⁊ vnū adorauit. Gen̄. xix. Hec apparitio ſolet fieri ī ſubiecta creatura. que ipſum deuꝫ glorificat. ⁊ ſic ſpirituſſanctus apparuit in colūba Math̓. iij. Per manifeſtationem in ꝓpria luce fit preſens ītellectui ī viſione apertaſiue ꝑ ſpeciē qua videt̉ deus facie ad faciē. Preter hosmodos vidēdi deū qui ſunt a gratia. eſt modꝰ quidā naturalis .ſ. per ſpeculū creaturarū. naturalis dico. quiacognitio exiſtēdi deū naturaliter inſerta ꝑ hūc modū inactu ꝑducitur. dicit enī Dama. omnibꝰ cognitio exiſtēdi deū ab ipſo naturaliter inſerta ē. cognitio autē iſta ſiue viſio duplex ē .ſ. ꝑ cōſiderationē ⁊ relucentiam dei inimagine. ⁊ per cōſiderationē ⁊ relucentiā inueſtigio. vr̄Hugo de ſacra. Ratio humana duplici īueſtigatiōe deum deprehēdit. ꝑtim videlicet in ſe. ꝑtim in eis que extāt extra ſe. apertiſſime tamē dicit̉ ſpeculū aīa ſiue mēsrationalis ⁊ efficaciſſime ducēs ad deū cognoſcendum.Unde Anſel. in monolog. ſicut ſola ē mens rōnalis inter omnes creaturas que ad eiꝰ inueſtigationē aſſurgerevaleat. ita nihilominꝰ eadē ſola eſt ꝑ quā maxime ipſamet ad eiuſdē inuentionē ꝓficere queat. omnibꝰ autemhis modis cognouit primꝰ homo deū ante lapſum. ꝙ viſione hac vltima patet ꝑ verbū Bama. ſupradictū. ꝙ viſione fidei patet ex ſupradictis in queſtiōe d̓ fide illius.ꝙ viſione ītellectuali ſiue cōtemplatiua habet̉ ab Aug.ſuꝑ Gen̄. ad litt. ⁊ in glo. ſuꝑ illud. iij. Gen̄. Cū audiſſet vocē domini deambulātis ⁊cͣ. dicit enī ibi fortaſſis ītrinſecus effabilibꝰ vel īeffabilibus modis deꝰ illis antea loquebat̉ ſicut angelis īmutabili veritate illuſtrāsmētes eorū. vbi eſt ītellectus noſſe ſimul quecūqꝫ ꝑ tempora nō fiūt ſimul forte inquā ſic eis loquebat̉. ⁊ ſi nontanta ꝑticipatione diuine ſapiētie quāta capiunt angelitn̄ humano modulo minꝰ. ſed ī ipſo genere locutiōis qd̓viſione apparitiōis. Habetur cōſequenter in eadeꝫ glo.Aug. vbi dicit. ꝙ dei deambulātis vocē audierūt. nō niſi ꝑ creaturā factū eſt. ne ſubſtātia inuiſibilis ⁊ vbiqꝫ tota. que eſt patris ⁊ filij ⁊ ſpirituſſancti corporalibꝰ ſenſibus ⁊ tēporali motu apparuiſſe credat̉. omnibꝰ ergo modis p̄tactis illo ſolo excepto ꝗ ē ꝑ ſpeciē vidit deū. ¶ Idillud quod primo obijcit̉ cōtra hoc. ꝙ viſio ꝑ ſpeculū eſtper mediū. ⁊ nihil erat mediū īter deū ⁊ anima ⁊cͣ. Dicendū. ꝙ huiuſmōi ī mediatio nō impedit viſionē ꝑ ſpeculū. quia videre deū cōſiderādo ſe eſt videre per ſpeculum. quia ipſa mens ſiue ſpeculū ē. vn̄ Anſel. in mono.aptiſſime ipſa rōnalis ſibimet eſſe velut ſpeculū dici poteſt. in qua ſpeculat̉ vt ita dicā imaginē eius queꝫ faciead faciē videre nequit. Preterea. licet ipſa mens ẜm eſſentiā ſuā ſit cōiunctiſſima deo. tamē inter mentē inqͣtūeſt ſpeculās deū in ſe vel per ſe. eſt aliquid quaſi mediū.quia ipſa vt eſt imago ducēs animā ſpeculantē ⁊ dirigētem in deū. Preterea. hoc argumentū nō valet. aīa adeſeipſa ſpeculabat̉ deū. nō ergo manuductiōe alicuiꝰ creature inferioris. quia vt patet ex dictis ⁊ ꝑ ſpeculū ꝙ ēveſtigiū ⁊ ꝙ eſt imago. videt̉ deus a creatura rationali.