. ſed a ſequia de nihilo. cum non poteſt eſſe ille defectus ſine bono quod deus facit. nec tamen deus facit defectum. Unde Dyoniſius. bonum ſuſtentificat ſuam priuationemnon ergo adiuuat deus liberum arbitrium in malo. ſed