inqͣtū corrupta tantū eſt ꝯuertibilis ad ſe. nec pōt erigi ſiue ꝯuerti. cū debitū iuſticie originalis ad ſuū ſuperius dn̄io ſiue ptāte ꝑtis rōnalis. cuiꝰ inobediētie inobediētia retributa ē. ꝓpter aūt colligātiā ꝑtis rōnalis⁊ irrōnalis ncc̄e eſt ꝑteꝫ rōnaleꝫ defici ⁊ declinare ẜmmotū irrōnalis. ꝓpter qd̓ an̄ reꝑatōꝫ nature corruptenō recuꝑabit̉ ꝑfecte naturalis iuſticia. ¶ Ad alid̓ qd̓obijcit̉. ꝙ ſi adam habuiſſet grāꝫ. inſeꝑabil̓r deo adheſiſſet. Dicendū ꝙ hͦ nō oꝑtet. qꝛ libeꝝ arbitriū habensgrām de ſua libertate que cogi nō pōt. dū manet ī vertibilitate in qua conditū eſt moueri preter gr̄e inclinationē. ⁊ frequēt̉ mouet̉ nihil ꝯſiderās de eo ad qd̓ mouet gr̄a. vn̄ frequēter ꝯuenit ꝙ hō valde preditus gr̄a⁊ v̓tutibꝰ inordinate afficit̉. ꝓ eo ꝙ nō ſꝑ fert̉ actualit̓in illud ſummū bonū ad qd̓ deſideriū illiꝰ aſſurgit pergr̄am. ⁊ ſic intelligendū eſt accidiſſe ipſi ade. ¶ Ad illud quod obijcit̉. ꝙ ꝯfirmatus eēt vt angelꝰ. Dicēdumꝙ n̄ ē ſimile: tum qꝛ angelꝰ hꝫ naturalia nobiliora: tūꝓpter corpus quod habebat adherēs. rōne cuiꝰ retarabat̉ ne totaliter ferret̉ ī deū. erat .n. corpus illd̓ tūcaīale. nihilominꝰ aliter retardabat ad ꝯtrariū tūc. aliter nūc: qꝛ nūc retardabat mouēdo ad ꝯtrariū. tunc retardabat nō ſinēdo libere ⁊ expedite ferri ⁊ moueri indeū. ꝓpter qd̓ nō ſequit̉ ꝙ fuiſſet ꝯfirmatꝰ. ¶ Ad illudquod obijcit̉. ꝙ lucifer nō habuit gratiā gratumfaciēteꝫ ⁊cͣ. Dicendū ꝙ verū eſt. ex hͦ tn̄ nō ſequit̉ ꝙ hō peccauerit maiori ingratitudine. ꝓ eo ꝙ lucifer optīa habuit naturalia. ꝓpter qd̓ dr̄ qͦdāmodo deiformis. ꝓ eoꝙ ꝓximior erat ſtatui gl̓ie. vn̄ ſil̓ recepiſſet gr̄aꝫ ⁊ gloria. homo v̓o nec talibꝰ fuit preditꝰ naturalibꝰ. ⁊ cōditus fuit vt magno tꝑis interuallo hr̄et gratiā an̄ gloriā. in cuiꝰ ſignū poſitus erat in terra. que eſt locꝰ longe diſtās a celo. vn̄ in tranſgrediēdo nec adeo cecidit d̓alto vt lucifer. nec adeo fuit ingͣtus. nec adeo ꝑ peccatuꝫ deprauatus. ¶ Ad aliud qd̓ obijcit̉. ꝙ prius dꝫ hōtemptari ꝙͣ in amicū ſumi. Dicendū ꝙ illud intelligitde illa amicitia que facit hoīeꝫ deo priuatū ⁊ familiarē. ꝑ queꝫ modū dicit ipſe dn̄s apl̓is Io. xv. vos auteꝫdixi amicos ⁊cͣ. De amicitia aūt large ſumpta hͦ n̄ p̄tintelligi de amicitia apud deū. lꝫ poſſit intelligi d̓ amicitia apud hoīes. ꝓ eo ꝙ niſi deus daret gratia in probando. potius reprobaret ꝙͣ approbaret. nō .n. hēmusꝑ quod poſſimꝰ approbari a deo. niſi ꝑ eius donū. nonaūt ſic eſt de hoīe reſpectu hoīs. ⁊ ſic pꝫ rn̄ſio ad illud.¶ Nembrum ſecūdum.Equit̉ inquire de quātitate gratie virtutum ꝙͣtū ad numeꝝ donoꝝ v̓tutū ⁊ gr̄aꝝinſuꝑ ꝙͣtum ad ptāteꝫ ⁊ efficaciā earundeꝫ. Et querūt̉ qͣtuor. Primo. v. habuitfideꝫ. Secūdo. v. habuit vniuerſitatē v̓tutū an̄ lapſuꝫ.ſiue tot qͦt habuit poſt. Tercio. ſi primꝰ hō poterat illis mereri ante lapſuꝫ. Quarto. v. gratuita erāt efficaciora an̄ lapſuꝫ ꝙͣ poſt.Articulus primusUerit̉ gͦ primo vtꝝ habuit fideꝫ. Ꝙ ſic videt̉. fides eſt fundamentum edificij ſpūalisheb̓. xj. Fides eſt ſubſtātia reꝝ ſperandarū⁊cͣ. Glo. i. fundamētuꝫ. ſꝫ deficiēte fundamēto defic̄ totū edificiū. gͦ ⁊cͣ. ¶ Iteꝫ tres ſunt v̓tutes theologice. fides. ſpes. caritas. habuit ſpeꝫ ⁊ caritatē: cōſil̓i ratōne⁊ fideꝫ habuit. vel quare no? Hoc etiā videt̉ ꝑ verbuꝫBern̄. ad eugeniū ſupͣdictū. cū videret pr̄eꝫ oīm hoīmemulꝰ. circūdatū caritate ⁊ om̄i v̓tute veſtitū ⁊cͣ. ¶ Itēfides diſtinguit̉. ꝑ fideꝫ formatā ⁊ informeꝫ. ⁊ hec duplex fides duplici ſtatui homīs rn̄det .ſ. ſtatui gratie ⁊ſtatui pct̄i. ⁊ ita pꝫ ꝙ exn̄tes in pct̄o hn̄t fideꝫ informēexn̄tes ina fideꝫ formatā. ſꝫ ꝯſtat ꝙ adaꝫ lapſus perpct̄m habuit fiinformeꝫ. gͦ ſtans in gratia hūit fidē

formataꝫ. ¶ Contra. ſicut dicit magr̄. ij. ſen. diſ. xxiij.ca. ꝯgnitōeꝫ qͦꝫ. cognouit primus homo a quo creatusfuit. non ita excellenter ſicut poſt hanc vitaꝫ ſancti vifuri ſunt. neqꝫ ita in enigmate ſicut in hac vita videmꝰſed conſtat ꝙ fides eſt cognitio in enigmate. ergo ⁊cͣ.¶ Item Hugo. ꝯgnouit homo creatoreꝫ ſuū. nō ea cōgnitōne qua deus modo a credentibꝰ abſens fide q̄rit̉.ſed ea qua tūc ꝑ preſentiam ꝯtemplatōnis ſcienti manifeſtus cernebat̉. Ex hoc pꝫ manifeſte. ꝙ fideꝫ nō habuit. ¶ Item ſi habuit fideꝫ. gͦ habuit cognitōeꝫ articuli de reꝑatōne. gͦ ꝯgnitōeꝫ de lapſu habuit. gͦ cognouit caſum ſuum. gͦ habuit ante penam ꝙͣ culpaꝫ. quodeſt contra diuina iuſticiaꝫ. ¶ Iteꝫ cognitio fidei eſt exauditu. vnde Roma. x. fides ex auditu. ſed dicit hugoꝯgnouit homo creatorem ſuum non ea cognitōne quaforis ex auditu ſolo percipit̉: ſed ea potius qua intusꝑ inſpirationeꝫ miniſtratur. ¶ Rn̄ſio. ꝙ primꝰ homoante lapſum habuit fideꝫ. ſed intelligenduꝫ eſt ꝙ fidesduo concernit. que ſunt cognitio. ⁊ adherentia primveritati ꝓpter ſe q̄ eſt firmitas credēdi. penes cognitōꝫeius determinat̉ eius eſſe materiale. penes adherētiaꝫſiue firmitatē eius eſſe formale. vnde hugo. duo ſunt inquibus fides conſtat. cognitio ⁊ affectus .i. ꝯſtantia vl̓firmitas credendi. in altero ꝯſtat ꝙ ipſa illud ē. in altero conſtat quia ipſa in illo eſt. in affectu .n. fidei inuenitur