eſt poteſtas ſuꝑ terram que ei comꝑet̉. dicit̉ de Behemoth. ex qͦ patet ꝙ nulla pt̄as naturalis eſt pt̄ati ſue cōꝑabilis. gͦ homini habente ſolummodo naturalia in ꝗbꝰconditus erat. fortior erat dyabolus. gͦ ex accepto in cōditione non poterat pͥmꝰ homo illi reſiſte. ſꝫ illo impetēte neceſſe habuit cadere. ¶ Item Aug. de gr̄a ⁊ vera innocentia natura humana ⁊ ſi in illa integritate in quaꝯdita eſt ꝑmaneret. nullo modo ſeipſaꝫ ſine creatore adiuuante ſeruaret. ex hoc patꝫ. ꝙ ſine gr̄a ſtare nō potuit¶ Item ſi v̓tute ꝓpria poſſet homo abſqꝫ omni gr̄a temptationi reſiſtere. potuiſſet etiaꝫ de inimico obtinere victoriam: ſꝫ victorie rn̄det corona. gͦ abſqꝫ omni gr̄a potuiſſet mereri ⁊ ꝑuenire ad gl̓iam. qd̓ ſi euidenter factum⁊reſtat ⁊cͣ. ¶ Itē maioris difficultatis eſt reſiſtē tēptatōnibꝰ ꝙͣ oꝑa v̓tutum exerce̓. hoc bn̄ nouerunt exꝑti difficultatem temptationum. gͦ maioris difficultatis eſt ſtare in bono accepto. ꝙͣ in honum acꝗrendū ꝓfice̓. ſi gͦ nōpoterat tunc ꝓfice̓ ⁊c̄. ¶ Item vicium culpe non opponit̉nature ꝑ ſe ſꝫ potiꝰ gr̄e. ſimil̓r vicium nature nō opponit̉gr̄e ꝑ ſe ſꝫ potiꝰ nature. gͦ eſt ſimilis comꝑatō vicij culpead gr̄am ⁊ vicij nature ad naturā. ⁊ ꝑmutatim .ſ. nature ad gr̄am ⁊ vicium nature ad vicium culpe. gͦ ſi ꝑ gratiam ſiue gͣtuita non pt̄ ꝗs ſtare ꝗn labat̉ in vicium nature. gͦ ꝯſimili rōne nec ꝑ naturam aliquam ſiue naturalia q̄cunqꝫ pt̄ ꝗs ſtare qn labat̉ in vicium culpe. gͦ pͥmuso ꝑ naturalia non poterat ſtare qn cade̓t in culpaꝫ¶ Rn̄ſio dicendum ꝙ pͥmꝰ homo ex acceptis in ꝯditōepoterat ſtare ⁊ reſiſte omni temptationi. ſic̄ hr̄ a mgr̄oſent̉. Nec oportebat illum cade̓ niſi vellet. Unde Augde correctione ⁊ gr̄a. tunc dederat deus homini bonamvoluntatem in illa quippe eum fecerat ꝗ fecerat rectum.dederat adiutorium ſine qͦ in ea non poſſet ꝑmane̓ ſi vellet. vt at̄ vellet in eiꝰ reliꝗt libeꝝ arbitrium. poſſet gͦ permane̓ ſi vellet. qꝛ non deerat adiutorium ꝑ qd̓ poſſet. ⁊ſine qͦ non poſſet ꝑſeueranter bonum tene̓ qd̓ vellet. Cūhoc at̄ intelligendum eſt ꝙ ſic̄ ſupͣ dictum eſt. Primushomo ꝯditus fuit in gr̄a. eo modo qͦ gr̄a dr̄ ꝯmuniter .ſ.ẜm ꝙ comp̄hendit ꝗcꝗd eſt additum naturalibꝰ. q̄ ſuntde ꝯſtitutione generali reꝝ. ⁊ qd̓ eſt additum libero arbitrio diſponēs ⁊ faciens ad eius rectitudinem. Notagͦ ꝙ pͥmꝰ homo duplicem habuit gr̄am in pͥmo ſtatu. hͦeſt anteꝙͣ habuit gr̄am gͣtumfacientem .ſ. gͣtiſdataꝫ cōmuniter dictam. gͦ eo modo qͦ dictum eſt: ⁊ gr̄am ſuꝑ infuſam. q̄ erat ꝯtinua influentia v̓tutis a cauſa p̄ma. Cūgͦ dr̄ ꝙ pͥmꝰ homo poterat ſtare ex acceptis in ꝯditioneabſqꝫ gr̄a. hoc pt̄ intelligi dupliciter. vel ita ꝙ excludat̉ꝯtinuatio diuine influentie. vel ita ꝙ excludat̉ appoſitionoue gr̄e p̄mum ſimpliciter eſt impoſſibile. nunꝙͣ em̄ tēptationi libero arbitrio reſiſte poſſet. niſi deus ſue bonitatis influentia illud in bono ꝯẜuaret. Secundo modoveritatem hꝫ ꝓ ſtatu innocentie. Dic̄ em̄ mgr̄. ij. ſenten.xxiiij. di. c. hoc ꝯſiderandum ⁊cͣ. Illud adiutorium dn̄idatum in creatōe qͦ poterat mane̓ ſi vellet. fuit libertasarbittij ab omni labe ⁊ corruptela immunis. atꝫ voluntatis rectitudo ⁊ oīm naturalium potentiaꝝ aīe ſinceritas atꝫ viuacitas. ¶ Ad illud gͦ qd̓ pͥmo obijcit̉ contra hͦꝑ illud Iob. non eſt pt̄as ſuꝑ terram ⁊cͣ. pt̄ dici. Ꝙ licꝫptas dyaboli ſit maior ꝑ naturam. tn̄ qꝛ eneruata eſt ꝑpct̄m. tū qꝛ non ꝑmittit̉ totam potentiaꝫ ſuam exercerein temptando. tum qꝛ temptat. ſuggerendo. non violentiam inferendo. non eſt tante pt̄atis neqꝫ fuit tunc ꝙ pͥmūhominem vel etiam alium nō ſubiectum ſibi ꝑ pctm̄. pt̄vel poterat ſuꝑare. Preterea. nullus ſuꝑari p̄t niſi volens. Un̄ nulliꝰ pt̄atis eſt dyabolus reſpectu hominis.poteſtatis dico ad vincendum. Greg. Debilis eſt hoſtisꝗ non pt̄ vincere niſi volentem. ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉ ꝑAug. de vera innocentia .ſ. ꝙ nulla natura in qͣcunqꝫ ſitinnocentia vel rectitudine. pt̄ ſe ẜuare ſine diuino adiutorio. Dicendū ꝙ hoc non dr̄. qꝛ natura inſtituta in primo homine eo mō quo fuit inſtituta ad hͦ ꝙ ſtare poſſꝫ.

neceſſe habuit noua gratia fulciri: ſed quia in quocunſtatu eſſet. indiguit influentia diuine virtutis ſuſientatis illam. ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉ ſi poſſet ſtare. poſſet detemptatione victoriam obtinere ⁊cͣ. Dicendum ꝙ pluseſt victoriam de hoſte obtinere ꝙͣ ſtare ſiue hoſti reſiſtēAd hoc em̄ ꝙ aliquis victoriaꝫ obtineat de hoſte. requirit̉ ꝙ aſſequat̉ oppoſitum illius quod ab hoſte intendijHoc at̄ eſt qn̄ nonſolum illi reſiſtit voluntarie: veꝝ etiāmeritorie. Tunc em̄ recte vincit̉ hoſtis dyabolus. qn̄ exvexatione temptationis ꝑ quam intendit incuruare addemeritum. homo ꝓficit ad meritum. hoc at̄ facere nonpoteſt libeꝝ arbitrium niſi ꝑ adiutorium gr̄e. nec potuitin pͥmo homine. ꝙͣuis per ſe poſſet refugere peccatum.¶ Ad illud qd̓ obijtit̉. ꝙ maioris difficultatis ē temptationi reſiſtere ꝙͣ ⁊cͣ. Dicendum ꝙ quidam poſuerunt bonos angelos magna difficultate reſtitiſſe temptationiilli. a qua apoſtate ceciderunt. ẜm iſtos non modica difficultate reſtitiſſent pͥmi parentes pͥme tentationi. quaratione arduitatis habende quam ꝓpoſuit violentiſſimeallexit. vt illi ponunt. ſꝫ hoc eſt ſimpliciter falſum. quiatemptatio non poteſt eſſe alicui violenta ſine pena. Denam autem non ingerit temptatio. niſi illis in quibꝰ eſtaliquid quod ad malum compellit. hoc non potuit eſſein pͥmo homine ante peccatum vt hr̄ a mgr̄o ſen. li. ij. di.xxiiij. Aliter gͦ dicendum eſt .ſ. ꝙ in pͥmo ſtatu nulliꝰ eratdifficultatis reſiſtere temptationi. etiaꝫ non habita gr̄agratumfaciente. ꝓficere autem in merito ip̄a non habita fuit impoſſibile. ſi autem in illo ſtatu pͥmus homo exercuiſſet oꝑa de genere v̓tutum. non ꝓpter hoc ꝓfeciſſet īmerito. quia opera illa non eſſet ꝓgreſſa de radice meriti. ſed potius de v̓tute ⁊ appetitu naturali. non em̄ ſemꝑꝓficit homo in meritum cum facit opus bonum bonitate morali ſiue de genere v̓tutis: ſed ſolummodo qn̄ ipſeagens eſt bonus bonitate gr̄e informantis: ¶ Ad illudquod obijcit̉. ꝙ ſimilis eſt comparatio vicij culpe ad gͣtiam ⁊ vicij nature ad naturam ⁊ ꝑmutatim ⁊c̄. Dicendum. ꝙ iſta fuit comꝑatio iſtaꝝ adinuicem in ſtatu nature condite. ⁊ alia in ſtatu nature lapſe. in ſtatu naturecondite conſeq̄bat̉ integritas nature ad informationemgratie. immo ad abſentiaꝫ culpe. vicium enim culpe introduxit vicium nature. ex culpa em̄ ſiue peccato primihominis introducta eſt corruptio humane nature. Un̄culpa perſone fuit cauſa vicij ſiue corruptionis nature.Unde in ſtatu illo gratia nonſolum erat incontingensvicio culpe ſed vicio nature. ſimiliter integritas naturenonſolum erat incontingens vicio nature ſed vicio culpe. ꝓpter hoc licet in ſtatu lapſus gr̄a ſuſtineat lapſumin vicium nature. tamen in ſtatu illo nullo modo ſuſtinuiſſet. omnino em̄ erant tunc incompoſſibilia. Similiter licet naturalia in ſtatu lapſus ꝙͣtumcunqꝫ ſint bonaiuxta quod ſuſtinet ſtatus hmōi. ſuſtinent lapſum in vicium culpe ipſis non cadentibꝰ in oppoſitum genus inſtatu illo non ſuſtinuiſſent. immo neceſſario cecidiſſentin genus oppolitum. quia in corruptionem ab integritate. ꝓpter qd̓ non valet argumentum illud. ſi ꝑ gr̄am nōpoteſt quis ſtare quin labat̉ ⁊cͣ. gͦ primus homo per naturalia.¶ Articulus ſecundusEquitur inquirere vtrum ex acceptis poterat in conditione ſtare inuertibilis in malū.Ꝙ ſic videt̉. Duas fecit deus creaturas rationales a principio .ſ. angelum ⁊ animam. angelum autem fecit vertibilem in malum. Ad hoc ergo ꝙ eſſet vniuerſum completum decuit illum animam facere inuertibilem in malum. ſꝫ conſtat ꝙ fecit illum talem qualemdecuit illam facere. ergo ⁊cͣ. ⁊ hoc videt̉ ꝑ Aug. dicentēin li. iij. de libero arbitrio ad plenam ꝑfectionem vniuerſi decuit fieri omnem creaturam que a recta rationepotuit excogitari. ſed recta ratione poteſt excogitari ad