QueſtioCenteſinia.

nam veniſſe mali ſuaſionem. ⁊ ꝙ ille primus ſit2 omnium peccatoꝝ. ¶ Item in li. de eccͣis. dogͣ. Maim vel malicia non eſt a deo creata ſed a dyabolo inuē. Et idem Yſid̓. de ſummo bono malum a dyabolo nōeſt creatum ſed inuentum. non quia alicui aut aliquanderat malum. vnde fieret dyabolus malus. ſed quia vicium eſt cum eſſet angelus bonus. ſuperbiendo effectuseſt malus. ꝓpter quod ab ipſo inuentum dicit̉. gͦ dyabolus fuit pͥma cauſa mali. ¶ Contra obijcitur. ꝙ non tm̄dyabolus eſt prima cauſa mali. immo etiam homo. cumem̄ homo habeat libeꝝ arbitrium ſic̄ ⁊ angelus. maluꝫv̓o culpe ſit ex libero arbitrio. Unde Aug. in li. Retrac.ijſat̉ queſtio vnde ſit malum. Me aſſerente exortum fuiſſe hominis malum ex li. voluntatis arbitrio. erit cauſa mali homo ẜm ꝙ li. ar. non ergo tm̄ dyabolus eſt mali. ¶ Itm̄ malum culpe efficit̉ in eo ꝙ creatura viuit ẜmſe ꝓpriam querendo voluntatem. ſicut habet̉ ab Anẜ. inli de ſimilitudinibꝰ: ergo cum ꝓpria voluntas ſit homīsſicut ⁊ angeli. erit cauſa mali culpa. non tm̄ in angelo ſꝫetiaꝫ in homine. ¶ Item ſuꝑ illud ysͣ. ꝗnqͣgeſimo pͥmo direrunt anime tue incuruare vt tranſeamus. Glo. niſi teipſum ſubdideris. demones non nocebunt tibi. Et Hiero. ſuꝑ eundem locum. illis dicētibꝰ incuruata eſt ꝓpriavoluntate. gͦ malum non tm̄ eſt a dyabolo. ſed etiam avoluntate hominis. ¶ Ad quod dicendum. ꝙ malum eſtpͥmo a dyabolo ſicut hr̄. viij. Ioh̓. ſuꝑ illud. Ille fuit homicida ab initio. ⁊ poſtea. mendax eſt ⁊ pater eius. dicilo. Nota homicidam non ſolum qui facto ſed qui v̓boccidit. vt dyabolus pͥmos parētes. ⁊ poſt ſequit̉. homomendax qui non habet de ꝓprio ſed ab alio accepit .i. dyabolus. ⁊ addit. ⁊ pater eius. pater eſt ipſius mendacijquod inuenit. Mendacium autem dicit̉ pct̄m ſic̄ hr̄ abAug. in li. xj. de ci. dei. Omne peccatum eſt mendaciumſed hec pͥoritas nō attendit̉ niſi temꝑe ⁊ quadam dignitate. qua angelus dicitur prior homine. videt̉ ꝙ homohabeat de ſe vt poſſit peccare ſine dyaboli ſuggeſtōne. ſicut em̄ li. ar. eius de ſe vertibile eſt in malum. ita de ſe pt̄cadere ſiue habeat ſuggeſtionem ſiue non. Cum ergo dr̄ꝙ omne malum eſt a dyabolo hoc eſt ratōne prioritatisvt pater. ⁊ rōne occaſionis qua dyabolus inuidit humane nature. ſeu creature ⁊ inuidendo ſuggeſcit. Unde dic̄beatꝰ Bern̄. in. xvij. omel̓. ſua ſuꝑ Can. vidit ⁊ in liuoreſuo inuidit ⁊ molitus eſt hr̄e ſubiectos ſocios. dedignatus infirmiores inquit ⁊ inferiores natura. non debet eēcontinens in gloria. Et aug. in