Druckschrift 
2 (1481) Tabula tractatuus hui[us] secūde ptis sūme alexādri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

QueſtioCenteſinia.

Similiter videt̉ inſtantia in elementis quoꝝ eſt ꝯtinua actio paſſio. ex neceſſitate ẜm motum corpoꝝ ſuoꝝ acceſſum receſſum. generatio corruptio inibꝰ mundi. quoꝝ at̄ actio eſt ẜm impetum ex neceſſitate. non videt̉ aliqͦ hominis ſubiacē imꝑio. nec eiꝰdominio ſubeſſe. Similiter videt̉ inſtantia in leuibꝰgͣuibꝰ. ẜm naturam eis inditam neceſſe hn̄t vniformit̉moueri. gͣuia .ſ. deorſuꝫ leuia ſurſum. vt ꝓbabil̓r p̄ſumit̉ nullius hominis imꝑio ad motꝰ ꝯͣrios ſe inclinarēt Rn̄ſio dd̓m abſqꝫ dubio ſic̄ dic̄ textus Gen̄. j.dominaret̉ vniuerſe creature etiam inſenſibili ſi ſtetiſſetSed attendendum duplex eſt dominandi modus ẜm ſpectat ad ꝓpoſitum. Uno modo dr̄ ꝗs dn̄ari alicuireature. cum ſuꝑ eaꝫ hꝫ ius in poſſidendo. ea vti pt̄uoto in ſua vtilitate comodo. ita nihil ipſiꝰ rei vtibilis aduerſet̉ voluntati vtentis. modo homo dn̄abat̉creaturis inſenſibilibꝰ homini deſeruiebāt in ſuis actibus. homo ſine repugnantia difficultate poterat eisvti valde libere. Alius eſt modus dominandi. non ſolum eo cui dominat̉ pt̄ vti libere. ſꝫ etiam pt̄ ei indifferenter p̄cipere. modo vnum aliud ẜm voluntatis ſue nutum imꝑium. hoc modo non dn̄abat̉ creaturis inſerſibilibꝰ. ſꝫ tm̄ ſenſibilibꝰ. ẜm ſenſibil̓r mouēt̉ nate ſt̓moueri in ꝑtes oppoſitas. huiꝰ eſt qꝛ creature inſenſibiles mouent̉ ẜm naturalem inclinatōeꝫ eſt ad vnamptem tm̄. Unde lapis determinate tendit ad centrum.gnis ſurſum. ideo niſi ſaluo nature ordine ẜm ſuam priiam ꝯditōꝫ nihil adam eis p̄ciꝑet. quippe cum non ſintnate niſi vno curre̓ magis agi ꝙͣ agere ſi eas ſine̓tagere ꝓprios motus. dum illis motibꝰ vteret̉. ad ſuumꝯmodum ꝯplacentiam acceptaret omnia ſibi deẜuienti. Sed creature ſenſibiles aliquo eſſent diſciplinecapaces. ille .ſ. hn̄t auditum iuxta memoriaꝫ. nateſunt ad oppoſitas ꝑtes moueri atꝫ obtemꝑarent in oībꝰ nature non ꝯͣriarent̉. ſic̄ tactum eſt ſuꝑiꝰ. ꝯcedendum ē adam dn̄aret̉ creaturis inſenſibilibꝰ. Unde ꝯcedene ſunt etiam rationes que hoc on̄dunt. Ad illud qd̓obijcit̉ quo videt̉ concludi. corꝑa ſuꝑceleſtia dominabant̉ corꝑi pͥmi hominis ante lapſum. Dicēdum noneſt veꝝ. qꝛ ꝓprie loq̄ndo illa corꝑa dicunt̉ alijs dominari.quoꝝ v̓tute obijcit̉ de ſubſtātia illoꝝ ꝗbꝰ dominant̉. fiunt in illis dominationes corruptionum. qd̓ non fiebatneqꝫ fieri conueniebat circa corpus pͥmi hominis. Un̄ ſiſtētiſſent pͥmi homines non hr̄ent illud dominiū corporaſuꝑceleſtia in corꝑibꝰ humanis qd̓ modo hn̄t. ſꝫ potiꝰ inillis illis conuenirent p̄ſtitiſſent obſeꝗum. Ex his patet rn̄ſio ad omnia p̄dicta. Sꝫ adhuc ꝯͣ hoc obijcit̉. qꝛelementa elementata obediebant hominibꝰ .