Queſtio.xcvij.

ior fuit ⁊ excellentior illa que fuit poſt lapſum. a ſimilividetur. ꝙ dilectio ſiue caritas maior fuerit in ſtatu ante lapſum ꝙͣ illa que fuit poſt. ⁊ alie virtutes ſimiliter. ⁊ita vt priꝰ. ¶ Itē albiꝰ eſt qd̓ ē nigro imꝑmixtius. ergomagis ē meritoriū quod minꝰ habet in ſe de merito. Sꝫomnia merita noſtra quodāmō ꝑmixta ſunt culpe. ẜmillud yſa. lxiiij. omēs iuſticie noſtre ſicut pānus mēſtruate. ſi ergo in adā ẜm ſtatū innocētie merita omnino fuiſſent imꝑmixta culpe. videt̉ ꝙ in ſtatu illo merita fuiſſētmaiora. ſed quātitas meriti ē ẜm quātitatē gratuitorum⁊ efficatiā. ergo gͣtuita tūc erāt maioris efficatie. ¶ Itēmeritū ē a gratia ⁊ libero arbitrio. quāto igit̉ liberū arbitriū gratie magis obedit. tāto gratia efficatiꝰ in actuꝫſuū exit. ſed natura magis erat obediēs tūc ꝙͣ nūc cū eſtcorrupta. ergo tūc dona gratuita erāt ad merendū efficatiora. ¶ Ite rectitudo iuſticie naturalis magnum fuitexpedimentū gratuitorū ⁊ cauſe efficacie eorundē ſicutcōcupiſcentia noxiorū nūc eſt impedimentū. gͦ ⁊cͣ. ¶ Itētā gratia ꝙͣ virtutes ſunt diuina quedam ⁊ dona dei. ⁊hoc ante lapſum ⁊ poſt. ſed ante lapſum data erāt ad pficiendū naturā inſtitutā. poſt p̓o ad reꝑandū naturā deſtitutā ⁊ perficiendū illā. ſed conſtat. ꝙ diuina bonitasomnia optime ordinās ⁊ diſponēs. nō contulit gratuitadona minoris efficatie ad reꝑandū naturā deſtitutā ⁊ ꝑficiendū eā ꝙͣtuꝫ ad naturā inſtitutā reꝑandā. ergo poſtlapſum fuerūt tante efficacie vel maioris ꝙͣ ante lapſū.¶ Itē natura deſtituta ad hoc ꝙ ꝑueniat ad ſuū finem.adiutorio īdiget maiori ꝙͣ natura cōſtituta. ergo cū dona gratuita vt gratia ⁊ virtutes data ſint a ſumma bonitate que omnibꝰ dat affluēter Iaco. jͣ. in ſubſidiū ⁊ adiutoriū nature vt illis mediātibꝰ ꝑueniat ad finē. relinꝗtur ꝙ gratuita data poſt lapſum ſunt maioris efficacieꝙͣ que data erāt ante lapſum. Non eniꝫ dediſſet vnicuiqꝫ affluenter. niſi magis indigēti dona maiora dediſſet.ꝙ autē natura humana magis indigeat nūc ꝙͣ ī illo ſtatu. patet ꝑ hoc ꝙ multa ſunt īflicta homini propter peccata primorū parentū ex ꝗbus debilitata ē ⁊ deteriorāta. ¶ Itē hoc didet̉ ꝑ hoc. ꝙ natura inferior magis ſubuenit ⁊ efficatius magis indigenti. quod patet ꝑ hoc ꝙmembro leſo magis ⁊ efficatius ſubuenit natura ꝙͣ mebro ſano. ⁊ hoc atteſtatur eius bonitati. ergo multo fortius hͦ ꝯuenit bonitati auctoris nature. ergo ⁊cͣ. ¶ Iteꝫſtatus poſt lapſum eſt ſtatus pugne. vnde magis impugnatur homo ꝙͣ ante lapſum. vnde. ij. thimo. ij. Non corōnabitur niſi qui legittime certa. ⁊cͣ. ſed has vincendougnas. glorioſius triumphat ⁊ maiorem meretur coroam. ſed maior corona debet̉ maiori merito. maiꝰ autēmeritū gratie maiori ſiue gratuitis maioribꝰ ſiue maioris efficatie. ergo cū hō in ſtatu nature lapſe glorioſiustriūphat ꝙͣ ante. relinquit̉ ꝙ gratuita habet maioris eſficacie. ¶ Itē habito reſpectu ad ſtatū nature lapſe. inteligendū ē verbū ph̓i. ars ⁊ virtꝰ ſunt circa difficilia. ſedhoc ꝑ ſe verū ē. quāto actus virtutis ē difficilior tāto virtuoſior. ⁊ quāto virtuoſior tanto ad merendū efficatior.ſi ergo maior eſt difficultas in ꝑficiendis mandatis nūcꝙͣ eſſet in ſtatu nature inſtitute. videt̉ ꝙ maior ſit merendi efficatia. efficatia autē merēdi eſt ab efficatia gratuitorū. ⁊ ita vt prius. ¶ Itē ſacramēta priora erant maioris efficatie ſuccedētibus. Un̄ Hug. in li. d̓ ſacramētis.ſemꝑ q̄ tempore poſteriora fuerūt. effectu gratie ſpiritualis digniora inueniant̉. ex hoc verbo patet. ꝙ gratia īſacramentis ſiue ſacramētalis minoris erant efficatie īprimis temporibꝰ ꝙͣ ſit nūc. Similiter videt̉. ꝙ gratia īvirtutibus. ⁊ ipſe virtutes que efficatiā habēt a gratia.nō fuerūt tante efficatie prīo mō quante ſunt nūc. ¶ Itēem ꝙ magis appropīquauit ab initio aduētus ſaluatoris. maior erat effectꝰ ſalutis. Un̄ Hugo. ſciendū. ꝙ diuine diſpēſationis ordo ⁊ ratio hoc poſcunt. vt ſicut abinitio ꝓcedente tempore magis ſemper ac magis aduētus ſaluatoris appropinquauit. ſic ſemꝑ magis ac magis effectus ſalutis creſceret ⁊ cognitio veritatis. ſꝫ ma

ior effectus ſalutis eſt ex maiori efficatia gratuitorum.⁊ ita vt prius. ¶ Reſpōſio. ꝙ loqui poſſumus de efficatia gratuitorū ẜm comꝑationem perſone ad perſonaꝫ.aut ſtatus ad ſtatum. Si primo modo ſic ſe haberent ſicut excendentia ⁊ exceſſa. probabiliter enim preſumi poteſt ꝙ aliqui fuerunt poſt lapſum. qui maiorem gratiaꝫhabuerunt ⁊ in meritis efficatiorem. ꝙͣ aliqui qui fuiſſent in ſtatu innocentie. ſi ſtatus ille perſeueraſſet. aliqui v̓o minorem. ſicut creditur de perſonis exiſtētibuscurrente lege moyſi. ⁊ exiſtentibus currente lege euangelica. Sed ſi ſcd̓o modo id eſt ſi comꝑemus generaliter ſtatum ad ſtatum. ad huc concurrit duplex conſideratio. quia gratia ſiue virtutes poſſunt conſiderari. velcomꝑatione ad illos quos informant ⁊ perficiunt. hoc ēad ſuſcipientes. vel in ſe vel ẜm ſe. Si conſiderantur incomꝑatione ad ſuſcipientes. quia efficatia gratie ⁊ virtutum maior eſt ydoneitate ſuſcipientis. que quidē ydoneitas eſt ex conſentaneitate volūtatis ⁊ promptitudīoobediendi ſiue ſubijciendi ſe gratie ipſi ⁊ virtutibus. poteſt dici. ꝙ gratie ⁊ virtutes efficatiores erant ī ſtatu nature condite ꝙͣ in ſtatu nature lapſe. Si conſideranturgratia ⁊ virtutes ẜm ſe nō vſquequaqꝫ. certum eſt ī quoſtatu dominus gratiam contulerit maiorem ⁊ virtutespotētiores ⁊ efficatiores. pro eo ꝙ magnitudo gratie diſtribute ⁊ efficatia virtutum attenditur ẜm diſcretionēdiſtribuentis. que cognitionem noſtraꝫ latet. ⁊ etiā ẜmmaiorem preparationem ex parte ſuſcipientis. pie tamē⁊ nō omnino abſqꝫ probabilitate ſupponenduꝫ eſt. ꝙ maiora munera gratie ⁊ virtutum largitus eſt homini lapſo. ꝙͣ dediſſet homini ſi in ſtatu innocentie permāſiſſet.tum quia homo maiori gratie adiutorio indiget. tū etiāquia decet deum de malo maius bonū elicere ꝙͣ ſit illudbonum quod adimendo malum nocet. Ex hac ergo duplici ratione quarum vna eſt in cōmēdatione miſericordie diuine alia in cōmendatione ſapientie. nō irrationabiliter colligitur. ꝙ dona gratuita ẜm ſe ſint maiora ⁊ efficatiora poſt lapſum ꝙͣ ante. ⁊ maxime poſt aduentumſaluatoris qui mediator ⁊ īterceſſor pro nobis interpellat. quem decet exaudiri in omnibus pro ſua reuerentiaheb̓. vj. vnde cum appareat vultui dei ſemper ad interpellandum pro nobis. Heb. ix. ⁊ pro nobis in cruce oblatꝰfuerit ⁊ quottidie offeratur. valde probabile videtur.maius minus gratie tribuatur nobis ꝙͣ ſi ipſe nō fuiſſꝫincarnatus ⁊ pro nobis oblatꝰ. ⁊ hoc expreſſe videt̉ innui Ioh̓. vij. cū dicit̉. ꝙ ſpiritus nōdum erat datus. ꝗaih̓us nōdum erat glorificatus. Un̄ cū aſcendit in altumtunc dedit dona hominibus. ¶ Ad illud quod prīo obijcitur contra hoc .ſ. ꝙ nobiliori perfectibili debetur nobilior ꝑfectio. Dicēdū. ꝙ hͦ verū ē de ꝑfectibili ⁊ ꝑfection ꝙͣtum ad eſſe primū. qꝛ ſibinuicē reſpōdēt ẜm quādā p̄ciſionē ⁊ adequationē. gratia aūt ⁊ virtutes ꝑficiūtꝙͣtum ad eſſe ſecūdū. Preterea. hec .ſ. gr̄a ⁊ v̓tutes ſuntpure gͣtuita ⁊ ẜm libitū ⁊ electionē dei collata. ꝗ qn̄qꝫ ꝑſone viliori quātū ē d̓ naturalibꝰ gr̄am cōfert maiore etnobiliori minorē. ẜm iudiciū ꝓfunditatis ſapīe illiꝰ. humane ſciētie incōprehēſibilē. Iuxta illd̓ Ro. xj. O altitudo diuitiarū ⁊cͣ. ¶ Ad illd̓ qd̓ obijcit̉. ꝙ habitꝰ cognitīeerat melior ⁊ efficatior an̄ lapſuꝫ ꝙͣ pꝰ ⁊cͣ. Dicēdū ꝙ verū ē. ſꝫ hͦ nō ē ī rōne illa qͣ gratuitꝰ ē. ſꝫ hͦ ē ꝓpt̓ potētia cōgnitiuā que de merito peccati obnubilata ē ⁊ ignorātiaiflicta. ſic .n. videt̉ maīfeſte ī uiſiua exteriori. ⁊ lꝫ ip̄a potētia ẜm ſe nō recipiat variationē deterioratiōis. nihilominꝰ meliꝰ videt iuuenis ꝙͣ ſenex ꝓpter defectū organi.ſimilit̓ ē ī ꝓpo ſito. ¶ Ad hͦ qd̓ dr̄. ꝙ quantū agnoſcis tātū diligis ⁊c̄. Dicēdū ꝙ hͦ ītelligit̉ d̓ cognitiōe ⁊ dilection adiuicē cōꝑatis ī ſtatu vno .ſ. l̓ ī ſtatu nature lapſeꝯdite. n̄ aūt ī diuerſis. In ſtatu .n. nature lapſe quātū cognoſcit tātū diligit. ⁊ ſimilit̓ ī alio. Nec ītelligit̉ d̓ qͣcūqꝫcognitiōe. ſꝫ d̓ illa q̄ ē exꝑiētie ſiue ſapīe que ē cuꝫ guſtu.⁊ hec etiā q̄ dico tātū quātū nō dicunt p̄ciſionē ſed ꝓportionē ī genere ſub hͦ ſenſu. ſi multū cognoſcis multum di