Queſtio.xcv.
ſtatim ignorātiaꝫ habe ſiue in ignorātia eſſe dicendꝰ eſtqꝛ ignoratia nō dicit̉ niſi tūc ſolū cū id qd̓ ignorari nōdebuiſſet neſcit̉.lis itaqꝫ ignorātia nō niſi ex pena peccati ineē cognoſcit̉. cū mens a lumīe veritatis excecatane ea q̄ ſcire deberet cognoſce̓ valeat. ꝓprio vicio obſcurat̉. illa v̓o q̄ in naſcētibꝰ cūctis ⁊ nūc a pͥncipio in eē videt̉. ⁊ tūc quoqꝫ in eē debuiſſe credit̉ ſenſus ſiue cognitionis imꝑfectōeꝫ nature nō culpe. ꝯceſſuꝫ ē aūt ꝙ ī pͥmordio ſue natiuitatis habebāt habitū ꝯuenienteꝫ illi tꝑi ⁊vſum ẜm ꝙ ꝯpetebat illi ſtatui correſpōdentē. ⁊ ideo ꝙͣuis aliqua eſſet ī eis ꝑfectō ſciētie: nō ꝓpter hͦ ſequit̉ ꝙ īeis fuerit priuatō ex pena ignorātie. nec ſequit̉ ſi nō habuerūt ignorātie penā ꝙ ꝓpter hoc habuerūt ꝑfectā ſciētiam. ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉ ꝙ imꝑfectō cognitōis ſenſitiue venit a ꝑte organi. ſic̄ ptꝫ in viſu ſenis. dicēdū ꝙ ratio iſta deficit dupl̓r primū quidē qꝛ hoc veꝝ ē in cognitione ſenſitiua q̄ nō habet ad ꝑfectōeꝫ deduci ꝑ aliqueꝫhabitū acquiſitū. Nos aūt querimꝰ hic de cognitōe intellectiua q̄ ab exꝑiētia tempoꝝ recipit incremētū. Aliꝰetiā defectꝰ ē ibi. qꝛ ꝙͣuis in corꝑe ꝑuuli non eſſet ꝓ ſtatucorruptō aggrauās: erat tn̄ imꝑfectō re tardās. licet em̄habuiſſent corꝑa optime armonie ẜm ꝯgruētiaꝫ ſtatꝰ illius. nō tn̄ optime ſimpl̓r. ſtatꝰ em̄ infantilis ſemꝑ haberet aliqua ſincomata impediētia actū ꝯgnitiue ⁊ vſumratōis aliquo mō. vt em̄ dicit Caſſio. de aīa. datū ē aīabus ad tempꝰ ſuoꝝ ſequi corpoꝝ neceſſitates. ſincomata aūt huiꝰ ī ſtatu illo eſſent ex nature ꝯditōe nō ex vicioculpe. ſic̄ ſunt illa q̄ mō iſtū ſtatū circūſtāt. ¶ Ad aliudqd̓ obijcit̉. ꝙ in ſtatu illo in nullo fuiſſet aīa aggrauatacū ī corꝑe nulla fuiſſet corruptō iā ptꝫ rn̄ſio ī ꝑte qꝛ licꝫnō fuiſſꝫ corruptō aggrauās: eſſet tn̄ imꝑfectō retardāspreterea v̓bum illud ſapi. Corpꝰ qd̓ corrūpit̉ aggrauataīaꝫ. intelligit̉ de aggrauatōe q̄ rectitudinē tollit or igīalis iuſticie. q̄ in ſtatu illo eē nō poſſet. Un̄ nihil deperiſſꝫaīabꝰ ꝑuuloꝝ ī ſtatu illo de libertate ſua ꝙͣtuꝫ ad rectitudinē naturalis iuſticie. habuiſſent em̄ ꝑuuli ī ſtatu illo naturalē iuſticiā nec ī aliqͦ declinaſſent ab illa. ¶ Adillud qd̓ obijcit̉ ꝙ ſtatim eēt ꝑfecti ꝙͣtū ad originalē iuſticiā ⁊cͣ. Dicēduꝫ ꝙ nō ē ſimile de ꝑfectōe origīalis iuſticie ⁊ de ꝑfectōe ſciētie: qꝛ ſicut tactū ē. ſincomata illiꝰetatis impediſſent actū cognitiue ⁊ vſuꝫ ratōis qͦdāmōnō aūt ſic rectitudinē iuſticie originalis. Ratō aūt hꝰ ēqꝛ origīalis iuſticia ē ip̄iꝰ volūtatis ꝓprie ſiue libertatisarbitrij. ꝑfectō ſciētie eſt ip̄iꝰ cognitiue ſiue intellectiue.actꝰ aūt volūtatis ſiue liberi arbitrij nō pōt impediri niſi forte ex defectu aliqͦ ex ꝑte cognitiue. ſic̄ nec eꝰ pt̄as .i.libertas. ꝓpt̓ qd̓ rectitudo q̄ erat origīalit̓ illiꝰ. non niſiꝑ ſeip̄aꝫ poterat amitti ſiue inclinari. v̓tꝰ aūt intellectiua nō gaudet tāta libertate. tū qꝛ indiget admīculo aliarū potētiaꝝ ⁊ organoꝝ eorūdē ad hͦ ꝙ exeat ī actuꝫ ſuū.tū qꝛ neceſſaria ē ml̓toꝝ cognitō ⁊ multiplex ordīatio ⁊collatō ad hͦ ꝙ ꝑueniat ad ꝑfectōeꝫ ſciētie. ꝓpt̓ qd̓ multis modis ⁊ d̓ cauſis pt̄ retardari actꝰ ſciēdi ſiue ꝑfectōſciētie. ⁊ ſic īpediri nō pt̄ iuſticia origīalis. q̄ ſolūmodoauerſiōe volūtatis amittit̉. Pret̓ea ꝑfectō origīal̓ iuſtitie habe̓t̉ ex gr̄a ſiue ex dono dei. qꝛ gͦ oīno ex dono dei ē⁊ nullū habꝫ impedimētū ex ꝑte recipiētis. nō ſic aūt ēde ꝑfectōe ſciētie. alit̓ ē de ꝑfectōe hꝰ ⁊ illiꝰ. ¶ Ad aliudqd̓ obijcit̉. ꝙ ſtatim habuiſſent vſū rōnis qꝛ habuiſſentvſū cognitiue. ſic̄ aīalia hn̄t vſū ſue cognitiue ⁊cͣ. Dicendū ꝙ nō oꝑtet. ſꝫ ſic̄ tactū ē. cognoſcerēt qd̓ ꝓ illo tꝑe eētnature eoꝝ ꝯſonū. ⁊ hͦ ꝑ inſtinctū ſiue induſtriā naturalem. ⁊ in hͦ ꝑfectiꝰ ⁊ excellētiꝰ ꝙͣ aīalia. qꝛ inſtinctꝰ ille ſiue induſtria quodāmō dirigeret̉ ratōe ne poſſet errare.hoc tn̄ dico opinādo nō aſſerēdo. Ualde em̄ videt̉ mihiabſurdū pone̓ hoīeꝫ ꝯpletū habere rectitudineꝫ iuſticieinalis ⁊ oīno carere vſu ratōnis. hoīeꝫ ꝯpletū dicoad differētiaꝫ illoꝝ ꝗ ī vteris maternis nutriūtur ⁊ ibiſunt in ꝓductōe ad eē ꝯpletū. ¶ Ad aliud qd̓ obijcit̉. ꝙangelꝰ ſtatim habuit ꝑfectōeꝫ cognitōis ⁊cͣ. Dicēduꝫ ꝙ
nō eſt ſimile de angelo ⁊ de aīa ratōnali. aīa em̄ ratōnalis ratōne qͣ eſt ꝑfectō corꝑis ⁊ ſenſibꝰ corꝑalibꝰ ⁊ organis indiget. ad hͦ ꝙ ꝑueniat ad ſui ꝑfectōeꝫ in cognoſcēdo ſiue ſciēdo. ꝗbꝰ nō indiget angelꝰ. nō eſt ita expeditaad aſſequēduꝫ ꝑfectōeꝫ ſua ꝙͣtuꝫ ad ſciētiaꝫ. ſicut eſt angelus. qn̄ em̄ eſt defectꝰ aliꝗs ex ꝑte organi ꝓpt̓ quē noneſt expeditū. ad cooꝑandū illis q̄ requirūt̉ ad habēdaꝫſciētiaꝫ ſiue ꝑfectōeꝫ ſciētie. oꝑtet ip̄aꝫ aīaꝫ defice̓ ab illa ꝑfectōe. p̄terea intellectiua ē plena formis. Un̄ qꝛ illalux intima ꝑ quā viſio ſiue cognitō actualis ſꝑ illi pn̄seſt. poſt ꝯuerſionē ad pͥmā luce ſemꝑ ē in cognitōe ⁊ ſciētia ꝑfecta. nō ſic ē de aīa hūana q̄ ẜm ph̓m creata eſt qͣſitabula raſa. ⁊ ꝑfectibilis v̓tutibꝰ ⁊ ſciētijs. Pret̓ea intellectiua ẜm dyoniſiū eſt deiformis ratōe ꝯprehenſionisinſtantanee ⁊ collatōis. aīa aūt nō ſic: immo intelligit ⁊ꝯfert cū ꝯtinuo ⁊ tꝑe. Unde intellectꝰ hūanꝰ ꝑ naturammagis ē cū collatōe ⁊ inquietudīe ⁊ cum ꝯtinuo ⁊ tꝑe ꝙͣangelicꝰ vt vult dyoni. ¶ Ad hoc qd̓ ſubiūgit̉ ꝙ aīa vnitur corꝑi vt ꝑficiat̉ ⁊cͣ. ꝓpter qd̓ ex ꝯiunctōe cū corporenō debet aliquo mō impediri a ſua ꝑfectōe. Dicēdum ꝙꝑfectō aīe dependet a corꝑe quodāmō ꝙͣtum ad ſatiſfactionē appetitꝰ ip̄ius: nullo em̄ mō pōt oīno ſatiſfieri appetitui aīe. niſi in ꝯiunctōe cū corꝑe vt habet̉ ab augu.ſuꝑ Gen̄. ad litt. ⁊ ꝙͣtum ad hͦ ſtatīm ꝑficit̉ in ꝯiunctōedependet etiā ꝙͣtuꝫ ad virtutē ⁊ ſciētia ⁊ ꝙͣtuꝫ ad hͦ nonſtatim ꝑficit̉ in ꝯiunctōe ſed ꝑ ꝓceſſuꝫ temporis aſſequitur huiꝰ ꝑfectōeꝫ. amīculo ⁊ cooꝑatōe corꝑis. ¶ Ad hocquod poſtea obijcit̉. ꝙ geniti ī pͥmo ſtatu eſſent ꝑfecti ꝙͣtum ad cognitōeꝫ ſenſitiue ⁊cͣ. Dicēduꝫ ꝙ nō eſt ſil̓e deꝑfectōe ſenſitiue ⁊ intellectiue. ꝑfectō em̄ ſenſitiue a natura eſt. Nō ſic aūt eſt de ꝑfectōe intellectꝰ. Dicit enimph̓us. ꝙ ſenſus ē a natura aliqua intellectꝰ. nō ