Druckschrift 
2 (1481) Tabula tractatuus hui[us] secūde ptis sūme alexādri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

bona. nature autem bone deus eſt cauſa. illius autemmali nullatenꝰ eſt cauſa. eſt cauſa. Rn̄det̉ ad pͥmū dic̄ Aug. in li. de ci. dei. Libeꝝ arbi. ſiue volūtasſiue potentia duplicit̓ pt̄ ꝯſiderari. vel inqͣtum eſt natura. ẜm non eſt mali. vel inqͣtum eſt ex nihilo vel ſeipſo deficiens ꝯuerſum ad vanū. ẜm hūc modum eſt male voluntatis. ꝓut mala voluntas dic̄ actum interiorem. ſꝫ non ex hoc accipiendum eſt. malum pͥmo ſitin voluntate potentia ꝙͣ in voluntate actu. ſꝫ econtrarioin actu pͥus in potentia. ꝓpter non ſeꝗt̉ deus eſtli. ar. li. ar. eſt ſe mali. deus eſt mali. qꝛ li. ar.rōne alteriꝰ alteriꝰ eſt cauſatum. eſt em̄ cauſatumvt effectꝰ. eſt vt deficiens. q tn̄ defectꝰ dr̄ ẜm alterū genus defectus ꝙͣ ipſe actus. Actus em̄ dr̄ defectꝰ culpabilis non hꝫ an̄ ſe defectum culpabilem. Ad ſecundumv̓o dicendum. paribꝰ exn̄tibꝰ ꝯditionibꝰ. non eſt dicererōeꝫ mali in voluntate. niſi ip̄am voluntatem ſeipſatibilis eſt. ſeipſa v̓tit̉ in iſto non in alio: non ē aſſignare aliquam cam a ſeipſo. qꝛ iſte v̓tit̉ ad malum noneſt niſi placet. placiti at̄ nulla alia eſt q̄renda. ſic̄ inbonis cum ꝑuentum eſt ad volūtatē dei nulla eſt alia.ita in malis cum ꝑuentum eſt ad voluntatem v̓tibilemſibi relictam. em̄ dr̄ ꝓpter volūtatem in bono gr̄anꝯfirmatam. Si v̓o obijcit̉ ſi li. ar. aut volūtas ſitmali. Dicendum li. ar. ſiue voluntas dr̄ ex nihilo. vteſt natura vt eſt voluntas. Si vt natura. ẜm illum modum ꝯueniret etiaꝫ alijs creaturis ſunt nature. Si v̓ovt li. ar. ſiue volūtas in actu inqͣtum eſt ex nihilo. ẜmeſt mali. eſt. qꝛ vt eſt natural̓r determinat̉ niſiad vnum. vt eſt voluntas vel li. ar. eſt oppoſitoꝝ. vniusde ſe .ſ. mali. alteriꝰ d̓o non prima nec tota.Conſequenter que­ .§. ij.rit̉ de malo actionis a ſit. vtꝝ .ſ. a deo vel a ſolo li. arQuerit̉ vtꝝ actō mala ſit a deo. pͥmo vtꝝ mala actōinꝙͣtum mala ſit a deo. Secundo vtꝝ mala actio inꝙͣtiactio ſit a deo. Ꝙtum ad pͥmum mala actio inqͣtum mala ſit a deo on̄dit̉ in hūc modum. qm̄ dare el̓inaꝫꝓpter inanē gl̓iam. eſt q̄dam actio mala ex circūſtantia.ſꝫ hec actio inꝙͣtum actio inꝙͣtum mala eſt a deo. Naꝫ rōne eius eſt actio ſit a deo patet. Sil̓r etium videt̉rōne ſuꝑadditi vicꝫ. qꝛ illa actio refert̉ ad inanem gl̓iaꝫ. ſit a deo. qꝛ hec relatio eſt a deo. ſꝫ rōne huiꝰ relatōisdr̄ mala. ipſa actō rōne mala eſt: ē a deo. Itē Augin li. lxxxiij. q. quod deo actore dr̄ fieri. dr̄ fieri deo volente econuerſo. ſꝫ malum inꝙͣtum malum fit deo volēte.qꝛ ſi nollet non fieret. malū inꝙͣtum malū fit deo actore. mala actio inꝙͣtum mala fit a d̓o. Un̄ aug. in ench̓.Si dn̄s nollet mala fieri. non fierēt. fiunt deo volēte. deo actore. ⁊cͣ. Item duplex eſt lux .