li. de v̓ginitate. ſuperbitdyaboli acceſſit inuidia ꝗbꝰ duobꝰ dyabolꝰ ē dyabolꝰ.Ex iaꝫ dictis ptꝫ. qͣliter vera ſunt q̄ obiecta ſunt. que concludunt dyabolum eſſe principium mali ad hoc ſpectātꝙ pͥmus peccauit. ⁊ alij cum ipſo peccauerūt. ſic̄ angelivel ad eius ſuggeſtionem vt homines. ¶ Ad illud quoddr̄. ꝙ malum eſt inuentum a dyabolo. non excludit quinhomo poſſit ꝑ ſe inuenire pct̄m. ſic̄ hr̄ Yſa. iij. ad inuentiones eoꝝ contra dn̄m. Sed quia dyabolus pͥmo approbauit ⁊ ita nouit ꝑ approbationē. ⁊ ſit inuenit .i. in noticiam ꝑ approbatōeꝫ venit.Articulus quintus.Einde querit̉ ſuppoſito ꝙ malum ſit ab homine. vtꝝ rōne li. ar. ẜm ſeipſum. aut ratōnealicuiꝰ diſpoſitionis ſuꝑaddite. Ꝙ rationeipſius li. ar. arguit̉ ſic. Fructus malus ꝓcedit ab arboremala. arbor v̓o mala dr̄ voluntas mala. voluntas gͦ mala cum non habeat an̄ ſe ꝓxmo niſi li. ar. ẜm ꝙ eſt facultas voluntatis ⁊ rationis. ex ipſo li. ar. cauſabit̉ ⁊ qͥrith̓ de pͣua voluntate mala. Nam ſi eſſet aliqͣ volūtas mala de illa ſimil̓r querendum eſſet. ⁊ quia non eſt tranſitꝰin infinitum oꝑtꝫ ſtare. cuꝫ gͦ illa pͥma voluntas non habeat ante ſe niſi ipſum li. ar. quod eſt facultas voluntatis. erit pͥmum malum culpe ab illo libe. ar. ¶ Ad idemAug. in li. de li. ar. Malum ſiue peccatum eſt ſpreto in-

commutabili bono bonis commutabilibꝰ adherere. qd̓fit li. voluntatis ar. gͦ malum ꝓprie eſt a li. ar. ¶ Contravidet̉ ꝙ principium mali ſit alia ſuddita diſpoſitio vtlibido. Unde Aug. j. li. de li. ar. ij. c. fi. Clarum eſt iam nihil aliud ꝙͣ libidinem in toto malefaciendi genere dominari. gͦ libido eſt cauſa omnis mali ¶ Item videt̉ ꝙ error ⁊ ꝑuerſus amor ſint p̄ncipia mali. Aug. xxij. de ciui.dei loquendo de malis dicit. hic hominum ſunt maloꝝab illa erroris ⁊ puerſi amoris radice venientia. cum ēomnis filius adam naſcit̉. Nam quis ignorat cum quāta ignorantia veritatis. que iam in infantibꝰ manifeſtaeſt. ⁊ cum quanta abundantia vane cupiditatis que inpueris incipit apparere homo veniat in hanc vitam. itavt ſi dimittat̉ viuere vt velit. ⁊ facere ꝗcquid velit. in hecfacinora ⁊ flagicia que commemoraui ⁊ que commemorare non potui. vel cuncta vel multa ꝑueniat. ergo ipſamala hominum ꝑueniunt a radice erroris ⁊ ꝑuerſi amoris. ergo ſunt cauſa mali. error ⁊ ꝑuerſus amor. ¶ Itemvidetur ꝙ ipſa cupiditas ſit cauſa. j. Thimo. vlt̓. Radixomnium maloꝝ eſt cupiditas. ¶ Rn̄det̉ li. ar. eſt pͥncipium omnis mali culpabilis. ſi attendimus ad potentiam. Un̄ Aug. in li. de li. ar. Quid opus eſt q̄rere vnde ille motus exiſtat. quo voluntas auertit̉ ab immutabilibono ad bonum mutabile. cum em̄ non niſi animi. ⁊ voluntate ⁊ ob hoc culpabilem eſſe fateamur. ſed libido ⁊alia que enumerant̉ ſunt cauſe ſiue radices malorum. ſicut praue diſpoſitiones ipſius potentie que eſt li. ar. Etattēdendū eſt ꝙ li. ar. ē facultas volūtatis ⁊ rōis. ex ꝑtefacultatis deficientis ſumit̉ libido ẜm ꝙ dr̄ ab eo quodlibet. ſicut dicit Augꝰ. in yponoſticō. error v̓o ex parterationis deficientis eſt cauſa maloꝝ. Amor v̓o ꝑuerſusex parte voluntatis eſt cauſa mali. Sed aget̉ de his inferiꝰ diffuſius in tractatu de pct̄o. vbi aget̉ de diuerſis radicibꝰ peccatoꝝ.¶ Articulus ſextusOgnita cauſa mali quod eſt defectus. Itemẜm ꝙ dicit̉ malum culpe quod prius eſt ꝙͣ malum pene ⁊ addit ſuꝑ defectum. malum enimculpe eſt defectꝰ culpabilis. ſequit̉ querere determinatede malo voluntatis ⁊ malo actionis.Queritur ergo pri§. j.mo de cauſa male voluntatis ſic. Nihil eſt cuiꝰ ortum legittima cauſa non preceſſerit. Et Iob. v. nihil fit in terra ſine cauſa. ſed malum voluntatis fit. gͦ habet cauſamnon voluntatem malam. tunc em̄ eſſet ꝓceſſus in infinitum. nec bonam cum oppoſitum contrarij non ſit cauſaoppoſiti. bona autem ⁊ mala voluntas ſunt contraria. gͦbona voluntas non eſt cauſa male voluntatis. ¶ Si aūtdicat̉ ꝙ ipſa voluntas ſit cauſa male eſt voluntatis. contra ip̄a eſt indifferens ad bonum ⁊ ad malum. gͦ non eſtcauſa nccͣia huiꝰ. Si v̓o dicat̉ li. ar. cum li. ar. ſit a deo.erit malum a deo. ẜm illud ꝗcquid ē cauſa cauſe. eſt cauſa cauſati. ¶ Forte dicet̉ ꝙ deus eſt cauſa ꝑ ſe. li. ar. li. ar.v̓o eſt cauſa ꝑ accidens mali. ⁊ ita non ꝓcedit virtus ꝓpoſitionis p̄cedentis. qꝛ non eſt ẜm vnum modum cauſe.¶ Cont̄. malum culpe qd̓ eſt pͥmo in volūtate mala. eſtmalum volūtarium. ſꝫ malum volūtariū ꝑ ſe eſt in volūtate. volūtas at̄ ꝑ ſe in li. ar. gͦ malum voluntatis ꝑ ſe eſtin li. ar. eſt ſic̄ in cā. ¶ Item obijcit ſic Aug. xij. de ci. dei.Sunt duo eqͣl̓r affecti aīo ⁊ corꝑe ⁊ ꝑes in oībꝰ. ⁊ vidētvnam rem pulcrā vel mulierē. vel equū vel aliud hmōi.qͣ re viſa. vnꝰ illicite fruat̉. alt̓ non. q̄ gͦ fuit cā. Non reipulcritudo. cum eadem eēt ⁊ quēlibet eqͣliter de ſe moueret. Non caro. cum ſil̓r ſe habeat ꝙͣtum ad carnis diſpoſitōꝫ. Nec animꝰ. cum ſil̓is eſſent animi. Non ſuggeſtiomaligni ſpūs. cum malignus ſpūs eque temptet vtrūqꝫꝙͣtum eſt de ſe. nihil gͦ videt̉ niſi ꝓpria volūtas eſſe cauſaipſius mali. ſꝫ illam ꝗs fecit. cum an̄ non eēt niſi natura