ſ. helieheliſeo. ad ẜmonem helie celum ꝯtinuit pluuiam. Iaco.vlt̄. iij. Reg. xvij. multiplicata eſt farina oleum eodē.Ambro. in li. de officijs. Sermonem locutus eſt heliaspluuia ſterit nec cecidit ſuꝑ terram tribꝰ annis ſexſibꝰ. Item locutꝰ eſt. ydria fariue non defecit vas oleitoto famis temꝑe diuine non eſt exinanatum. eodemHeliſeus autem aut in ſolitudine iordanem tranſitu ſuovt ꝑs defluat poſterior ſuꝑior autem infontem recurratiiij. Reg. ij. Aut ferrum ſecuris excuſſum in fluuij iordanis merſum in ꝓfundo miſſo in aqͣs ligno facit ſuꝑnatare. iiij. Reg. vj. Fortiori rōe videt̉ debebant pͥmo homini obedire. cui a domino data fuit ſpāliter p̄ſidētiadominiū creaturaꝝ. Rn̄ſio in oꝑbꝰ p̄dictis elementa elementata obediebāt deo homini. oꝑa em̄ p̄dictafiebant. non v̓tute nature ſꝫ potius ſupͣ naturam. ad preces ſanctoꝝ ꝓph̓aꝝ. Unde Iaco. vlt̓. helias erat homo ſimilis nobis paſſibilis. or̄one orauit vt plueret ſuꝑterram non pluit ⁊cͣ. Unde in oꝑbꝰ p̄dictis ꝓph̓e nonfuerunt actores oꝑm. ſꝫ vel imꝑatores mediante or̄one.vel denunciatores diuine voluntatis p̄dicta operantis

Queſtio centeſimade Malo.Diuuante gratiaih̓u xp̄i. ptꝰ ꝯſideratōꝫ eoꝝ ꝑtinent adcreaturam inꝙͣtum eſt creatura. ꝓcedēdum eſt ad ꝯſideratōeꝫ eoꝝ ꝑtinent adlapſum ſiue ad deterioratōꝫ eiuſdem.qꝛ de terioratiuum creature eſt malum pct̄m. q̄rendūeſt de malo pct̄o. Et pͥmo de malo ꝯſiderandum eſt. qd̓eſt qͣſi genꝰ pcti. non tn̄ ſimpliciter. Scd̓o erit de pct̄o ꝯſideratio. Circa malum v̓o pͥmo ꝯſiderandum eſt an ſitScd̓o ꝗd ſit. Tercio a ſit. Quarto qͣre deꝰ ꝑmittit mala fieri. Quinto in ſit. Sexto de diuiſione eiꝰ. maluꝫculpe pene. ſi eſt alia dr̄a. Septimo de ordine eius.Octauo de oppoſitione eius. Nono vtꝝ ſit alicꝰ cauſade eius effectu. Nembrum primū.Irca pͥmum ſic ꝓcedit̉. on̄dit̉ em̄ pͥmoeſt. dr̄ em̄ ſuꝑ illud Ioh̓. j. Sine ip̄o factūeſt nihil .i. malum: malū nihil eſt. ē. Itē Aug. ī. xj. ci. d̓i. Mali nulla nat̉aē. ſꝫ cꝰ nulla hat̉a ē ē: malū ē. Itē Aug. ī epl̓a ꝯͣfundamentum. Non inuenit̉ in rebꝰ malū niſi corruptēſꝫ corruptio