ſubſtantia. in cognitōne materia. aliud .n. ē fidesqua creditur. aliud quod fide credit̉. in affectu inuenit̉fides. in cognitiōe id quod credit̉ fide. ꝓpterea fidesin affectu hꝫ ſubſtantiaꝫ. quia affectus ipſe fides eſt. incognitōne hꝫ naturam. quia de illo ⁊ ad illud quod incognitione eſt fides eſt. Preterea. cognitio que fidei eſtduplex eſt. quedam imꝑfectōnis eſt. ſcilꝫ illa que ē enigmatica. de quā .j. coꝝ. xiij. Uidemus nūc ꝑ ſpeculū inenigmate. enigma eſt ſimilitudo obſcura. vn̄de videreper ſpeculum eſt videre per creaturas aliquas ī quibꝰſimilitudo dei relucet. ⁊ in enigmate .i. in obſcura ſimilitudine. Eſt alia que perfectōnis eſt. ſcꝫ illa que nō eſtenigmatica ſed lucida. qualis fuit illa quā habuit xp̄ꝰcum .n. haberet fidem ẜm illud quod erat ꝑfectiōis inilla habuit illam .i. non rōne viſionis enigmatice ſꝫ cognitionis luci de. hmōi cognitōneꝫ fidei habuit primꝰhomo in ſtatu innocentie .i. non illam que eſt enigmatica: ſed illam que eſt lucida. Triplex .n. eſt cognitio.ſcilꝫ per ſpeciem ⁊ lumen. per ſpeculum in lumine. perſpeculum in enigmate. prima eſt patrie. ſecūda erat inſtatu innocentie. tercia in ſtatu nature lapſe. Habuit gͦprimus homo fidem ꝙͣtum ad illud quod eſt ſubſtantiale in fide ſiue formale. ꝙͣtū ad illud aūt quod eſt materiale habuit illud quod eſt ꝑfectōis. vt tactū ē. Cōcedende gͦ ſunt rōnes que hͦ on̄dūt. ¶ Ad illud qd̓ pͥmoobijcit̉ ꝯtra hͦ. ꝙ nō habuit cognitioneꝫ enigmaticā. iāpꝫ rn̄ſio. qꝛ lꝫ n̄ habuit cognitōꝫ enigmatica. nō ꝓpterhoc ſequit̉ ꝙ habuit illud quod erat maioris cognitionis ⁊ perfectōnis in fide. vnde habuit ꝯgnitioneꝫ certiorem illa que eſt fidei in ſtatu nature lapſe. ⁊ hͦ innuitHugo dicēs. ſciendū ꝙ illā primā cognitiōꝫ hoīs quāde creatore ſuo habuit ſicut maioreꝫ ⁊ certioreꝫ illa cognitōne que nūc in ſola fide cōſtat. veraciter dicimus:ita etiaꝫ illa que poſtmodū in excellentia ꝯtemplationis diuine manifeſte reuelabit̉. maioreꝫ neceſſe eſt confiteamur. ¶ Ad illud quod obijcitur. ꝙ non ea cognitione cognouit qualiter modo accedentibꝰ ⁊cͣ. Dicēdūꝙ hoc dicit̉. quia modo querit̉ ſiue cognoſcit̉ cognitōeenigmatica: ob hoc .n. dicit̉ modo abſens. ſcꝫ ꝓpter enīgmna interpoſitum inter ipſum. ⁊ intuitum mētis ſiuecognitiue. ⁊ tūc dicit̉ fuiſſe ꝯtemplatio per preſentiaꝫ:quia erat in lumīe ſicut tactū eſt. Nec intelligendū eſtꝙ tunc vidit ꝑ pn̄tiaꝫ ſpē̄i ſꝫ ꝑ pn̄tiaꝫ lumīs certioremefficientem cognitōne ea que eſt per enigma. vnde cōgnitio illa fuit media inter illam que eſt modo. ⁊ illaꝫ