Druckschrift 
2 (1481) Tabula tractatuus hui[us] secūde ptis sūme alexādri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Queſtio.xcv.

Membrum quartumEquit̉ inquire qͣles liberos genuiſſent q̄tum ad ſexū. q̄rit̉ gͦ vtꝝ tot generaſſent filios qͦt filias. vel plures filios ꝙͣ filias. vl̓ecōuerſo. ⁊ hec q̄ſtio nō ē ſolūmō de genitis a pͥmis parētibꝰ ſꝫ naturalit̓ de genitis in ſtatu illo.Ꝙ aut tot generaſſent filios qͦt filias videt̉ ſic. naturaſic ꝓceſſiſſet ī generādo ſic̄ eā deꝰ inſtituit. ſꝫ deꝰ cū ꝓdurit naturā hūanā ꝓduxit maſculū ⁊ feminā in pari numero. gͦ ſil̓r ⁊ natura in pari nūero eos multiplicaſſet. Itē generatō hoīs nō poterat ꝯtinuari niſi ꝑ maſculū ⁊ feminā. ⁊ ita neceſſaria ē ad generatōeꝫ mulier ſic̄ ⁊maſculꝰ. gͦ videt̉ ꝙ natura intēderet eqͣlit̓ vtrūqꝫ ſexuꝫ.ſꝫ ſicut intēdebat multiplicabat. gͦ ⁊cͣ. Itē ſic̄ vir interdit ſe ſaluare ī ſimili ſcꝫ ī viro que generat. ſic ⁊ mulierin ꝯſimili ſcꝫ ī muliere: ſꝫ natura eque bn̄ eſſet ordinatain muliere ſic̄ ī viro. gͦ ſi vir nō fruſtraret̉ ſua intētōe: ſimilit̓ nec mulier. gͦ qͦt ꝯciꝑet maſcl̓os ad ꝯſeruatōꝫ ſexꝰvirilis. tot ꝯciꝑet femīas ad ꝯſeruatōeꝫ ſexꝰ muliebris. Itē in ſtatu īnocētie ſic̄ quilibꝫ ꝯmede̓t. ita quilibꝫ ꝓlem multiplicaret. cū oībꝰ eſſet dictū. creſcite ⁊ multiplicamini ⁊cͣ. gͦ quilibꝫ habe̓t vxorē. ſi gͦ mr̄imoniū reqͥritꝙ ſint duo ī carne vna. tot eſſent viri quot mulieres. necplures nec pautōres Cōtra ſic̄ dicit ph̓s in li. de aīalibꝰ. femīa e mas occaſionatꝰ. gͦ videt̉ eē p̄ter nature intentōeꝫ. ſꝫ tꝑe nature inſtitute cū natura eēt recta. nihilꝓduceret̉ p̄ter intentōeꝫ ip̄iꝰ. gͦ videt̉ ꝙ nulla mulier generaret̉ vel ſaltē pauce. gͦ plures eſſent viri ꝙͣ mulieres. Itē ſic̄ vult ph̓s. natura ſemꝑ deſiderat qd̓ meliꝰ ē: ſꝫſexus virilis ꝑfectior ē ⁊ melior ꝙͣ ſexus muliebris. gͦ natura magis deſideraret generare virū ꝙͣ mulierē. ſi gͦ ſicꝓduceret ẜm ꝙ deſideraret. plures ꝓduce̓t viros ꝙͣ mulieres. Itē generatō maris ē ꝓpter vigorē v̓tutis genrantis ⁊ ſemīs deciſi. ſic̄ dicūt naturales ⁊ medici. ſꝫ inſtatu nature inſtitute virtꝰ generatiua ⁊ ſemē deciſuꝫ cōpletā ⁊ ſufficiēteꝫ haberēt v̓tuteꝫ. gͦ ſemꝑ vel plures maculos generari ꝯtinge̓t. Itē quādo ſemē viri p̄dominat̉ ſemini mulieris tūc ad ꝓpria naturā trahit ⁊ cōuertit. ſꝫ ẜm ordinē nature maſculꝰ potētior eſt femīa. gͦ ſtante natura ſemꝑ vel pluries vincet ſemen virile. gͦ pluresgeneraret natura maſculos ꝙͣ mulieres. Iteꝫ eiſdemratōnibꝰ pōt on̄di. ꝙ tm̄ viri fuiſſent geniti. tum ꝓpt̓ vigorem maiorē generātis ⁊ ſemīs deciſi. tum ꝓpter dominium ſemīs virilis. tum ꝓpter appetitū nature qui ſemꝑfert̉ ad illud qd̓ meliꝰ ē. Iteꝫ videt̉ ꝙ tm̄ femīe genitifuiſſent ſic vt habet̉ a bt̄o aug. ſexꝰ muliebris deuotior īſexu virili. vocat eī ſexū femineū ſexū deuotū in ẜmōe deaſſumptōe bt̄e v̓gīs ſi gͦ deuotō ē maxīa diſpoſitō ⁊ optime p̄paratoria ad gr̄aꝫ obtinēdā ⁊ ad obtētaꝫ ꝑficiēdā.