non ē natura. nulla itaqꝫ natura malum ē.non ē ſic̄ pͥꝰ. Item Yſid̓. nihil eſt malum. qꝛ ſine deo factum eſt nihil. Item Dyo. de di. no. Nihil ad naturaꝫmali reſpiciēs facit facit. quō erit malū in exn̄tibꝰ. autoīno ens tali optimo deſiderio deſertum. Itē om̄e qd̓ ēinꝙͣtum eſt bonum ē. ſꝫ malū non ē bonum. malū non ēItem malum non hꝫ ſubſtantiam. ſꝫ ꝯͣ ſubſtantiā ē.eſt. Item decurrit. b. Dyo. diuerſa genera reꝝ: vtpote. in angelis. in aīabꝰ. in corpore. in materia. in natura totū on̄dit eſt malū. malū non ē. Itē Anẜ.Malū ē aliud ꝙͣ bonū vel abſentia boni. vbi dꝫexpedit bonū. qd̓ at̄ non ē aliud ꝙͣ abſentia eiꝰ qd̓ ē aliꝗd. vtiqꝫ non ē aliꝗd. malū non ē. Item oīs eēntia eſt adeo a nihil ē iniuſtū. qͣre nulla eēntia ē iniuſta ſe. Iniuſticia v̓o oīno nl̓ eſt. ſic̄ non ē aliud ꝙͣ abſentia iuſticieſic̄ cecitas nihil aliud ē ꝙͣ abſentia viſus. iniuſticiaaccipiat̉ ibi general̓r. ex accipit̉ malū nihil ē.tra omne corruptiuū eſt actiuū. ſꝫ om̄e actiuū hꝫ naturā quaꝫ agit. omne corruptiuū. ſꝫ malum corruptiuūſt. qꝛ corrūpit modū ſpēm ordinē vt dic̄ aug. patebitinfra. hꝫ in ſe naturā aliquam quā agit. malum ēaliꝗd. Itē omnē qd̓ ē. ordinatū eſt. ſꝫ malū eſt ordinatū.vn̄ Aug. de na. bo. malū ordinatū ſuo loco poſitū eminentiꝰ ꝯmēdat bona. malū eſt. Itē malū r̄cipit magis minꝰ. aliqd̓ malū maiꝰ ē altero. malū ē aliꝗd. ItēDyo. li. de di. no. ſi eſt malū v̓tꝰ malicia idē. ſꝫ ꝯſtat eſt impoſſibile .ſ. idē maliciā v̓tutē. p̄mū .ſ. maliciaꝫ non. malū eſt. Itē malū pugnat ꝯͣ bonū ip̄mexpellendo. malū ē aliꝗd. Item veꝝ ens ꝯuertunt̉. ſꝫveꝝ eſt maliciam cum malicia eſt. malum eſt aliꝗd. Item Dyo. qd̓ oīno exꝑs boni eſt. non eſt. ſꝫ nullū malum eſt oīno exꝑs boni. qd̓libet maluꝫ eſt aliꝗd. Reſpondeo ad obiecta. malum vnoº eſt. alio modo non ē.Eſſe em̄ dr̄ multiplicit̓. Eſt em̄ eſſe rōnis. ẜm quem modum q̄cunqꝫ veritatē hn̄t .i. adeqͣtionem rei intellectꝰdicunt̉ eēntia. ẜm hūc modū malicia eſt deformat illd̓in eſt. Eſt et̄ eſſe nature. ẜm hūc modū rōne eiꝰ qd̓ ſubſternit̉ malicie dr̄ malū eſſe aliꝗd. vt mala actō rōe actōnis dr̄ eſſe aliꝗd. Eſt iteꝝ moris. ꝓut eſſe ē. qd̓ ordinēretinet ẜuatqꝫ nat̉aꝫ. ſic diffinit Boe. li. de ꝯſo. ẜm qumodum dicunt̉ mali homines in eo mali non eſſe. ẜmhūc modum dr̄ eſſe qd̓ recte ordinatum eſt ad finem ſup̄mum .ſ. deum. ſic malum non eſt. Sed attendendumeſt quoddam eſſe nature ponit. quoddam priuat vel