Druckschrift 
2 (1481) Tabula tractatuus hui[us] secūde ptis sūme alexādri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Queſtio.xcviij.

ergo ꝓfeciſſet nec doctrinā neqꝫ inuētionē. ¶Iteꝫquicꝗd addiſcit.diſcit mediāte via ſenſus mēorie experiētie. ita ab inferiori ab exteriori. ſi ī ſtatu īnocētie didiciſſet. inferiora exteriora ad ꝑfectōeꝫveniſſet. ſꝫgruit nature inſtitute bn̄ orſe. om̄i creatureſſet. videt̉ nidinhil ſeiliū ī ſtatu illo ꝓfeciſſet. Rn̄ſio ad p̄dictorūintitiā ē notāduꝫ. ꝑfectꝰ ſciētie triplici via pōt ciſiderari. vel a ꝑte ſcibilium. vel a ꝑte modoꝝ ſciēdi ſiuenoſcēdi. vel a ꝑte maioris habilitatis ī cognoſcendẜm pͥmū modū loquēdo intelligēduꝫ ē. quedā ſūt reque fiūt curſu naturali. quedā fiūt curſu mirabili ſiuſuꝑnaturali: quedā fiūt curſu volūtario. ẜm declarat Anſel. In eaꝝ rerū cognitōe fiūt curſu naturaet adam ꝙͣtuꝫ ad nouili. no gcquiſitoneraccepit.ut h ab aug. aa ſui exdio oīm generū rerū plenaꝫīcerefuiſſeꝙͣtum ad aliū modūbitum ſciendi. ꝙͣtuꝫ adrat. qꝛ qd̓ nouerat ſimpliperiētia. qd̓ nouerat int̓nſuicere etiā poterafreqꝫtem heha.bebaꝓpterſatuo mīme ſiſtetiſſet.curſu volūtariociter ꝓficere potuiſſ addi. ſꝫ etiaꝫ inqurernitōeꝫ. nec mirioc vt cognoſceretiſteriana illuſtratōe. ad hocv̓oꝯſceret ſecretaigebat ip̄ius detectne. Nec talis ꝓfectus ſt.nocētie derogabat. etiam beati angeli in cognitiuinoꝝ miſterioꝝ humanorum ſecretficiantpter qd̓ dicit̉ Ephe. iij. vt innoteſcaoteſtatibꝰ eccleſiā multiformisſapiētie dei. ſicrn̄ſiopoſitā queſtionē. qꝛ ſi homo ſte tempoꝝ interualla in cognitōne ꝓfeciſſet. Ad pr obijcit̉ ꝯtra hoc. nihil deficiebat primo homini qd̓ valebat ⁊cͣ. Dicēduꝫ hoc verū eſt ꝙͣtuꝫad tūc tꝑis in quo volebat. ſemꝑ em̄ habebat volebahabere tꝑe illo quo volebat: ſꝫ hoc impedit quin vellet halid tꝑe ꝯſequēti quod defuit illi tꝑe p̄cedenti. Ad illud quodcit̉. ſpes que differt̉ affligit aīaꝫ ⁊cͣ. Dicendū ſecus eſt de dilatōne ſpei naturlapſe in ſtatu nature ꝯdite. licet em̄ dilatō ſpei affligatin ſtatu nature lapſe. ſic fuit in ſtatu nature condite.cuiꝰ ratō eſt. nihil tūc deſiderabat ꝙͣtuꝫ ad rem deſideratam. nec ꝙͣtuꝫ ad tempꝰ aſſecutōis deſiderati. niſi ẜmdictamē ratōnis recte. ꝓpter hoc ſi quid tūc ſperabat̉.quia aſſecutō ſperati appetebat̉ ante tempꝰ aſſecutōnis eiuſdeꝫ. iuxta quod dictabat ratō illud fore aſſequēdum. nulla fuiſſet afflictio ex ſpei dilatōne. Ad illudquodijcit̉. neqꝫ doctrina neqꝫ inuentōnem ꝓfeciſſet. Dicēduꝫ extenſo nomine doctrine eo modo queaddiſcimꝰ a magiſtro exteriora. ẜm dicit aug. in li. demagiſt. etiā a quocūqꝫ detegente nobis ſecreta mētisſue ꝓfeciſſet doctrinā. ſimiliter forte inuentōnemfeciſſeNec fuiſſet illiicitudo inueniendi penalis ſir indictus eidem in paradiſo. Dicit em̄ augu.Gen̄. viij. ad litt. credibile eſt hominē in paradiſo poſitum vt operaret̉ laborioſe ſed delitioſe. Simſiter pōt dici de ſolicitudine inueniēdi. quod magis fuiſſet illi ad voluptatē ſolaciū ꝙͣ ad faſtidium penam. ꝓpter facilitatem inueniendi delectationem in inuenlendo. rationi em̄ conſonuꝫ eſt ſine difficultate ꝑueniſſet ad noticiam quā tunc quereret: tum quia rerū na

