.xcvj.Queſtio

bitrium primi hominis ꝙ eſſet inuertibile in malum.Dicendum ꝙ inꝙͣtum hoc ꝙ dr̄ dari dicit rem ſuam relatam ad accipientem. non poteſt. ꝑ naturam dico. qꝛ hoceſt priuare li. ar. natura ꝓpria. ⁊ eſſe eius naturali repugnat. vt infra patebit. Secundum autem ꝙ dic̄ rem ſuārelatam ad ip̄m dantem .ſ. deum. loquendo de pt̄ate abſoluta potuit. loquendo de ptate ordinata non potuit. ⁊dico pt̄atē ordinataꝫ qͣ influit eſſe rebꝰ. ẜm ꝙ p̄uidit ⁊ ordinauit eas fiendas ⁊ ordinandas ab eterno. p̄ter abſolutaꝫ dico qͣ potuit aliter ab eterno ꝓuidiſſe res fiendas⁊ ordinandas. ⁊ illis naturas alias in temꝑe indidiſſe.potuit em̄ ab eterno p̄uidiſſe p̄mum hominem futuꝝ inuertibilem ꝙͣtum ad libeꝝ arbitrium. ⁊ illum talis nature ꝯdidiſſe in temꝑe. Ex his ptꝫ. ꝙ impoſſibile fuit hominem pͥmum vel aliquaꝫ creaturam rationalem hr̄e libeꝝ arbitrium inuertibile ad malum. qꝛ hoc repugnatnature ipſius creature rationalis. ⁊ a ꝑte pͥncipij initialis. ⁊ a ꝑte termini finalis. qd̓ ſic patet. ſi libeꝝ arbitriūcreature rationalis fieret naturaliter inuertibile ad malum. aut hoc eſſet ꝓpter ipſius artatōꝫ ad bonum. aut ꝓter ipſius determinatōꝫ ad bonum. Si ꝓpter artatōeꝫ.ſ. faceret bonum ſic̄ lapis tendit deorſum. iaꝫ reueranec libeꝝ arbitriū eſſet libeꝝ. nec opus eius laude dignū⁊ ita ineptum eſſet ad finem ꝓpter quem eſt factum .ſ. adp̄mium glorie. Si auteꝫ inflexibile eſſet ad malum ꝓpterdeterminatōeꝫ ad bonum. qꝛ ſic potens eſſet ꝑ naturamꝓpriam in bonum. vt non poſſet v̓ti in malum. ſic̄ eſt delibero arbitrio diuino. quod ad ſola bona determinatūeſt: iam tale li. ar. careret vanitate ꝑ naturā ſuaꝫ. gͦ iamnon eſſet creatura nec ꝓductum ex nihilo ⁊ ita hoc eſſꝫ ꝯͣnaturam pͥncipij initialis. ꝙͣtum ad hoc ꝙ dicimꝰ creaturam rationalem ex nihilo eſſe ꝓductam. repugnantegͦ natura rationalis creature. ⁊ ex ꝑte principij initialis⁊ ex ꝑte termini finalis. impoſſibile fuit pͥmum homineꝫvel aliam creaturam rōnalem hr̄e libeꝝ arbitrium ꝑ naturam inuertibile ad malum. ꝑ naturam dico. ꝓpter illos ꝗ hn̄t hoc ꝑ beneficium gr̄e ꝑfecte. ſicut illi qui iamgaudent beatitudine. ¶ Si obijcit̉ ꝙ deꝰ de potentia abſoluta non poſſet creature rōnali contuliſſe naturam talem vt ſupͣ tactum eſt ⁊ nihilominus eſſent creature ⁊ ꝓducta ineſſe de nihilo. Dicendum ꝙ deus de potentia abſoluta non poſſet creature rōnali ꝯtuliſſe naturam taleꝫ.ſ. ꝙ ſtaret ꝑ naturam ꝓpriam in inuertibilitate tali. poſſet tn̄ ꝯtuliſſe naturam talem ꝙ poſſet ſtare in tali inuertibilitate gr̄a ſuꝑinfuſa ꝯtinue influente. ⁊ ip̄m libeꝝ arbitrium in hoc ꝯẜuante. Unde talis inuertibilitas nonpoſſꝫ eſſe ꝑ naturam. ſꝫ ſolum odo bn̄ficio ꝯditoris. pn̄tgͦ concedi rōnes hoc on̄dentes. ¶ Ad hoc qd̓ pͥmo obijcit̉ꝯͣ hoc de luce corꝑali. Dicendum ꝙ non ē ſimile. cum ꝓptꝙ fons lucis corꝑalis. reperiri pt̄ in genere creature.fons autem lucis ſpūalis in genere creature nequaꝙͣ. hͦeſt ip̄e creator. Iuxta illud Ecc̄i. Fons ſapiētie v̓bum deiin excelſis. tum etiam. qꝛ lux corꝑalis reſpectu actus lucendi artatōꝫ hꝫ a ꝯditore ſue nature. Un̄ eiꝰ luce̓ nonlaudabile. qꝛ pure naturale. Non eſt ſic de rectitudine ⁊oꝑatione rōnalis creature ſiue volūtatis deliberatiue.¶ Ad illud qd̓ obijcit̉. ꝙ aliqua ſubſtātia corꝑalis ꝑ naturam eſt immutabilis ⁊cͣ. Iam patꝫ rn̄ſio. qꝛ non valecreatura rōnalis vt eſt creatura in ſua natura ꝯdita. necdeceret illam ſic eſſe artatam ad ſuum opus ſicut corporalem ad ſuum. ſiue etiam qꝛ non tenet ſummum in genere ſpūs. ſicut aliqua creatura corporalis tenet ſummūin genere corporum. verūtamen dici poſſet. ꝙ omne corpus mutabile eſt aliquo genere mutatōis vt vult Augu.ſiue quia ipſum mutat̉ in ſe ſicut iſta corpora inferiora.ſiue quia aliqua mutant̉ in ipſo. ⁊ hoc vltimo modo poſſet eſſe mutatio in ſupremo corpore .ſ. in celo empirreo.iſte tamen modus dicendi mutationem eſt extraneus.¶ Ad illud quod obijcit̉ de gratia confirmante. Dicendum ꝙ gratiā dicit̉ eſſe ꝑfectio nature. nōſolum quia il-

lam adiuuat: ſed quia defectum eius excludit. Unde inomni creatura nature ratōnalis eſt aliquis defectus naturalis qui per gratiam habet excludi. ꝙͣtumcunqꝫ illanatura in genere creature ſit perfecta. ⁊ ideo non ſequit̉.ꝙ ſi aliquid conuenit alicui per gratiam ꝙ conueniat ꝑnaturam. Et ſi obijcit̉ ꝙ deꝰ potuit dare nat̉e qd̓ dedit gͦtie. Dicendum ꝙ natura vt eſt natura. hec non fuit nataſuſcipere hoc qd̓ deꝰ dedit gratie. ſicut em̄ alia eſt natura operis moralis. alia operis naturalis. nec ꝓprietasoperis moralis poteſt conuenire operi naturali. niſi naturale deſineret eſſe naturale. ſic in ꝓpoſito intelligendum. laus em̄ ⁊ vituperium que eſt ꝓprietas operis moralis ẜm ꝙ huiuſmodi. non poteſt compete̓ operi naturrali inꝙͣtum huiuſmodi. ¶ Ad illud quod obijcit̉ de inuertibilitate iam patet reſponſio per predicta. quod em̄naturaliter eſt immortale non eſt laudabile vel vituperabile. Et ita ſi liberum arbitrium inflexibile creatumeſſet. nec laudis nec vituperij capax eſſet.Nembrum tercium.Equitur inꝗrere vtrum ex acceptis in ꝯditione poterat