ſ. corꝑalisſpūalis. Lux at corꝑalis eadem eſt lucis tenebraꝝ.ſic̄ ſol ſui pn̄tiam eſt lucis. ſui abſentiam eſt tenebraꝝ. ſil̓r lux ſpūalis deus ē Ioh̓.. .viij. eritlucis .i. boni. tenebraꝝ .i. mali. deꝰ ē male actōnis inꝙͣtum mala eſt. ſic̄ ſol tenebraꝝ. Contra. abeodem agente penitꝰ non diuerſificato in ſe. non egredit̉ꝑfectum imꝑfectum. ſꝫ bonum dic̄ ꝑfectōꝫ. malum v̓oimꝑfectōꝫ qꝛ dic̄ pͥuatōꝫ boni. modi .ſ. ſpēi ordinis. penes determinat̉ rōne creature. ſꝫ deꝰ eſt agens ꝑfectiſſimꝰ non diuerſificatꝰ in ſe. bona actio ſit ab ip̄o.erit mala ab eodem. Et ad facit illud Dent̉. xxxij. deiꝑfecta ſunt oꝑa. Itē illiꝰ rei deꝰ eſt vltor cuiꝰ eſt actorſꝫ male actionis deꝰ eſt vltor. illiꝰ rei non eſt actor. Itēdeus inhibuit ade ne comederet de pomo. noluit comederet. non fuit actor illius actionis. ſi em̄ actor fuiſſet. ꝯͣ ſe vel ꝯͣ p̄ceptum ſuum feciſſet. Item ꝗcquid eſt adeo bonū eſt inꝙͣtū eſt ab eo aliqͦ. ſꝫ hmōi actōes. blaſphemare. fornicari nullo ſt̄ bone. nullo ſunt adeo. Item omne qd̓ ē a deo ordinat̉ ad finē bonū. ſꝫ ſuntaliq̄ actiones male qͣꝝ non pt̄ eſſe bonꝰ finis. vt fornica-

ri. adulterari. mentiri. ergo nullo modo ſunt a deo Item hec actio mala. inꝙͣtum eſt actio eſt a deo: inqͣtūmala eſt a deo. ſꝫ a dyabolo vel li. ar. actio eſt a dvel a dyabolo. deus dyabolus ſunt eiuſdem rei principium. quod eſt ꝯͣ apl̓m dicentem. Non eſt conuenixp̄i ad belial. Solutio dicendum. actio mala rōnemali non eſt a deo. Ad illud quod pͥmo obijcit̉ in contrarium. Dicendum in illa relatione ſunt duo. cunem̄ dico relationem ad indebitum finem duo dico: ip̄aꝫrelationem. hoc eſt aliquid ſine aliqua natura. hoceſt a deo. etiam dico ibi hoc quod eſt ad indebitum finē.que eſt circūſtantia mali ſubſtantificata in illa hoceſt a deo. Unde relatio de ratione relationis eſt a deo.ꝙͣtum ad hoc quod dicit̉ ad indebitum finem. qꝛ ex p̄tiilla determinat̉ in ea malicia. hoc eſt quod dic̄ Anẜ. īli. de caſu dya. Dyabolus ꝯuertit voluntatem ad idnon debuit. ip̄m velle ip̄a conuerſio aliquid fuit.niſi a deo habuit aliꝗd. inꝙͣtum autem iuſticia caret ſine qua eſſe non debet. non eſt ſimpliciter malum. ſed eſtaliquod malum .