Queſtio.xcvj.

dulcedo illius ⁊ delectari in illo. hmōi autem delectationem q̄rere in illo ꝓpter ſe non eſt pct̄m. querere autem inalio eſt pct̄m: ꝓpter ſe dico. poteſt gͦ dici ꝙ pͥmus homodiligebat ſe ꝓpt̓ ſe .ſ. amoe̓ amicitie n̄ amōe ꝯcupīe ſic̄ at̄diligere ſe ꝓpt̓ ſe non eſt frui ſe. qꝛ frui ſe eſt delectari inſe. qd̓ eſt delectationis ꝯcupīe. vtroqꝫ iſtoꝝ modoꝝ poterat pͥmꝰ homo diligere deum .ſ. dilectione amicitie ⁊ cōcupiſcentie. nec oportet illum habuiſſe caritatem ſiue v̓tutem aliquam gͣtumfacientem. qꝛ naturali dilectōe poterit his duobꝰ modis moueri in deum. ¶ Ad cuiꝰ euidētiam nota. ꝙ motꝰ dilectionis ſiue dilectio al̓r eſt gr̄e.al̓r eſt nature. Nature v̓o eſt ⁊ maxime inſtitute ex qͣdaꝫhabilitate ⁊ rectitudine reſpectu boni. gr̄e v̓o eſt inꝙͣtucaptiuat̉ affectus in obſeꝗum xp̄i diligendo. ſic̄ intellectꝑ fidem ſiue credendo. tunc autem captiuat̉ intellectꝰ inobſeꝗum xp̄i. qn̄ contra id qd̓ dictat ratio. aſſentit pͥmeveritati. ſic ⁊ affectus qn̄ id ad qd̓ diligendum natural̓rinclinat̉. amore xp̄i paratus ē odire. vel econuerſo. vt qn̄ad id ad qd̓ odiendum natural̓r inclinat̉. ꝑatus eſt amare. ⁊ talis eſt affectus ꝗ ꝯtemnit honores diuitias ⁊ omne delectabile carni. ⁊ amat odientes ſe ⁊ ꝑſeq̄ntes ꝓpterdeum. ⁊ hmōi affectus non eſt a natura ſꝫ ſolum a gr̄a. n̄tn̄ in ſtatu nature condite fuiſſet iſta dilectio. ¶ Alia eſtdr̄a q̄ quandoqꝫ dilectio eſt a cognitione naturali. ⁊ illaſimil̓r eſt naturalis. ¶ Alia eſt a cognitione fidei ⁊ differt hec cognitio ab illa. qꝛ cognitio naturalis cognoſcitdeum ſumme bonum ꝓpter diffuſionem ſue bonitatis ineffectibꝰ cauſatis. ſed fides dictat deum ſumme bonumpter ꝯmunicationem ſue bonitatis in diuinis ꝑſonis.vtraqꝫ cognitio dic̄ deum ſumme bonum ⁊ ſumme diligendum. ſꝫ melius fides ſiue cognitio gͣtuita. ꝑ hūc modum vtraqꝫ dilectio eſt ſumma reſpectu dei. ſꝫ modo nobiliori dilectio gͣtuita. ¶ Alia eſt dr̄a qꝛ dilectione naturalidiligit deum animꝰ ſiue affectus rectus. qꝛ bonꝰ ſibi ſumme bonus. ⁊ omne bonum qd̓ eſt ⁊ qd̓ hꝫ ab ipſo eſt. ⁊ nihil eſſet niſi ꝑ ip̄m. ideo plus illum diligit ꝙͣ ſeipſum. ſeddilectione gͣtuita diligit ꝗs deum. qꝛ ſimpliciter bonus.⁊ qꝛ ſumme bonus ſumme diligit. ⁊ qꝛ ipſe homo non eſtbonus niſi inꝙͣtum eſt ad deum. diligat ſe ꝓpter deum .ſ.dilectione gͣtuita. Et ſic triplex eſt dr̄a. Prima eſt a parte modi diligendi. Secunda a ꝑte cognitionis diſponētis ſiue pͥncipij. Tercia a ꝑte motiui. ⁊ ſic patꝫ ꝙ pͥmushomo poterat dilige̓ deum dilectōe naturali. rōne qͣ erain optima habilitate ⁊ rectitudine naturali reſpectu boni. ⁊ rōne qͣ habebat cognitōnem naturalem bone diſpōnentem ad hͦ. ⁊ rōne qͣ deus erat ſibi ſumme bonus. nontn̄ hͦ poterat dilectione gͣtuita. quam ꝯcomitant̉ tres dr̄eoppoſite. ¶ Ad illd̓ qd̓ obijcit̉. ꝙ melior fuit volūtas adeexercens aliquam actōꝫ ⁊cͣ. Dicendum ꝙ voluntas nonſolum eſt vis ſiue v̓tus actiua. ſꝫ eſt qͣſi inſtrumentum reſpectu mouentis ſui. vt em̄ dic̄ Anẜ. voluntas eſt ſeipſuꝫmouens. ꝓpter qd̓ nihil ē ita in pt̄ate hominis ſic̄ ſua voluntas. ꝓpter qd̓ a ſua natura ſiue v̓tute naturali pt̄ exire in actum. Quod autem dic̄ ph̓s melior eſt actꝰ ꝙͣ potētia. Dicendum ꝙ hoc veꝝ eſt ꝑ ſe loq̄ndo. Simil̓r voluntas eſt melior exercens aliquam bonam actionem ꝑ ſe loquendo ꝙͣ ipſa ceſſans ab eadem. Ꝙ at̄ dr̄ ꝙ non pt̄ face̓ſeipſum melius. Dicendum ꝙ hͦ veꝝ eſt p̄ciſe loquendo.ẜm ꝙ melius dic̄ comꝑatōeꝫ in merito ſiue in gͣtuitis. ſꝫnccͣio reꝗͥrit̉ adiutorium gr̄e. cum em̄ ſit bonum triplexhoneſtum. vtile. ⁊ expediens. ẜm ꝙ meliꝰ dic̄ comꝑatōꝫad bonum honeſtum. non pt̄ aliꝗs ſine adiutorio gr̄e facere ſe meliorem. pt̄ tn̄ ẜm ꝙ meliꝰ dic̄ comꝑatōeꝫ reſpectu boni vtilis vel expediens. ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉. ꝙ diuina bonitas ita apta eſt diffunde̓ ſe ad ꝑficiendum creaturas ſpūales ⁊cͣ. Dicendum ꝙ hͦ veꝝ ē ſaluo ordine diuine ſapīe. ꝙ at̄ ꝯgruebat diuine ſapīe dilatio ꝑfectōnisgͣtuite ſimil̓r ⁊ diuine maieſtati ex dictis patꝫ. Pretereadiuina bonitas ea ꝑfectōe ꝑficit pͥmum hoīem ꝙͣtum adaiam. qͣ ꝙͣtum ad corpus. qꝛ vtrunqꝫ ꝑficiebat ꝑfectōne

naturali. ſiue ꝙͣtum ad ea que requirebat ꝑfectio naturevnde patꝫ ꝙ rō illa nulla eſt. ¶ Ex his patet rn̄ſio ad illud quod ſeꝗt̉. qꝛ non fuit ſimilis rō dilectionis ꝑfectionis eius ꝙͣtum ad ſcientiam ⁊ ꝙͣtum ad virtutem. multiplex em̄ fuit rō dilationis ꝑfectionis ꝙͣtum ad v̓tutem.vt ex dictis patet. qͦꝝ nulla fuit dilationis ꝑfectionis ꝙͣtum ad ſcientiam. ideo multis rōibꝰ ꝯgruebat. vt ſtatimconditus. fuiſſet p̄ditus ſcientia vt infra patebit. Preterea addendum eſt p̄dictis. ꝙ non eſt ſimile de ꝑfectioneetatis ⁊ cognitōis. ⁊ de ꝑfectōe v̓tutis. ꝑfectio em̄ etatis⁊ cognitōnis non tm̄ elongat̉ a ꝑfectōe nature ſic̄ ꝑfectōgr̄e. homo em̄ ꝑ vim nature ſibi inditam. pt̄ ꝑuenire adꝑfectam etatem. ⁊ pt̄ ꝓfice̓ ad cognitōem. ſꝫ nunꝙͣ ꝑ ſe pt̄hō in ꝑfectōeꝫ gr̄e. īmo reꝗͥrit̉ ncc̄io qd̓ infundat̉ a dn̄o.¶ Ad illud qd̓ obijcit̉ de ꝑfectōne illoꝝ q̄ erant ad ſuſtentandum hoīem .i. arboꝝ. Dd̓m ꝙ non fuit rō ſimilis horum ⁊ illiꝰ. iſtaꝝ eī non erat nec debuit eſſe niſi vnica ꝑfectio .ſ. naturalis. hominis at̄ ẜm aīam triplex .ſ. naturalis. gr̄e ⁊ gl̓ie. q̄ debebant rōibꝰ p̄tactis diſcerni. ⁊ ẜmtꝑis ⁊ ſtatꝰ oportunitatem diſtingui. ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉ de illo v̓bo Gen̄. faciamꝰ hominem ad imagi. ⁊cͣ. Dicendum ꝙ ſil̓itudo attendit̉ ibi in gͣtuitis gͣtis datis. Ul̓dd̓m ꝙ deꝰ dr̄ feciſſe hoīem ad ſuam imaginem ⁊ ſimilitudinem. non qꝛ ſtatim cū dedit ei imaginem ſil̓ etiaꝫ dederit ſimilitudinē. ſꝫ qꝛ alteꝝ dedit .ſ. imaginē. ⁊ ad alterum habilē fecit vicꝫ ad ſil̓itudinē. quam poſtmodū ꝓ loco ⁊ tꝑe ei dedit. Un̄ ꝙͣtum eſt ex vi v̓bi. non pt̄ ꝯcludi ꝙſimul ⁊ ſemel fuit in homine imago dei ⁊ ſil̓itudo. ⁊ ꝑ hͦpatꝫ rn̄ſio ad duas aucͣtes ſeq̄ntes Ecc̄i. vicꝫ ⁊ Gama.qꝛ ſic intelligunt̉ non qꝛ deꝰ ſtatim vt ꝯdidit hominē d̓tute veſtiuerit ⁊ ordinauerit. ſꝫ qꝛ tunc diſpoſitū fecerit ⁊ n̄longe poſt tꝑe ꝯpleuit.¶ Nl̓embrum ſecundumEquit̉ inꝗrere vtꝝ potēat ſtare ex acceptoin ſua ordinatōne. de qͦ q̄runt̉ tria. Primūeſt vtꝝ ex accepto potuit ſtare ſimpliciter.Scd̓m vtꝝ ex illo accepto fuerit inuertibil̓Tercio vtrum potuit illi dari inuertibilitas ꝑ naturamſcꝫ ſine additamento gratie.Articulus primusUerit̉ gͦ primo vtꝝ ex accepto in ſui ꝯditionepoterat ſtare ſimpliciter. Ꝙ at̄ ſic videt̉ ex v̓bis mgr̄i. ij. ſen. xxiiij. di. Dic̄ em̄ ſciendum ēꝙ homini in creatione datum eſt ꝑgr̄am auxilium ⁊ collata potentia. ꝑ quam ſtare poterat .i. non declinare abeo qd̓ acceꝑat. ſꝫ non poterat ꝓfice̓ intantum vt ꝑ gr̄amcreationis ſine alia mereri ſalutem valeret. ⁊ ad hͦ oſterdendum plures inducit auctoritates. j. c. xxiiij. di. ¶ ItēAnẜ. libeꝝ arbitrium eſt pt̄as ſeruandi rectitudinē ꝓpt̓ſe. ſꝫ ẜuando rectitudinem non declinaſſet ab eo qd̓ acceperat. gͦ cum in conditione datum fuerit ei libeꝝ arbitrium ⁊cͣ. ¶ Item ſi nō poſſet ſtare. cum nullus peccet ex eoꝙ vitare non poſſet vt hr̄ ab Aug. de li. ar. ſi cecidiſſet. n̄eſſet illi imputandum ad culpam. ſꝫ conſtat ꝙ hoc eſt falſum. ¶ Item natura nulli dat eſſe quin etiam dat ei aliquam potentiam ꝑmanendi. cum non deficiat in neceſſarijs. Unde ſic̄ aliꝗd naturaliter ꝓpagat̉ ſic etiam in naͣturali v̓tute ineſſe ꝯſeruat̉. ſi gͦ libeꝝ arbitrium hominidatum ꝑ naturam ꝓpriaꝫ innocens erat ⁊ immune a culpa. gͦ ꝑ naturam ꝓpriam abſqꝫ omni gr̄a ꝑmanere poterat in ſua innocentia. gͦ ⁊cͣ. ¶ Itē voluntatis rectitudo ſolo actu ẜuat̉. ꝗ em̄ rectus eſt. obliquus eſſe non pt̄ ꝙͣdiuipſe vult eſſe rectus. ſed nihil tam eſt in voluntate noſtraꝙ ipſa voluntas. nihil facilius homini recto ꝙͣ velle rectitudinem. ſi ergo libeꝝ arbitrium ꝙͣtum eſt de ſua conditione pͥmaria rectum erat. abſqꝫ omni gr̄a ſuꝑadditarectitudinē ſeruare poterat. gͦ ⁊cͣ. ¶ Contra Iob .xlj. nō