Queſtio.xcix.

et ei īmediate vniret̉. vnde hugo. bonū homīs ſupra hominem erat. ſolus ille bonuꝫ homīs erat ſcꝫ deus. vndeꝙͣdiu huic bono in ordine ꝯditōnis ſue ꝑſtitit. īmediatevigebat̉. vnde ſolꝰ deus homini dominabat̉. ſed iuſto d̓iiudicio demerito peccati: homo homini ſubditꝰ eſt. Unde augu. xix. de ciui. dei. xv. Prima ſeruitutis cauſa peccatum eſt. vt homo homini ꝯtradictōnis vinculo ſubderetur. qd̓ nō fit niſi deo iudicāte. apud quē nō eſt iniquitas ⁊ nouit diuerſas penas meritis diſtribue̓ delinquētium. Nō ſic fuit de rebꝰ alijs aīatis ⁊ inaīatis: ſꝫ diſpōſitionis diuine ꝓuidētia ordine ꝯgruo ⁊ ꝯueniente pulchritudini vniuerſi quedā erant quibuſdā ſuꝑiores virtute ⁊ alijs. dominat̉ ſuo modo dominādi ⁊ agūt in illiseius occaſione ea que minoris ſunt virtutis tranſmutātur. Unde augu. ſuꝑ Gen̄. iij. ad litt. habent om̄ia ꝙͣdiuſunt menſuras numeros ordines ſuos. que cuncta merito ꝯſiderata laudant̉. nec ſine occulta ꝓ ſuo genere moderatione pulchritudinis tꝑalis etiam ex alio in aliudtranſeundo mutant̉. ordo ergo virtutis in rebꝰ. Undeēyvna alij dominat̉ hoc eſt illis a natura. nō ſic eſt de honine. vnde nō eſt ſimile de dominio hominis ⁊ aliarumrerum. Duplici auteꝫ ratōne voluit deus. ⁊ ẜm voluntatem ſuā ordinatiſſimā diſpoſuit. vt homo illiꝰ ſoliꝰ ſubderet̉ dominio. Una ſumpta eſt ex ꝑte principij. ⁊ alia exꝑte finis. Ex ꝑte principij conditō ip̄ius hominis ad expreſſam eius mutatōeꝫ .i. ad imaginē illius. ſicut em̄ nihil fuit mediū inter deū ⁊ hominē ꝙͣtum ad ꝯformitateꝫ⁊ mutatōeꝫ in natura: ſic diſpoſuit dn̄i ſapientia. vt nihil eſſet mediū in debito obſequij vel ꝑſone. Preterea ſolus deus erat bonū homīs quē cultus obſequio erat aſſecuturus. vt em̄ dicit hugo. homo ita factus erat. vt bonum eius ſolus ille eſſet. a qͦ erāt cetera omnia. ſub ipſofacta ſunt: nō vt in eis eſſet eiꝰ obſequiū. ſꝫ vt ex eis eſſeteius obſequiū. ꝓpter quod deꝰ hominē ꝯdidit ⁊ inſtituitin libertate. vt nulliꝰ obligaret̉ obſequio. vt libere ⁊ expedite aſſequeret̉ ſuū bonū ſiue finē ad quē obtinēdumfactus erat. Sunt gͦ iſte ratōes quaꝝ vna eſt ſumpta exꝑte principij ⁊ alia ex ꝑte finis. ꝓpter quas congruebatminio ſubditū. ꝙͣdiu ſuo. i. deo velhominē nulliꝰ eſtlet eſſeAliter aūt eſt de alijs creaturis que ſuntcōdite intaioriſtātia a deo. que ad maioreꝫ decoremvniuerſi ꝯdite ſunt in diſtinctōe quadā pt̄atis ⁊ v̓tutis.⁊ de natura ſua actꝰ ſuos nō diſcernūt: ſꝫ ẜm īpetuꝫ agūque erāt maioris v̓tutis quadaꝫ p̄ſidētia dominij alijs q̄ſunt minoris influēdo ⁊ agēdo ſubijciūt.