ſ. in illo genere. Unde patet. ip̄a conuerſio ſiue relatio eſt aliꝗd quod ē a deo. quod non dcit de ſe maliciam. ſed inꝙͣtum iuſticia caret quod eſt adindebitum finem ꝯuerti. eſt ponere ibi maliciam. illamalicia non eſt a deo. Unde ip̄m ſuꝑadditum non eſt adeo licet ipſa relatio. Ad ſecundum dicendum. duplex eſt voluntas dei .ſ. permiſſionis approbationis.voluntate ꝑmiſſionis verum eſt deo volente fit malū.ita notet̉ hic ꝯcomitantia illum ablatiuū. cauſalitas aliqua. quia ꝑmiſſio ẜm hmōi non ponit cauſam reſpectu ꝑmiſſi. Voluntas autē approbatōnis noponit aliquam cauſalitatem reſpectu voliti. ita loq̄ndo de hac voluntate. non eſt concedēdum malum fiadeo volente. qꝛ ſic ipſe ablatiuus importat cauſalitateꝫnulla autem cauſalitas ē in deo reſpectu mali. obijcit̉ quod fit deo volente fit deo actore. intelligendum eſtde voluntate que ponit cauſalitatem reſpectu voliti. queeſt voluntas approbationis. non de voluntate ꝑmiſſiōis ſic̄ dictum eſt. ponit cauſalitatem in eo reſpectu cꝰeſt. īmo de hoc ſeꝗt̉. non deo actore fit malicia ſed illucquod ſubſternit̉ malicie. qꝛ ad illud comparat̉ dei volūtas in rōne cauſalitatis. Ad tercium dicendū. ēſimile de luce ſiue ſole corporali ſpūali reſpectu lucis tenebre. quia ſol materialis agit naturaꝫ. ideo perſui pn̄tiam eſt cauſa lucis ſui abſentiam eſt cauſa tenebre. Sol autem ſpūalis ſol iuſticie agit volūtatem naturam reſpectu lucis ſpūalis ſiue boni. ideo per ſuipn̄tiam eſt cauſa boni. non autem ſui abſentiam ē cauſa mali. immo potius ipſum malum eſt cauſa abſentieſpūalis ſolis. Un̄ dicit Anẜ. in li. caſu dyaboli. de bo angelo. quia deus dedit illi ꝑſeuerantiam. ideo illeaccepit. de malo dicit. quia non accepit ꝑſeuerantiamideo deus non dedit. Unde ſuꝑ illud Roma. tradidit illos deus in deſideria ⁊cͣ. quia cultum religionem deiimaginibꝰ tradiderunt. tradidit illos deus .i. ſubtrahendo gr̄aꝫ ꝑmiſit. nihil em̄ abſqꝫ eius ꝑmiſſione fuit in malis. Unde defectus li. ar. eſt cauſa receſſus ſolis ſpūalisxh̓ non econuerſo. ideo non eſt dicendum ſolſui abſentiam ſit cauſa tenebraꝝ. naꝫ ip̄e ſolde de ſe niagens vniuerſale. quia vbiqꝫ ſe diffundit.vꝙͣ abeſt. ſed alia deſunt ab ipſo. quando recedunt peccatum. ideo non eſt dicere ſua abſentia ſit cauſa tenebre ſiue mali. immo ipſum li. ar. deficiens eſt cauſa qͣrei abeſt ſpūalis ſol. Cum em̄ de ſe nulli abſit. non eſt ſuiabſentia cauſa alicuiꝰ immo econuerſo. Sol autem materia lis eſt naturaliter agens. vnde eſt agens particulare non vbiqꝫ ſe diffundens. immo natural̓r mouet̉ abſitu in illum. cum eſt in hoc ſitu non illuminat in alio.qꝛ non vbiqꝫ ſe diffundit. ꝓpter hoc abeſt aliꝗbꝰ eſtcauſa tenebre. ſic patet non eſt ſimile hic ibi.