⁊ ꝑ ꝯſequēs ad excellētiaꝫ gl̓ie cumulādā. videt̉ ꝙ femine erūt excellētiores in glia ꝙͣ viri. Si gͦ ꝯuenit diuīe ꝓuidētie (q̄ oīa optime diſponit) illā ciuitatē ſuꝑnaꝫ ꝑſonis glorioſis reꝑare. ⁊ quāto ꝑſone ꝗbꝰ reꝑabit̉ ſūt glorioſiores. tanto glorioſiꝰ reꝑabit̉: videt̉ ꝙ ſolū ꝑſonis ſexus feminee reꝑabit̉. Sed ſi ī ſtatu īnocētie nō eēnt ꝑſne alique genite niſi ꝑ quas reꝑaretur ciuitas illa gͦ ⁊cͣ. Ad hoc ꝑſuadet exēpluꝫ bt̄e v̓ginis. ad cuiꝰ ꝑfectōneꝫnulla ꝑſona virilis ſexus q̄ fuit pura creatura peruenitnec habuit aptitudinē ꝑueniēdi: cū tāte erat ſanctitatisꝙ maior ſub deo nō poterat intelligi. vnde Anſel. qꝛ decebat vt homīs illiꝰ cōceptio de matre puriſſima fieret.decens erat vt ea puritate qua maior ſub deo nequit intelligi virgo illa niteret. ꝓbabile em̄ eſt ꝙ qui vnicuiqꝫdat ẜm ꝓpriā virtutē. Math̓ .xxv. ꝙ ſi aliꝰ fuiſſet tāte virtutis .i. tate capacitatis gr̄e quāta fuit illa: tantā illi dediſſet. Rn̄ſio ꝙ hmōi queſtiōes que nō ꝓbant̉ auctoritatibꝰ neqꝫ ratōnibꝰ euidētibꝰ. licet curioſe videāt̉: nōſunt ꝑue vtilitatis. vnde Hugo. de ſacra. vbi ponit queſtione de qͣlitate genitoꝝ ī ſtatu īnocētie dicit. q̄ nec au-

ctoritas ꝓbat nec ratō arguit. manifeſta inter dubia relinquūt̉. tn̄ etiā iſta nō inutilit̓ aliqn̄ in q̄ſtionē admittūtur. vt vel inueniat̉ qd̓ verū ē. vel ſaltē qd̓ falſuꝫ ē nō credat̉. Et de hac q̄ſtione diuerſi diuerſa ſentiūt. Quidā eiſentiūt ꝙ ſi ſtetiſſent parētes nr̄i ꝙ eqͣlis fuiſſet multiplicatio viroꝝ ⁊ mulierū. ⁊ huiꝰ tales ponūt ratōnes. vnaſcꝫ ex ꝑte finis. ad quē ſcꝫ talē. ꝙ diſtinctō ſexuū eēt ꝓpt̓multiplicatōeꝫ generis hūani ⁊ ꝯpletōeꝫ nūeri electorū⁊ illa multiplicatō ad oēs ſpectaret. ⁊ hoc ſolū ẜm legeꝫmatrimonij in qua tm̄ vna erat vniꝰ. neceſſe eſt ſi ſtetiſſet natura. tot fuiſſent ml̓ieres qͦt viros. cū nulla muliercareret viro. ⁊ nullꝰ vir careret vxore. nec vna eſſet plurium. nec plures vniꝰ. Aliā ponūt ex ꝑte pͥncipij ſcꝫ talēcū aūt multiplex ſit ratō quare variat̉ generatiua ī actugenerādi. vna ſumit̉ ex ꝑte aīe vis em̄ generatiua multūꝯformat̉ accidētibꝰ aīe ⁊ imaginatōnibꝰ. ẜm ꝙ ꝑ experimentū patꝫ. nam ex memoria delectatōnis frequēter ſitexcitatio pruritꝰ carnis. ⁊ ex imaginatōne forti ī ſomnofit effuſio ſemīs. ſicut ad pn̄tiaꝫ mulieris. ⁊ vis formatiua que eſt p̄cipua virtꝰ in ſemīe. multū adiuuat̉ ab imaginatiua. ẜm ꝙ exempla ponūt̉ ⁊ ſunt in ſacra ſcriptura ⁊ in medicina. vt patet in ouibꝰ Iacob Gen̄. xxx. ⁊ hͦaſſerit̉ ibidem in