Druckschrift 
2 (1481) Tabula tractatuus hui[us] secūde ptis sūme alexādri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

ergo eſt ad completionem ⁊ decorem vniuerſi hominemfuiſſe ꝯditum v̓tibilem ꝙͣ inuertibilem. Preterea. magisꝯueniebat ad diuinam potentiam bonitatem ⁊ ſapīammanifeſtandam hoīem fuiſſe ſic ꝯditum. ꝙͣ ſic. ⁊ ad hoīsgl̓iam. Ad illud qd̓ ſubdit̉. ꝙ ad plenaꝫ ꝑfectōꝫ vniuerſi decuit fieri hoīem vel omneꝫ creaturam qͣ a rōne rectapotuit excogitari. Dicendum ꝙ aliud eſt dice̓ omnē creituram ⁊ ſingulas creaturas. vel vnāquāqꝫ. omnem eīdic̄ multitudinem in ordine. Preterea excogitari nō dic̄ſolummodo acceptōꝫ intellectus ſiue apprehenſionem. ſꝫcū rōne ⁊ iudicio. excogitatio em̄ eſt ſimul agitatio. Un̄excogitare dic̄ acceptōeꝫ intellectꝰ cum rōne ⁊ iudicio ꝑfecto. Hec etiam prepoſitō ex. auget in compoſitōe cumdr̄ excogitare. Un̄ licet hoīem fuiſſe ꝯditum inuertibilopotuit a recta rōne ꝯcipi ſiue apprehendi vt erat de numero ſinguloꝝ non tn̄ vt erat de numero oīm potuit excogitari. Ad illud qd̓ ſubdit̉. Ꝙ qn̄ vniuerſum erit invltima completōe tunc erit homo talis. Dicēdum ꝙ tūcerit ſtatꝰ p̄mij ⁊ anima erit in qͣdam deiformitate. ꝓpterqd̓ tunc erit qd̓ nūc nō eſt. Ad aliud qd̓ obijcit̉ ꝙ ſumme honeſtum ſumme allicit ⁊cͣ. Dicēdum ꝙ hoc veꝝ eſꝙͣtuꝫ eſt de aptitudine ⁊ efficatia allicientis. ip̄a tn̄ aīaquātumcūqꝫ ſit naturalibꝰ p̄dita. niſi fuerit gr̄a diſpoſta ⁊ informata. non ſic allicit̓ niſi fuerit a curuitate nature ꝑ gr̄am erecta ⁊ a tenebris obſcuritatis naturalispurgata. ita ꝙ apta ſit ad agendum aſpectum ī candoreluminis eterni. nō erit apta neqꝫ poſſibilis ad hͦ ꝙ ſumme alliciat̉. ſꝫ inſpecto cādore illo lucis eterne q̄ eſt inacceſſibilis viatoribꝰ. ꝑfecte rapiet̉ aīa in ſumme honeſtū⁊ ſumme alliciet̉. Un̄ ſic allici ꝯp̄henſoꝝ eſt nō viator Ad illud qd̓ obijcit̉. Ꝙ qͣnto aliꝗd eſt meliꝰ ⁊ magisacceptum deo. tanto ⁊cͣ. Dicendum ꝙ hoc veꝝ eſt ꝯſeruatis ꝯgruitate ⁊ ꝯdecentia diuine excellentie modo ⁊ ordine ꝑfectōis ſtatuum ⁊ retributōis ꝑfectōe. vt em̄ ex dictis patet. plus ꝯgruit diuine excellentie .ſ. potentie. ſapīe. iuſticie. ſapīe ⁊ miſcd̓ie hoīem. fuiſſe ꝯditum v̓tibilēꝙͣ inuertibilem. ⁊ etiam magis ꝯgruit ſtatui ꝑfectionishumane. ⁊ gl̓ie eiuſdeꝫ ꝑfectioni ſic̄ infra patebit. Adillud qd̓ obijcit̉ ꝑ auctoritatem Dyoni. ꝙ eiꝰ eſt face̓ hominem ſimplicit optimum ⁊cͣ. Dicendum ꝙ eſt optimūſimpliciter ⁊ eſt optimū in ordine. cum at̄ dic Dyoni. ꝙoptimi eſt optima adduce̓. non intelligit abſolute ſꝫ in ordine. ⁊ ideo ex hoc non ſeꝗt̉ ꝙ homo debuit fieri in optimo ſtatu ſimplicit̓: ſꝫ in qͦ optime ſaluaret̉ vniuerſitatisordo ⁊ pulcritudo. ⁊ ſic factꝰ eſt cum ꝓductꝰ fuit in ſtatuv̓tibilitatis. vt ordinato ꝓceſſu ꝑueniret a merito ad p̄mium. ⁊ ab imꝑfectōne ad ꝑfectum. ⁊ ab inferiori ad ſup̄mum. Ad aliud qd̓ obijcit̉ de ſumma liberalitate.Dicendum ꝙ etſi deꝰ ſic liberaliſſimꝰ. tn̄ liberalitas nōp̄cludit viaꝫ iuſticie ⁊ ſapīe. ideo ſic dona ſua diſtribuitlargiter. vt tn̄ non excludat̉ ſapīe recta ordinatō vel iuſticie iuſta retributio. ideo ſtatim non debuit beatificare ⁊ꝯfirmare. ſꝫ merita hominis expectare. Ad illud qd̓obijcit̉. Ꝙ maioris ſapīe eſt p̄cauere malum ⁊cͣ. Dicendum ꝙ falſum eſt. īmo multomaioris ſapīe eſt morbumbene curare. ꝙͣ naturam a morbo p̄ſeruare. Un̄ aug. inenche. meliꝰ indicauit deꝰ de malis bona facere. ꝙͣ malanulla ꝑmittē. ⁊ maiori etiam ſapīe atteſtat̉ vt p̄dictumeſt ſic res ordinare. vt ex ſuꝑueniente de ordinatōe nō deturpent̉. ſꝫ eoꝝ decoret̉ ordinatio. Ad aliud qd̓ obijcit̉ꝑ potentiam diuinā q̄ infinita ē ⁊ ſimplicit̓ ⁊cͣ. Dicendum ꝙ licet ſit infinita. eo tn̄ ꝙ influit ⁊ agit ꝑ electōemmoderate. ẜm ꝙ exigit qͣntitas effectꝰ inducendi oꝑat̉.omnipotentia em̄ ꝯditoris nonſolum poteſt in omnia q̄vult ip̄a diuina voluntas. ſed poteſt in omnia vt vult.ꝓpter quod in effectus nobiliores ⁊ minꝰ nobiles maiores ⁊ minores ẜm electōꝫ ſue volūtatis. ⁊ licꝫ diuina ſapīa ſimplex ſit. non ꝓpter hoc exerit ſe total̓r in agendo.īmo moderate oꝑat̉ iuxta beneplacitum ſue voluntatis.Un̄ qd̓ eſt in ſe impartibile ꝑtit̉ in ſuis effectibꝰ. ſic̄ legit̉

de ſpū intelligentie ꝙ eſt multiplex ⁊ vnicꝰ. Sap̄. vij. Articulus terciusEquit̉ inꝗrere vtrum libero arbitrio homīsprimi vel alicuiꝰ creature potuit conferri ꝙeſſet inuertibile ꝑ naturam .ſ. ſine gr̄a ſuꝑaddita. Ꝙ ſic videt̉. ⁊ pͥmo a ſimili ſumpto a luce corꝑali.ꝯtingit em̄ reꝑire lucem corꝑalem quam impoſſibe eſtſe ꝑ naturam obnubilari ſic lucem empirrei vel lucemſolis. Si gͦ lux ſpūalis multopurior eſt ꝙ corꝑalis. Uidet̉ ꝙ anima humana potuit fieri in ꝑfectōe tanti luminis ꝑ naturam. ꝙ nullo mō poſſet obſcurari nec ꝑ ignorantiam nec ꝑ culpam. Item cōtingit reꝑire aliquamſubſtantiam corꝑalem intranſmutabilem ꝙͣtum ad ſubſtantiam ⁊ ꝙͣtum ad ꝓprietates. ſtc̄ eſt corpus vltimū .ſ.empirreum. ⁊ hͦ nō hꝫ ſolum ꝑ gr̄am ſꝫ ꝑ naturaꝫ. gͦ parrōne eſt ſpūalem ſubſtantiam ꝑ natura in tanta ſubtilitate fieri. ꝙ nullo mō valeat ꝑmutari a rectitudine naturali. ſi em̄ hͦ reꝑit̉ in ſubſtantia corꝑali. multo fortiꝰ reꝑiri pt̄ in ſubſtantia digniori. Item gr̄a eſt ꝑfectō nature. ⁊ ꝑfectio ꝯformat̉ ſuo ꝑfectibili. ſi gͦ gr̄a ꝯfirmationis omnino reddit naturam impoſſibilem ad peccandūUidet̉ ꝙ aīa humana natural̓r capax ſit talis ſubtilitatis ⁊ inuertibilitatis. Si tu dicas ꝙ non eſt capax talisinuertibilitatis niſi mediante gr̄a. obijcit̉ ꝯͣ hͦ. qꝛ talis v̓tibilitas ad malum. aut eſt eſſentialis ip̄i nature aut nōſi eſt eſſentialis. gͦ videt̉ ꝙ ꝑ gr̄aꝫ non poſſit auferri ſinetali v̓tibilitate ad malum poſſit natura rōnalis fieri ſalua ſua natura ⁊ nulla ſuꝑaddita gr̄a. ꝓpter hͦ eſt queſſiocum tam libeꝝ arbitriumninis ꝙͣ gr̄a ſit creatum. vtꝗd dari pt̄ gr̄e inflexibilitas ad malū. ⁊ non pt̄ dari creature ratōnali. Uidet̉ em̄ rōne ꝯſimili ꝙ ſi p̄t̄ dari vni.pt̄ dari alteri. Item licet omnis creatura ꝑ ſe ſit v̓tibilis ẜm naturam. alique tn̄ tales creent̉ a ſua origine ꝙimpoſſibile eſt eas corrumpi. ⁊ hoc hn̄t ſine aliqͦ additonaturalibꝰ. ſic̄ patꝫ in alijs ſimplicibꝰ. Un̄ angeli ⁊ anime ꝑ naturam ſunt immortales. gͦ pari rōne. Uidet̉ ꝙalique anime poſſint creari ꝑ naturaꝫ ad malum inflexibiles. videt̉ gͦ poſſibile tale adiutorium a deo conferri. ꝑqd̓ natural̓r ad malum nō poſſet inflecti. Contra iſtaduo ſunt ꝯuertibilia ſic̄ vult Dama. ⁊ etiam Aug. vicꝫeſſe creaturam ⁊ eſſe aliquam v̓tibilitatem. ſed in ſubſtantia ſpirituali non eſt aliqua vertibilitas ẜm ſubſtātiam. ergo neceſſe eſt ꝙ fit ẜm electionem. ergo impoſſibile eſt ſubſtantiam creatam habere liberum arbitriuꝫꝑ naturam inflexibilem. Item non eſt ꝑ naturam magis artatus affectus ꝙͣ intellectus. ſed intellectus eoipſo quo intellectus eſt. ꝑ naturam ſuam eſt natus omnia intelligere. ergo pari rōne. affectus ꝑ naturam ſuaꝫeſt potens hoc vel illud appetere. ergo ab vno oppoſitorum in alterum tranſire. ergo omnis affectus creatus q̄tum eſt de natura ſua. nonſolum bonum ſimpliciter ſedapparens. etiam nonſolum bonum conceſſum ſed etiamꝓhibitum pt̄ velle ⁊ pt̄ eligere. gͦ ⁊cͣ. Item liberum arbitrium creatū hocip̄m ꝙ creatum eſt factum eſt debēsaliꝗd ſuo creatori vicꝫ honorem. gͦ ſi domīat̉ ſuo actui.pt̄ non redde̓ qd̓ debet. ſꝫ hͦ eſt pct̄m. gͦ neceſſarium eſt liberum arbitrium ꝙͣtum eſt de ſua natura fieri flexibilead pct̄m. Item ſi libeꝝ arbitrium ꝑ naturam ſuameſſet inflexibile ad malum. gͦ ſtare in bono ⁊ facere bonum eſſet ei naturale. gͦ omne opus egrediens a liberoarbitrio eſſet in genere oꝑis naturalis. ⁊ nullum eſſet ingenere moris. ergo ſi hoc verum eſt: nullum eſſet meritorium. nullum etiam eſſet laudabile. ꝑ nullum etiamopus qd̓ faceret eſſet libeꝝ arbitrium ad gl̓iaꝫ ordinable. ſꝫ hͦ eſt ꝯͣ naturalem liberi arbitrij inſtitutionem gͦ impoſſibile eſt alicui creature dari libeꝝ arbitrium ꝑ naturam inflexibilem. Rn̄º. cum dr̄ aliꝗd dari alicui. ꝑ fteꝫ ⁊ acciꝙ dr̄ dari alicui. not.qd̓ mediū.pientem. ⁊um ergo querit̉. vtꝝ potuit dari liberum ar