¶Mlēbrū ſecundumEquitur inquirere vtrum primꝰ homo dominaretur aīalibꝰ. Ꝙ ſic videtur Gen̄. j.Creſcite ⁊ multiplicamini ⁊ replete terrā⁊ ſubijcite eam. ⁊ dominamini piſcibꝰ maris ⁊ volatilibꝰ celi. ⁊ vniuerſis aīantibꝰ que mouēturuꝑ terrā. ibi glo. ip̄is dicit vt habeāt dominiū omniumreaturaꝝ in inferiori ꝑte mūdi. ¶ Item dama. Ex viſibili creatura ꝯditurus erat deus hominē ẜm ꝓpriā imaginem ⁊ ſimilitudinē. ſicut quēdam regem ⁊ principemomnis terre ⁊ omniū que ſunt in ip̄a. ex his patet ꝙ habuit dominiū omniū aīaliū. ¶ Contra ille dominat alicui rei cuiꝰ eſt ip̄a ſicut poſſeſſio poſſeſſoris. ſed in primoſtatu omnia erat ꝯmunia. ſicut em̄ dicit Iſido. ẜm legeꝫnature ꝯmunis eſt omniuꝫ poſſeſſio. ⁊ omniū vna libertas. exquo ergo in ſtatu primo currebat lex nature ꝯdite. nihil erat alicuiꝰ ſubiectū dominio. ¶ Item velle habere aliqua que nulli vſui vel officio ſunt violenti deputata. ⁊ ita ex ꝯſequēti nulliꝰ vtilitatis. eidem eſt culpe cupiditatis vel curioſitatis vel alicuiꝰ alteriꝰ vicij. que nullo modo erant ī ſtatu illo. ergo primꝰ homo nihil voluihabere in ſtatu primo quod nō eſſꝫ deputatū alicui vſuivel officio. ergo nec habuit. ſed animalia nulli vſui velofficio erant deputata ergo eius nō erat poſſeſſio. ergo

nec ille dn̄s ⁊ ita nō dominabat̉. ¶ Item oīno indomabili nullꝰ poteſt domīari: ſed multa genera aīaliū eranthmōi. multa em̄ ſunt que nulla frſētia hominum velſtudio domari poſſunt. gͦ n̄ domīabat̉ cuilibꝫ. ⁊ ita nō dominabat̉ omni aīali. ¶ Iteꝫ Gen̄. ij. adduxit ea ad adāvt videret quid vocaret ea. ibi glo. augu. ⁊ ſumpta eſt exix. ſuꝑ Gen. ad litt. nō ſicut venatores vel aucupes necviſionis vox de nube facta eſt. quā ratōnales aīe intelligere ſolent. hanc em̄ naturaliter nō intelligūt beſtie ſedaues per mīſteria angeloꝝ. qui capiunt in verbo eiꝰ ꝙquādo fieri debeat. ex hoc verbo videtur. ꝙ animalia nōerant dominio vel imperio primi hominis ſubiecta. quiaſi hoc nō neceſſe fuiſſet ꝙ per mīſteria angeloꝝ adductaeſſent. ea eī que ꝑ hmōi mīſteriū ſolent fieri. ⁊ modo mirabili fiebant ⁊ ſupra humanū poſſe erāt: ſed ſi fuiſſenthumano imperio ſubiecta. ſine angelico auxilio potuiſet ea cōgregaſſe. ¶ Item nō omnia que erant in ip̄o pͥmo homine ante lapſuꝫ erāt illi ſubiecta. ſicut vires naturales vtpote nutritiua digeſtiua ⁊ hmōi. que ſiue vellet ſiue nollet. ẜm ꝙ mouebat̉ earū natura officia ſua exercebant. multo fortius videt̉ ꝙ animalia que nō mouebantur ẜm dictamē ratōnis. ſed ẜm impetu nature ſueque fuerunt in maiori difformitate ab ip̄o homine nonerant illi ſubiecta. ¶ Item hieronimꝰ homī adhuc