in bonum ꝓficere. ⁊ quia ībonum ꝓficere non poteſt quis. niſi graſit deo ſiue acceptus. Primo ergo querit̉.Utrum in ſtatu illo fuerit gratus ſiue acceptꝰ deo. Secundo vtrum in illo ſtatu poterat ꝓficere.AArticulus primus.Ueritur ergo primo vtrum fuerit in ſtatu illo acceptus deo. Ꝙ ſic videt̉. ſolummodo culꝑa ſiue peccatum eſt quod facit creaturam diſplicere deo ⁊ creaturam inimicam deo. Unde hoc eſt ꝙdeus ſiue corpus xp̄i miſticum intendit vlciſci in creatura rationali. Unde psͣ. Ultus ſum in eos. Unde Augꝰ.in ẜmone quodam quid eſt vltus ſum in eos. i. vindicasme de ipſis inimicis meis. quomodo me vindicaui occidendo in eis errorem ⁊cͣ. ergo omnis illa creatura rationalis grata ⁊ accepta eſt deo. ⁊ ſemꝑ fuit anteꝙͣ auerſafuit a deo ꝑ peccatum. cum ergo in primo ſtatu primushomo non habuit peccatum ⁊cͣ. ¶ Itē Gen̄. j. Uidit deꝰcuncta que fecerat ⁊ erant valde bona. ſed ſummo bononon poteſt nō complacere illud quod eſt valde bonum. ſiergo homo inter creaturas ceteras inferiores principatum obtinebat. videt̉ ꝙ ipſe valde bonus erat. ⁊ ſi hoc.deus illum acceptabat. ¶ Item ſapientie. xj. Diligis ornia domine. ⁊ nihil odiſti eorum que feciſti. ſed homo inſtatu innocentie nihil habebat quod eſſet dignum odio⁊ totum quod habebat a deo factum erat. ergo deus ip̄mtotaliter diligebat. ſed ꝙ ſic a deo diligit̉ ab eo acceptat̉ergo ⁊c̄. ¶ Item ꝓuerbio. viij. Ego diligentes me diligo.ſꝫ homo ẜm ſtatum nature inſtitute diligebat deum ꝓpt̓ſe ⁊ ſuper omnia. quia rectus erat. ergo videtur ꝙ etiamp̄ter omnem gr̄am deꝰ eū amabat. ⁊ ſi hͦ. gͦ deo acceptuserat. ¶ Item artifex creatus complacet ſibi in oꝑe ſuo. ⁊illud acceptat qn̄ ip̄m fabricat ad volūtatem ſuam. ſꝫ deus ꝗ eſt ſummꝰ artifex hoīem fabrificauerat ad imaginēſuam ⁊ optima rōne eum ꝯdiderat. gͦ videt̉ ꝙ ex naturalibꝰ ſibi datis homo deo placebat. ¶ Item nl̓ eſt qd̓ plusfaciat aīaꝫ corā deo acceptā ꝙͣ ꝙ tota ſit pulcͣ ⁊ nulla ſitin ea macula. ſꝫ anima ade in ſtatu innocentie tota eratpulcͣ ⁊ non erat in ea macula ꝙͣtum erat ex naturali ꝯditōe. gͦ abſqꝫ omni gr̄a ſuꝑaddita deo erat accepta. ¶ Itm̄aut deꝰ poterat face̓ aliquam creaturam ita bonaꝫ ꝙ expuris naturalibꝰ ſibi place̓t. aut n̄. ſi n̄ videt̉ ꝙ n̄ eēt omnipotens. Si ſic. gͦ nō videt̉ ꝙ ad hͦ ꝙ nat̉a placeat deo.nec̄ium ſit ſuꝑaddi donū gr̄e. ſi gͦ hō ꝑfecte ꝯditꝰ fuit ẜmexigentiaꝫ ſtatus nature. videt̉ ꝙ deo placebat abſqꝫ omni dono gr̄e ſuꝑaddita. ¶ Sed ꝯͣ heb̓. ix. ſine fide impoſſibile eſt placere deo. ſed fides eſt donum ſuperadditum