glo. ⁊ exemplis oſtendit̉. Dicit em̄ ſic.nec mirū hāc in ꝯceptu feminaꝝ eſſe naturā. vt qualē cōſpexerunt ſiue mēte conceperint in extremo voluptatiseſtu quo ꝯcipiunt ſobolē: talem ꝓcreent. ⁊ hocipſum inequoꝝ gregibꝰ. ⁊ apud hyſpanos dicit̉. ꝙ quintilianusin ſua cōtrouerſia qua accuſat̉ matrona ꝙ ethiopeꝫ peperit. ꝓ defenſione illiꝰ argumētet̉ hanc ꝯceptuū eſſe naturam quā ſupra diximꝰ. ⁊ ſcriptū reperit̉ in libris ypocratis. ꝙ quedā ſuſpitōne adulterij fuerat punienda cūpulcherrimū peperiſſet vterqꝫ parēti generiqꝫ diſſimilēedicꝰ ſoluiſſet queſtionē. mones querereniſi memoratꝰne forte talis pictura eſſet in cubiculo. qua inuenta mulier a ſuſpitōne liberata eſt. Nō ſolū aūt variatō generationis accta ꝑte virtutis aīalis mouētis ⁊ imaginantis in ſtatu nature lapſe. ſꝫ in ſtatu potiꝰ inſtitute. tꝑe em̄nature inſtitute in quo corpꝰ ſubiectū erat aīe. cū vir intenderet generare virū. ex hoc ꝙ imaginaret̉ virū. vigoraret̉ virtꝰ naturalis in agēdo ⁊ eſſet ſemē maioris virtutis ⁊ generaret̉ ſexꝰ vigoroſus ſiue maſculꝰ. qn̄ v̓o vellet ⁊ imaginaret̉ ſexū femineū tūc minꝰ forti imp̄ſſioneigeret in naturā inferiorē corꝑaleꝫ. ⁊ tunc ſemē eſſet mius forte ⁊ generaret̉ ſexus femineꝰ. ⁊ ideo in tꝑe nature inſtitute generatio maris ⁊ femine ſubeſſet voluntati ratōnali. Et quoniā dictaret ratio om̄ia facienda eſſeordinate. ⁊ tot ꝓducere mulieres quot viros. ⁊ quilibꝫvir haberet adiutoriū ſibi ſimile ẜm exigētiaꝫ legis matrimonij. ideo tūc viros ⁊ mulieres ꝓduce̓t in numeroequali. Nūc aūt qꝛ generatiua nō oīno ſubeſt v̓tuti aīali ſiue imaginatiue neqꝫ etiā ratōnali. licet ei aliqͦ mō cōformet̉. ſꝫ magis variat̉ ꝓpter alias cauſas q̄ in alijs cauſis determīant̉. hinc ē ꝙ nō eſt certa determīatō numeriin viris nec ī mulieribꝰ generādis. his gͦ ratōnibꝰ dicūtꝙ ſi ſtētiſſet hō in eqͣli nūero fieret multiplicatō viroꝝ ⁊mulierū. Hāc ergo ſuſcipiētes opinionem ad obiectain ꝯtrariū ſic pn̄t rn̄dere. Ad illud ergo qd̓ pͥmo obijcitur ꝙ femina dicit̉ mas occaſionatꝰ. Dicendū ꝙ ph̓snō vult dicere ꝙ femīa ſit p̄ter nature intētionē. ſꝫ ꝙ virtus nature aliquē defectū habet in ꝓductione mulierisreſpectu ꝓductōnis viri. ille aūt defectus nō repugnatordini nature ſicut ꝓducunt̉ in eodem corpore quedammembra magis fortia quedā minus: ſic ꝓducunt̉ in eadem ſpecie. quedaꝫ indiuidua vnius ſexus. quedam alterius. ⁊ licet ille defectꝰ qui ordinē nature corrūpit vtpote eſt ille qui eſt cauſa defectꝰ mēbri vel bone ꝯplexionisſit preter nature intentōeꝫ: generatō tn̄ mulieris nō eſtpreter naturā nec ꝯtra naturā ſed ẜm naturā. Ad aliud quod obijcitur ꝙ natura ſemꝑ deſiderat illud qd̓ melius eſt. Dicēduꝫ ꝙ nō intelligit̉ ꝙ ſemper deſideret me-