ſceret ꝑfecte: tum ꝓpter ingenijturas poteſtates cogexcellentiam qua ip̄meditum fuiſſe dubito. Adhoc quod obijcit̉. coitꝰ fuit in ꝑfecē ꝯpleta corporali vltra quā natura non ꝓceſſiſſet ⁊cͣ. Dicendumnon eſt ſimile de ꝑfectōneoris ꝙͣtum ad ſtaturaꝫ.oriaꝫ. quia em̄ anima adde ꝑfectōne anime ꝙͣtum adſimilitudinē totius ſapientie facta. omniū in ſe ſimilitudinem gerit vt dicit augu. de anima ſpiritu. nunꝙͣ peruenitur ad ſtatū cognoſcendi ꝙͣtū eſt de ſua natura. anteꝙͣ omnia videat in eo quē videndo omnia videt. Adhoc quod obijcit̉. ſi ꝓfeciſſet hoc fuiſſet per ꝓceſſum abinferiori ab exteriori ⁊cͣ. poteſt dici. hoc nullum ponit incōueniens. quia cum haberet intellectum fantaſticum. non fuit incōueniens hac via ꝓcedere perueniread aliquoꝝ ignotoꝝ noticiā. Uel poteſt aliter dici. illa ratio non cogit. quia ſicut vult auguſt. in. vj. muſice.obiectum exterius non agit in anima nec ip̄am perficitſed ip̄a anima ſeip̄am mouet occaſione ab exteriori acepta.emandoīam magis agit in obiectumſet in adam multo fortius naUnde ratio illa cogit. adēnonī eorum queoſcebatacquirerrticulus quartusD quartum quo queritur vtruꝫ potuiſſet innitione errare ſiue decipi. ſic videturen. iij. dixit mulier. ſerpēs decepit me: ſedconſtat multer non conſenſit ſerpēti niſi quia eſtimauit verum eſſe quod dixit. ex quo ergo ante cōſenſuꝫpeccauit. videtur anteꝙͣ peccaret decepta fuit. Iteꝫaugu. ſuper Gen̄. ad litt. habetur. ij. ſen. di. xxij. adanputauit vtrūqꝫ poſſe fieri. vt vxori morem gereret.penitentiā veniam haberet: ſed conſtat illud fuit falſum. quia dicit penitentiā veniaꝫ haberet. intellitur veniā. que eſt peccati mortalis ſed venialis. qꝛ̓patet poſt dicitur inexꝑtꝰ diuine ſeueritatis in eo falli potuit. vt veniale crederet eſſe ꝯmiſſum. conſtatcredidit anteꝙͣ peccaret. ergo ⁊cͣ. Item in. ij. li. ſentē.dicit magiſter. xxj. di. mulier horruit ſerpenteꝫ. qꝛcum nouerit creatum eſſe. etiā officiū loquēdi adeo accepiſſe putauit. ſed conſtat hoc fuit falſum. ⁊cͣ. Iteꝫſi adam ſtetiſſet dormiuiſſet vtiqꝫ habuiſſet alias oꝑationes. ergo cum ſomnū ſit ex naturali motu fumoſitatum fantaſmatū circa organū fantaſie. adam ſomniaſſet. ſed in ſomnio ſimilitudo rei accipit̉ veritate. vbicūqꝫ hoc eſt. ibi eſt deceptō. ⁊cͣ. Item naturale eſt.quicqd̓ videt̉ ſub angulo quāto a remotiori videt̉ aliquid. tāto minoreꝫ generat ſpeciem. videtur ſub angulo accutiori. Unde ita ꝑuus videret̉ ſol ip̄i ade ſic̄ nobis. ſicut decipit̉ ſenſus nūc in videndo de quantitateſolis. ita videt̉ deciperet̉ ſenſus ade. Iteꝫ ponat̉aliꝗs angelꝰ vel homo aſſeruiſſet ei falſum de ſecretisinterioribꝰ. aut adam diceret ip̄m dicere falſuꝫ. aut.Si ſic. tūc ſciret occulta interiorū que noſſe eſt ꝓpriū ſolius dei. Si ſciret. crederet ip̄m eſſe verace. aut male iudicaret de ip̄o. etſi crederet ip̄m eſſe veracem. crederet ip̄m dicere verum. ergo deciꝑet̉. Contra aug. vera falſis approbare eſt natura homīs inſtituti ſedpena dānati. ſꝫ qn̄ quis decipit̉ approbat verū falſo etecōuerſo. ergo hec ſit pena homīs damnati. nūꝙͣ hocꝯtigiſſet primo homini ſi ꝑſtitiſſet. Itē aug. in enche.ip̄e ſeip̄m error aut magnū in re magna aut paruumin re parua. tn̄ eſt ſemꝑ malū. ſed in primo homīe dumſtetiſſet potuit eſſe maluꝫ culpe nec pene. ſi vbicūq̄ꝫeſt deceptio. ibi eſt error aliquis. ibi magnꝰ vel ꝑuus. ijprimo ſtatu poterat decipi. Item aug. in eodē. hichominnes fallunt atqꝫ fallunt̉. miſeriores quidem ſuntcum mentiendo fallunt. ꝙͣ cum mentientibus credendofalluntur. ergo videtur vtrobiqꝫ ſit meſeria. licet ma-