¶ Ad illud quod obijcit̉ per verbū magiſtri ſen. dicētis.homo ante peccatū ſine medio deū videbat. dicendū.multiplex ē mediū ẜm multiplicitatē ſtatꝰ humani. Eſtenim mediū cōferens. ⁊ ē mediū impediēs. Mediū conferens ē duplex .ſ. diſponēs ⁊ deducēs. medio diſponē tevidet̉ deus in patria. quia anima ī patria mediate deiformitate ⁊ influentia glorie. diſponet̉ ad hoc. ꝙ clariſſime poſſit deū in ſeipſo videre. deiformitas enim glorieſufficiēs ē diſpoſitio. ꝙ ad hoc ꝙ anima deū in ſe poſſitvidere medio deducēte. videbatur deus in ſtatu naturecōdite ⁊ in ſtatu nature lapſe. in vtroqꝫ enim ſtatu ꝑ ſpeculum creaturarū. ducebat̉ anima ad cognitionē creatoris. ſed in ſtatu nature cōdite nō erat mediū impediensſed velamē ſiue tenebra peccati. ſicut in ſtatu nature laꝑſe. In ſtatu v̓o innocētie videbat̉ deus ꝑ ſpeculū clarūulla enī erat in anima peccati nebula. In ſtatu v̓o miſerie videt̉ ꝑ ſpeculū obſcuratū ꝓpter peccatū primi hominis. ⁊ ideo nūc videtur ꝑ ſpeculū ⁊ in enigmate. eni-

gma enim ſicut dicit Aug. eſt ſimilitudo obſcura. ¶ Adaliud quod obijcit̉. ꝙ mens ſiue anima humana expreſſiſſime deū repreſentat ⁊ manifeſte ducit in cognitioneꝫdei ⁊cͣ. Dicendū. ꝙ ſicut melius ⁊ manifeſtius declarat̉diuina potētia ſapiētia ⁊ bonitas. ex cōditione gubernatione ⁊ ſuſtētatione eorū ex quibus eſt reperire imaginidei. ⁊ in quibus eſt reꝑire veſtigiū. qm̄ declarat̉ ex conditione gubernatione. ſuſtētatione. eorū que ſunt ad imaginem dei. alijs nō exiſtētibus. ita ꝑfectius ⁊ manifeſtiꝰducitur mens in cognitionē dei per ſpeculū creaturarūque deum repreſentāt per imaginē ⁊ veſtigiū. ꝙͣ duceret̉per ſpeculū eorū que ſunt ad imaginē tm̄. vnde primushomo vidēdo deū ꝑ vtrūqꝫ ſpeculū imperfectiore ⁊ manifeſtiorē aſſurgebat cognitionē. ꝙͣ ſi totū ꝑ alterū vidiſſet. ¶ Ad illud quod obijcit̉ ad idem per Anſel. patet reſponſio. Ad id quod addit̉. ꝙ cōuerſio mentis ad ſpeculandum deū per creaturas inferiores. eſt elōgatio quedam a perfectiori cognitiōe. dicendū ꝙ hoc nō eſt verū.īmo potius eſt ꝓgreſſus vlterior in cognitiōe. ſpeculatōenim dei ē per relucētiam inueſtigio nihil ſubtrahit illique eſt per relucentiā in imagine. īmo addit ad illaꝫ. ꝙex hoc luculētius cognoſcitur diuina poteſtas. ſapiētia⁊ bonitas vt tactū eſt.