Queſtio.xcvj.

am̄. manētes in euod ē ẜm naturāin bono. ¶ Itēin virtute ſumꝰaūt ē in v̓tute pōt facere oꝑa meritoria ⁊ ꝓficere. cū gͦ primꝰ hō cōditus fuerit ī integritate nature. ⁊ in illa poterat mane̓. poterat ꝓfice̓. ¶ Iteꝫaug. in li. de natura ⁊ gr̄a. quis neſciat ita factū hoīemvt in eo libeꝝ arbitriū ad iuſte viuēduꝫ ꝓ poſſibilitate⁊ capacitate ſua ꝯſtitueret̉. ex hͦ videt̉ ꝙ ex naturali lib̓tate arbitrij poſſet iuſte viuere ⁊ ita mereri ⁊ ꝓficere.¶ Iteꝫ canticū deutronomij. dei ꝑfecta ſunt oꝑa. ⁊ ꝑfectū eſt aliꝗd vt vult ph̓s cū attingit ꝓprie v̓tuti. gͦ ſi hōꝑfectus ꝯditus ē. poterat exire in oꝑatōꝫ ꝓpter quā fatus ē. hec aūt ē oꝑatio ꝑ quā ꝑuenit̉ ad gloriā. gͦ ⁊cͣ¶ Itē in omībo creaturis ſi diſtāt a ſuo termīo ad queordināt̉. data eſt v̓tus ꝑ quā pn̄t ad illū finē ꝑuenire.ſicut pꝫ in igne. qui cū deorſum ē. ſua leuitate pōt ferriſurſuꝫ. gͦ aūt libeꝝ arbitriū miſerabiliꝰ fuit inter creaturas ceteras. aut ſi alie creature ꝑ naturā hn̄t ptāteꝫꝑueniēdi ad ſuū finē. videt̉ multo fortiꝰ ꝙ ⁊ hͦ hō poſſetꝑ virtutē nature an̄ ſtatū miſerie. ¶ Iteꝫ natura nihilfacit fruſtra nec deficit in neceſſarijs: ſꝫ nihil eſt magisneceſſariū homī ꝙͣ illd̓ ſine quo n̄ pōt beatificari. gͦ cūptās merendi hmoi ſit. videt̉ ꝙ hͨ ineſſꝫ ei ꝑ natura deigratia circūſcripta. ¶ Iteꝫ circūſcripta gratia intelligamus hoīeꝫ in ſtatu nature ꝯdite ſeruare dīna mādata. aut gͦ meret̉ aliꝗd. aut nihil. Si nihil: gͦ fruſtra oꝑatur. ſꝫ fruſtra oꝑari nō pōt eē ſine pena aliqͣ. hͦ autē nōpoterat eē in natura inſtituta. Si aliqd̓ meret̉. cū opꝰrectū ſit ad beatitudinē ordinatū. videt̉ ꝙ ex puris naturalibꝰ mereri poſſit p̄miū eternū. Si aūt diceret̉. ꝙopus illud nō fuiſſet meritoriū beatitudinis. ſꝫ alicuiꝰboni tꝑalis: ſꝫ ꝯſtat cū opꝰ hmōi in ſtatu illo n̄ eēt ꝑuerſuꝫ eēt ordinatū ad bonū alteriꝰ quod eēt ordinatū adfinē. ſꝫ prius eſt ipſa oꝑatio ip̄ius boni ad finē ꝙͣ ad eaque ſunt ad finē. qꝛ finis primo mouet. gͦ cū in poſteriori poſito ſupponat̉ prius ⁊ poterat mereri. aliꝗd ordinatū ad gloriā poterat mereri gloriā. ¶ Iteꝫ libeꝝ arbitriū eēntialius ꝯꝑat̉ ad bonū ꝙͣ ad malū. gͦ ſi de ſe p̄tad malū. multo fortiꝰ pōt ꝑ ſe ad bonū. gͦ ⁊cͣ. ¶ Itē ſi deſe poterat ad malū nō ad bonū. gͦ videt̉ ꝙ affectꝰ illiusnō erat rectus. īmo ꝙ ꝯditus fuiſſet in quadā inclinatione ad malū. ¶ Iteꝫ ſi lapis eēt creatꝰ ſurſuꝫ. virtusilla que ſine difficultate ſufficeret ad tenēdū illuꝫ ibi.ſufficeret ad ſubleuādū eū de loco deorſuꝫ ad locū ſurſum. ſiue ad locū eminētioreꝫ ꝙͣ eēt locus in quo crearetur. rōne ꝯſimili videt̉ cū ad hͦ ꝙ primꝰ hō ſtaret ī ſtatu innocētie in quo ꝯditus fuit. requirebat̉ vis eadeꝫvel tanta: qua vel quāta poſſet ꝓficere in meliꝰ. gͦ ſi ſtare poterat tūc ex bonis acceptis in ꝯditōe vt dicit mgꝫin ſen. ⁊ alij doctores ſacre ſcripture. videt̉ ꝙ ex eiſdempoterat ꝓficere. ¶ Item ꝯſtat ꝙ primus hō poterat inſtatu primo facere oꝑa de genere bonoꝝ. Sꝫ ẜm pelagiū p̄t argui ſic. cū maiori difficultate deo ẜuit ꝗ ſolisnaturalibꝰ: ꝙͣ naturalibꝰ ⁊ gͣtuitis. gͦ meret̉ maiꝰ premiū. ſꝫ qui ẜuit naturalibꝰ ⁊ gͣtuitis meret̉ vitā eternāgͦ multo fortius qui ſeruit ſolis naturalibꝰ meret̉ vitaꝫeternā. ¶ Iteꝫ augꝰ. ſeruitia quāto magis indebita tato gratiora. ſꝫ ſeruitiū ſeruiētis ex ſolis naturalibꝰ magis eſt indebitū ꝙͣ ſeruiētis ex naturalibꝰ ⁊ gratuitis.quia cui plus cōmittit̉ plus ab eo exigit̉. gͦ magis gratū: gͦ magis remunerabile. ¶ Iteꝫ regis terreni meret̉quis beniuolentiā ex ſolis naturalibꝰ. ſꝫ rex celeſtis ininfinitū eſt beniuolentior rege terreſtri. ⁊ ad miſerendū pronior. gͦ apud eū mereri pōt quis beniuolentiamex puris naturalibꝰ. ¶ Iteꝫ vis intellectiua nobilioreſt ⁊ potior ⁊ ꝑfectior ꝙͣ ſenſitiua vel vegetatiua: ſed hepn̄t in ſuas ꝯꝑatōes ſine aliquo ſuꝑaddito ſue naturegͦ multo fortiꝰ vis intellectiua. Ex his ſimilit̓ p̄t arguiprimū hoīeꝫ ī ſtatu primo poſſe peccare. ¶ Cōtra. deꝰeſt ſumma veritas. creatura aūt eſt vanitas. gͦ nll̓o mōpōt vniri illo niſi ꝑ mediū ꝙ ſit ꝑtim ſic̄ v̓itas. ꝑtim ſic̄

vanitas. hoc aūt eſt gratia q̄ veritas eſt inqͣtū ē a deo.inꝙͣtum a creatura vanitas: gͦ impoſſibile fuit homīeꝫmereri ſine gratia. Hoc ideꝫ videt̉ aucͣte Iacō. iiij. exequabit gratiā gratie. Iteꝫ Io. jͣ. dabit grāꝫ ꝓ gr̄a. ItēRo. vj. gratia dei vita eterna. Et glo. nihil aliud deusin nobis coronat ꝙͣ munera ſua. taꝫ ex textu ꝙͣ ex glocolligit̉ ꝙ vitā eternā n̄ ꝯtingit mereri abſqꝫ gr̄a. ¶ Itēmeritū ⁊ premiū debēt eē ꝓportionalia. ſꝫ natura quantūcunqꝫ eſt eminēs. improportōnabilis ē ⁊ alteriꝰ generis eſt ꝙͣ ſit beatitudo glorie. gͦ impoſſibile eſt mererigloriā ꝑ pura naturalia. ¶ Iteꝫ nobilior ē ſub̓a ꝙͣ oꝑtio: ſꝫ deus nūqͣ acceptat hoīeꝫ abſqꝫ munere gratienec oꝑatōꝫ hoīs reputat meritoriā niſi ꝓcedat a libero arbitrio ⁊ gratia. ¶ Rn̄ſio. dd̓m ꝙ nō ſolūmō gr̄ancc̄ia eſt ad merendū ẜm ſtatū nature lapſe: ſꝫetiā ẜmſtatū nature inſtitute. ẜm ſtatū nature lapſe magis indigeat libeꝝ arbitriū dono gratie. In ſtatu nāqꝫ nature ꝯdite neceſſaria erat gratia: tum ꝓpter ꝯditōꝫ retribuentis: tum ꝓpter ꝯditōꝫ retributōnis. ꝓpter ꝯditōꝫretribuētis. qm̄ ipſe deus bonoꝝ noſtroꝝ n̄ eget. iō necacceptat hoīeꝫ ꝓpter oꝑa. nec aliquod meritu obligarepōt ipſum ẜm ratōeꝫ dati ⁊ accepti. ideo ad hͦ ꝙ aliqd̓bonūus creature ſue ad remunerandū deo ꝯplaceat. neceſſe eſt ꝙ ipſius gratuite boītatis influētia ī operante ꝓcedat. ꝑ quā creatura ipſi creatori gr̄a exiſtat.Similit̓ ꝓpter ꝯditōeꝫ retributōis. impoſſibile .n. eratlibero arbitrio mereri ſine auxilio gratie gratū facientis. ꝓ eo ꝙ illud premiū quod meremur eſt beatitudoeterna. beatitudo aūt eterna ꝯſiſtit in habēdo euꝫ quodeſt omnē ⁊ ſniū bonū. ⁊ qui eſt ſuꝑ omēꝫ natura exaltatus. ⁊ lucē habitat inacceſſibilē. jͣ. thim̄. vj. ⁊ iō impoſſibile ē ꝙ homo merēdo ad illud ſummū bonū aſcēdat ⁊ ꝑueniat. niſi ꝑ aliquod adiutoriū quod ſit vltranaturā. Sic gͦ homo in ſtatu nature inſtitute abſqꝫ dono gratie nō poterat mereri: tum ꝓpter ꝯditōꝫ retribuentis: tum ꝓpter ꝯditōꝫ retributōis. In ſtatu v̓o nature lapſe nō ſolūmodo indiget gratia ad merendū ꝓpterhas ꝯditōnes: ſꝫetiā ꝓpter ꝯditōꝫ oꝑantis ⁊ oꝑatōnismeritorie. oꝑans .n. in ſtatu nature lapſe ſemꝑ ē ī pct̄o⁊ dei aduerſariꝰ ⁊ inimicꝰ niſi a peccato releuet̉ ꝑ gratie donū. ⁊ ideo quicꝗd faciat. niſi volūtas eius preueniat̉ a gratia que deo recōciliet. nihil meret̉ merito cōdigni. ꝓ eo ꝙ dei eſt aduerſariꝰ ⁊ inimicus. deus autēoꝑa nō acceptat niſi prius acceptet ꝑſonā. ſicut innungen̄. iiij. Reſpexit dn̄s ad abel ⁊ ad munera eius. priꝰdicit ad abel. poſtea dicit ad munera. Propt̓ ꝯditionēetiā oꝑationis neceſſaria eſt gratia. quia nulla eſt opratio meritoria niſi recta. ⁊ nulla eſt recta niſi fiat recta intentione. ⁊ nulla poteſt eſſe recta intentio. niſi q̄ſummū bonum omni bono preponit. nulla aūt intentopoteſt hoc facere in ſtatu nature lapſe ſine dono gr̄e. ⁊ꝓpterea qualēcūqꝫ vel quantācūqꝫ faciat homo oꝑatōꝫſine gratia. nō meret̉: quia non penſat deus quantuꝫ.ſed ex quanto. Patet gͦ ꝙ multiplex eſt neceſſitas gratie ad merendū. ſcilꝫ ꝓpter conditiones retribuētis. ⁊retributiones oꝑantis ⁊ bone oꝑationis. ita ꝙ h̓ quadruplex concurrit ad ſtatum nature lapſe. etiaꝫ preterilla que ꝓueniunt ex penis inflictis ꝓpter primuꝫ peccatū. que multum impediūt opus bonum. Quatuor eīſunt ẜm Bedā inflicta homī ꝓpter peccatum primumquod accidit ex auerſione a bono incōmutabili ſcꝫ deopatre ⁊ filio ⁊ ſpirituſancto: ⁊ conuerſione ad bonumcōmutabile: ſcꝫ ignorantia. infirmitas. malicia. ⁊ cōcupiſcentia. ꝓpter ignorantiaꝫ agendorū neceſſaria eſtgratia. que eſt lux ſpūalis ipſam aīam illuminās. ꝓinfirmitateꝫ qua homo impotēs eſt aſſurgere ad opvirtutis quod eſt difficile. virtus eniꝫ eſt circa opꝰ bonum ⁊ difficile: neceſſaria eſt gratia que virtutem anime adminiſtrat. ꝓpter maliciam qua homo ꝓnitatemhabet ad malum ⁊ auerſionem a deo: neceſſaria ē gra