Queſtio.xcvj.

¶ Queſtō. xcvj. de adiutorio gratie quā habuerunt ex creatione.Eterminato de primo hoīe ꝙͣtū ad paſſibilitatē nature ⁊etiā ꝙͣtuꝫ ad prolis ꝓpagatōeꝫ. ſeꝗt̉ determiare de ip̄o ꝙͣtuꝫ ad adiutoriū gr̄ePrimo querit̉ de gr̄a in ꝯditōne data.Scd̓o de gr̄a ſuꝑaddita. ¶ De pͥmo querunt̉ tria. Primū ē vtꝝ pͥmꝰ hō ꝯditꝰ fuit in gr̄a ⁊ v̓tutibꝰ. aut in ſolisd̓o vtꝝ potuit ſtare ex accepto in ſui ꝯdinaturalibꝰ.cio vtꝝ ex accepto potuit proficere.tione. I¶ Nembrum primumUerit̉ gͦ pͥmo vtꝝ ꝯditꝰ fuit in gr̄a ſiue v̓tute. Ꝙ ſic videt̉. circa ſuſceptibile cōtraria ſunt īmediata virtꝰ ⁊ viciū vel caritas⁊ cupiditas. gͦ alteꝝ ſemꝑ ineſt ſuſceptibili niſi impediat tp̄s determīatū a natura. ſic̄ licet cecꝰ etvidēs ſint ꝯtraria īmediata tn̄ neutrū ineſt catulo antenonū diē: ſꝫ ſpūs ratōnalis nō ſubiacet tꝑi ſꝫ eſt qͣſi ī orizonte et̓nitatis ⁊ tꝑis. gͦ alteꝝ ꝯtrarioꝝ q̄ ſunt ẜm ip̄aꝫſcꝫ caritas vel cupiditas ſꝑ ineſt ei. Sed nō cupiditas.tūc em̄ nō fuiſſet in ſtatu īnocētie ſꝫ pct̄i: gͦ caritas. ¶ Itēdeꝰ de ſua ſūma liberalitate dat cuilibet gr̄aꝫ ẜm eiꝰ capacitatē Math̓. xxv. dedit vnicuiqꝫ ẜm ꝓpriā virtutē: ſꝫaīa ade ſtatī creata ⁊ īfuſa corꝑi virili n̄ puerili apta fuit reſpectu gr̄e. gͦ ſtatī habuit gr̄aꝫ. Ꝙ aūt ſtatī vt creata ē fuit apta reſpectu gr̄e patꝫ. nō em̄ fuit imꝑfectior ꝙͣaīa pueri baptizati. cū creatꝰ fuit in ſtatu virili ⁊ corpore incorrupto. Nec pt̄ dici ꝙ n̄ obtulit ſtatim gr̄aꝫ. alioquin non eſſet ſūme bonꝰ Iac̄. .j. qui dat oībꝰ affluent̓. gͦcū deꝰ offerret ei gr̄aꝫ. ſi noluit reciꝑe īnocēs nō fuit. vtem̄ dicit aug. Uera īnocētia eſt quā ꝗs nec ſibi nec alijnocet. ⁊ ſi īnocēs fuit ſtatim recepit. qꝛ aptꝰ ad recipiendum fuit. ¶ Itē Anſel. ideo hō nō habꝫ gr̄aꝫ. nō qꝛ deꝰnō dat: ſꝫ qꝛ ip̄e nō recipit. Dicit̉ aūt nō reciꝑe eo ꝙ nōp̄parat ſe ad recipiēduꝫ: ſꝫ nulla ē maior p̄paratō ad gratiam recipiēdaꝫ ꝙͣ pura īnocētia ⁊ recta voluntas. Hecaūt ſemꝑ fuit in pͥmo hoīe an̄ lapſū. gͦ ſemꝑ habuit gratiam ante lapſuꝫ hͦ eſſe nō poſſet niſi eſſet ꝯditꝰ in gr̄a. g⁊cͣ. ¶ Itē deꝰ fecit creaturā ratōnalē .i. hoīeꝫ ad habitadum ī ea. ⁊ hoc ē qd̓ ip̄e deꝰ vult ſcꝫ habitare ī ea. ꝓuer.viij. delicie mee eſſe cū filijs hoīm. habitare aūt eiꝰ eſt ꝑgr̄aꝫ. ꝙ aūt nō inhabitat ꝓuenit ex aliqͦ vicio ex ꝑte illius in qͦ vellet habitare: ſꝫ in pͥmo hoīe nullū erat viciūīmo oīmoda ydoneitas ad gr̄aꝫ. gͦ ⁊cͣ. ¶ Itē velle ē actꝰvolūtatis que ip̄a ſemꝑ exercet ſic lux luce. vnde voluntas pͥmi hoīs ſtatim actū volendi exercuit: ſꝫ illud vellefuit boni. qd̓ eſſe nō pōt ſine gr̄a vel mali qd̓ nō pōt eſſeſine culpa. gͦ ⁊cͣ. ¶ Itē vt dicit mgr̄. ij. ſenten. ⁊ hugo. triplici cognitōe p̄ditꝰ fuit pͥmꝰ hō creatoris ſui. ⁊ ſuip̄ius⁊ rerū ꝓpter ſeip̄m factaꝝ. vt qd̓ deberet ſuꝑiori. qd̓ eqͣli.quid inferiori nō ignoraret. Hec aūt cognitio nō poterat eſſe ſine dilectōe. aut gͦ diligebat ſe ꝓpter ſe. aut deuꝫꝓpter deū. aūt ſe ꝓpter deū. aut deū ꝓpt̓ ſe. Si diligebatſe ꝓpter ſe. gͦ creature ſcꝫ ſibi inherebat ꝓpter ſe. gͦ ꝑ diffinitōeꝫ eiꝰ ꝙ ē frui fruebat̉ creatura. hoc aūt ē pct̄m̄. Dicit aūt aug. in li. lxxxiij. q̄ſtionū. oīs hūana ꝑuerſio ē qd̓ctiā viciū vocat̉. fruēdis vti velle atqꝫ vtēdis frui. Sꝫ ſiſe ꝓpt̓ deū: hec dilectō ē ꝑfecta caritas. vt habet̉ a Bern̄.in li. de amore ⁊ ſil̓r de diligendo deo. Si deū ꝓpter ſe. gͦſe magis. vnūqd̓qꝫ em̄ ꝓpter qd̓ ⁊ illud magis. hoc aūt ēpeccatū. Si deū ꝓpter deū hec dilectō eſt caritatis. ⁊ itaneceſſario ſeꝗt̉. ꝙ aut habuit caritatē. aut erat ī pct̄o. ⁊ita vt priꝰ. ¶ Itē vt on̄dit ph̓s ī metha. ſua. actꝰ melior ēpotētia. ⁊ ideo cū aliqd̓ ē ī actu meliꝰ ē ꝙͣ cū fuerit in potētia tm̄. gͦ cū volūtas ī ſtatu īnocētie potuerit ī aliqueꝫactū bonū.elior fuit volūtas ade exercēs illā actōneꝫ

ꝙͣ nō exercēs. gͦ cū nihil faciat ſe meliꝰ. nō potuit potentia illa exire ī actū niſi adiutorio melioris educētis eanin actū. nihil aūt ī creaturis meliꝰ volūtate p̄ter gr̄aꝫ. gͦtm̄ ꝑ gr̄aꝫ dei adiuuātē potuit tūc volūtas in ſuū actur¶ Itē diuina bonitas q̄ ſūma ē. ita apta ē diffunde̓ ſe adcreaturas ꝓficiēduꝫ ſpūales vt ad ꝑficiēduꝫ corꝑale:⁊ nō minꝰ hͦ illi ꝯgruit: ſꝫ ꝯſtat ꝙ pͥmꝰ hō ꝯditꝰ fuit ꝑfectꝰin corꝑe. a ſimili videt̉ ꝙ ꝑfectꝰ factꝰ fuit in aīa. aīe em̄ ꝑfectio ē ab informatōe gr̄e. gͦ ⁊cͣ. ¶ Itē aīa pͥmi hoīs cōdita fuit ī ꝑfectōe ſciētie. vnde Hugo. ip̄e primꝰ hō ⁊ ẜmſtaturā corꝑis ⁊ ẜm ſtatū mētis ꝑfectꝰ mox ꝯditꝰ eſt. a ſimili videt̉ ꝙ in ꝑfectōe v̓tutis vel gr̄e. vel qͣre nō. ¶ Iteꝫilla q̄ fecit deꝰ ꝓpter hoīeꝫ ſuſtētandū. fecit ꝑfecta ⁊ ꝯpleta in gene̓ ſuo. vnde arbores ꝑfectas fecit ⁊ fructu habūdantes. qd̓ ptꝫ ꝑ hoc. ꝙ expoſuit illas hūano vſui hoīeformato. Gen̄. ij. Ex om̄i ligno ꝑadiſo ꝯmedetis ⁊cͣ. ergo cū maior fuerit cura deo de hoīe ⁊ de eiꝰ ꝑfectōe ꝙͣ deꝑfectōe hmōi creaturaꝝ. videt̉ ꝙ fecit hoīeꝫ ꝑfectū ſciētia ⁊ virtute. penes que attendit̉ eiꝰ ꝯpletō. ¶ Itē Gen̄.j. Faciamꝰ hoīeꝫ ad imaginē ⁊ ſil̓itudinē nr̄aꝫ. ſed ſicutexponit aug. ⁊ habet̉. ij. ſenten. diſ. xvj. imago ē in naturalibꝰ ſil̓itudo in gratuitis. gͦ homo ꝯditꝰ fuit in naturalibꝰ ⁊ in gratuitis. ¶ Itē Eccͣi .xvij. deꝰ de terra creauit hoīeꝫ ⁊ poſt veſtiuit illū virtute. ergo a primaria ſuiconditōe fuit veſtitꝰ virtute. ¶ Item dama. Fecit deꝰ hominē innocēteꝫ. rectū virtuoſuꝫ. ſine ſolicitudīe. ſine triſticia. om̄i virtute decoratū. omnibꝰ bonis ornatuꝫ. ergovidet̉ ꝙ homo in gratuitis fuit ꝯditus. ¶ Contra aude correctōe ⁊ gratia. ſaluberrime ꝯfitemur ꝙ rectiſſincredimꝰ deum dn̄m omniū rerū. qui creauit omnia bona valde. ⁊ mala ex bonis exortura eſſe p̄ſciuit. ⁊ ſciuitmagis ad omnipotētiſſimā bonitatē ꝑtinere. etiā de malis beneface̓: ꝙͣ mala eſſe nō ſinere ſic ordinaſſe angeloꝝ⁊ hoīm vitam. vt in ea priꝰ oſtenderet quid poſſet eoruꝫliberum arbitrium. deinde quid poſſet ſue gratie beneficium iuſticieqꝫ iudiciū. Ecce aꝑte habet̉ ꝙ ſic ordinauit diuina ꝓuidentia vitaꝫ angeloꝝ ⁊ hominū. vt oſtenderet prius quid poſſet liberū arbitriū .i. quid de natura poſſent. ⁊ poſtea quid de benefitō gratie. ex quo piꝫ.ꝙ in puris naturalibꝰ conditi erāt. ¶ Item ſtatꝰ gratieeſt ſtatus mediꝰ inter ſtatū nature ⁊ glorie. ꝯueniebat gͦdiuine ſapientie omnia diſcretiſſime ⁊ ſine ꝯfuſione ordināti. primo condere hominē in naturalibꝰ. deinde ornare virtutibꝰ. tercō glorie ꝑficere. ¶ Item magis cōuenit gratia cū gloria ꝙͣ natura cū gratia: ſed in hoīe gratia ꝓcedit gloriā. ergo pari ratōe īmo multo fortiori natura p̄ceſſit tꝑe donū gratie. ¶ Item ꝑ gratiā fit mr̄imonium inter deum ⁊ aīam. ſed lex mr̄imonij eſt vt nō fiatabſqꝫ mutuo cōſenſu. ergo videt̉ ꝙ nullo adulto gr̄a debeat dari niſi p̄cedat ꝯſenſus. ſi ergo adā priꝰ fuit ꝙͣ cōſentire poſſet. gͦ nō ſimul habuit gr̄aꝫ ⁊ naturā. ¶ Itemdonū gratie infructuoſuꝫ eſt niſi recognoſcat̉ eſſe a deonemo em̄ gratiā in ſe reſeruare pōt. niſi ꝓ illa deo gratus exiſtat. ergo magis tenet ratōeꝫ gratuiti qd̓ eſt naturalibꝰ ſuꝑadditū ꝙͣ quod eſt naturaliter inditū. ⁊ donūgratie eſt mere gratuitū. ergo videt̉ ꝙ nō ab ip̄a creatōeſed poſt donū gratie fuerit homini collatū. ¶ Rn̄ſio circa hoc diuerſi diuerſa ſentiūt. quidā ponūt hominē primum conditū fuiſſe in gratuitis gratu facientibꝰ. ⁊ ratōque mouet eos eſt ex ꝑte dei ꝑfecta liberalitas. ex ꝑte hominis ſufficiēs ydoneitas. Alij ponūt ip̄m fuiſſe ꝯditūſolūmodo in naturalibꝰ. nō in gratuitis gratū faciētibꝰ⁊ hoc magis ſuſtinendū eſt ⁊ magis eſt ratōni ꝯſonum.⁊ auctoritatibꝰ ꝓbatuꝫ. ⁊ diuine excellētie declaratiuūexcellentie dico ſcꝫ maieſtatis. ſapientie. bonitatis. decebat em̄ vt ſic homo fieret vt in eo reluceret magnificentia diuine maieſtatis. decor ſapientie. ⁊ ordo bonitatis.vt ratione primi laudaretur. ratōe ſcd̓i veneraretur. ratione tercij amaret̉. ad laudem maieſtatis facit ꝙ priuserat hō ꝯditus ẜm naturaꝫ. deinde informatꝰ ꝑ gratiam