antepeccatū nō indigenti dedit deus dominatōeꝫ aīaliū. preſciebat em̄ hominē admīculo aīaliū adiuuāduꝫ fore poſtlapſum. Ex hoc verbo videt̉. ꝙ nō fuiſſet illi datū dominium niſi eſſet lapſus. ¶ Item habet̉ in glo. ſuper illuddominamini piſcibꝰ maris Gen̄. j. que eſt talis. querit̉qua vtilitate homo dominatū inter cetera aīalia ꝑceperat ⁊ ad quos vſus queue ſolatia ſunt hec creata homīſi nō peccaret. nō em̄ ad eſcam. ſed herbe tm̄ ⁊ arborumfructus pͥmo cōceſſa ſunt. ſed forte qꝛ peccatuꝝ p̄ſciebatdeꝰ hominē. ⁊ ſic futuꝝ mortalē que creauit īmortalem.ea primordialiter inſtituit. quibꝰ ſe iam mortalis poſſettueri. habens ex his alimentum ⁊ indumentū ⁊ laborisadiumētum. ¶ Rn̄ſio ꝙ primꝰ homo ante lapſum habuit dominiū. ⁊ hoc cōgruebat cōgruentia ſumpta ex ꝑte hominis. ⁊ cōgruētia ſumpta ex ꝑte aīaliū. congruebat em̄ ꝙ ante peccatū haberet pt̄atiuā dominatōeꝫ cēterarum creaturaꝝ huiꝰ mūdi ſenſibilis. ẜm eam ꝑtē quāfactꝰ eſt ad imaginē dei. omnibꝰ ceteris p̄cellebat. iuſtuꝫnāqꝫ erat vt ẜm ratōneꝫ ſuo creatori ꝑfecte obediens. ⁊ab eius obedientia nuſꝙͣ ꝑturbato vel irratōnali motudiuertens omnia ratōe carentia ſub ſuo ꝯtine̓t pt̄atiuo⁊ imꝑturbato atqꝫ pacato imperio. Unde ⁊ Ioh̓s ꝯſtāti nopolitanus ep̄us dicit. ante peccatuꝫ omnes beſtiashomini fuiſſe ſubiectas. ꝙ aūt nūc hominibꝰ nocent. pena primi homīs peccati eſt. dominiū aūt illud amiſit ꝓpter peccatuꝫ. Unde glo. ſuꝑ illud dominamī ⁊cͣ. poſtꝙͣconditori ſubiectꝰ eſſe noluit iure dominiū ꝑdidit. in teſtimoniū d̓o prime creatōnis legimꝰ aues viris ſanctisſeruiſſe ⁊ ritus beſtiarū ⁊ ſerpentū venena ceſſiſſe. Aliaautem eſt cōgruentia ex ꝑte aīalium. congruebat em̄ vtaīalia que ꝓpter hominē condita erant eius dominio etdiſpoſitōni ſubderent̉. vnde Hugo que ꝓpter hominemcreata erant. ab illo regenda ⁊ diſponēda erant. curametem̄ boum ⁊ ꝓuidentia ceterorūqꝫ animaliū deꝰ homini reliquit. vt dominatōni illiꝰ ſubicerent̉. ⁊ ratōne illiꝰregerent̉. vt a quibꝰ debuerat obſequiū accipere. ſciretetiam illis neceſſaria ꝓuidere. ¶ Ad primū quod obijcitur ꝯtra hoc. per hoc ꝙ omnia tūc erant ꝯmunia ⁊cͣ. Dicendum ꝙ illud dominiū in nullo p̄iudicabat illi ꝯmunioni. nō em̄ datuꝫ fuit hoc dominiū ſolūmodo hominiprimo. ſed illi ⁊ poſteris eiꝰ ſi ſtetiſſent. illi tn̄ tanꝙͣ pͥmo⁊ principali patrifamilias in domo generis humani. vn̄de vnuſquiſqꝫ vſus fuiſſet illis ẜm beneplacitum voluntatis ordinate. vn̄ dominiū illud nō fuit ꝓprietatis poſſeſſorie ſed p̄ſidentie pt̄atiue ⁊ prouidētie regitiue ſicutvult hugo. ¶ Ad aliud qd̓ obijcit̉. ꝙ animalia nō erant