¶ Articulus terciusDterciū ſuppoſito. ꝙ primus homo ꝙͣtuꝫ adcreatorē ꝑfectus conditus ē in ſcientia vt det̓mīatū ē. querit̉ ſi ſtetiſſet. vtrū ꝓfeciſſet ī cōgnitione ꝙͣtum ad creaturas. Ꝙ ſic. videtur. per interualla temporū ꝓfeciſſet ad gr̄am ⁊ in gr̄a. alioꝗn peioreſſet ſua cōditio ꝙͣ noſtra. cū nos multiplici merito creſcamus in gr̄a. ergo pari rōne per interualla temporūꝓfeciſſet in rerum noticia. ¶ Itē aūt adam ſciebat q̄ vetura erant aut nō ſciebat. Si ſic. ergo preſciuit lapſumſuum. ⁊ quid ex illo poſteris ſuis erat euenturū. qd̓ plane apparet eſſe falſum. Si futura nō cognoſcebat. ⁊ rerūnature variant̉ in tempore. ergo multa incipiebat ꝯgnoſcere ẜm temporū variationē. ergo ꝓfeciſſet in cognitione. ¶ Itē ſi adā omnia viderat nec omnia audierat. eſtoergo ꝙ videret aliquā rem quā prius nō vidiſſet. cū vidore ſit cognoſcere ſicut intelligere. videt̉ ꝙ ſicut neceſſario ſequitur. ſi incepit intelligere incepit cognoſcere. ſimiliter ſi incepit videre īcepit cognoſcere. ſi ergo multaſenſibilia vidiſſet que priꝰ nō viderat. videt̉ ꝙ multa didiciſſet ſenſibilia per tēporis interualla. ¶ Iteꝫ ſi homoſtetiſſet. aut vnus homo ſciret voluntatē ⁊ cognitionē alterius. aut nō. Si ſic ergo fruſtra egeret ſermone. ſi nonergo cū poſſet ab alio edoceri. videt̉ ꝙ in ſtatu innocentie multa diſcere potuiſſet. ¶ Cōtra in illa felicitate prima nō defuit homini primo ꝙ habere volebat. Un̄ Augu. de ciui. dei. xiiij. nec aberat quicꝙͣ quod bona voluntas adipiſceretur. ergo habebat omne ſubſtantiā quā habere volebat ⁊ ſcientiarū ꝑfectionū. ergo nō erat in volūtate ꝓficiendi. ergo nō ꝓfeciſſet. ¶ Itē ꝓfeciſſet per temporum interualla. niſi fuiſſet in volūtate ⁊ ſpe ꝓficiēdi.ſed dicit̉ ꝓuer. xiij. ſpes que differt̉ affligit animā. ergoſi fuiſſet in ſpe ꝓficiendi per temporū interualla. ⁊ ſpeidilatio nō eſt ſine afflictione. afflictus eſſet in ſtatu illo.quod nō eſt verū. ¶ Item ſi ꝓfeciſſet ꝑ temporū interualla hoc cōtigiſſet vel per doctrinā. vel per inuētionē. quecunqꝫ enim ſcimus vt dicit ph̓us aut addiſcēdo aut inueniendo ſcimus. ſed nō doctrina. nō eſt enim veriſinle īmo rationi diſſonū. ꝙ aliquis ſucceſſiſſet illi cuiꝰ d̓ctrina ꝓfeciſſet. ergo ꝓfeciſſet inuentione. ſed hoc eſſe n̄poſſet ſine ſolicitudine ⁊ pena que in ſtatu illo nō fuiſſet. ergo ⁊cͣ. ¶ Itē conditꝰ fuit in perfectiōe corporali cōpleta. ⁊ cōpletione tanta vltra quā non ꝓfeciſſet. a ſimili videtur de cōpletione anime. ꝙͣtum ad ea que ſunt nature. ſiue in que poteſt natura. ſicut enim cōditus fuit īperfectiōe corporali in quā potuit natura in illo. ita vtvidetur ī perfectione anime in quā potuit natura in illo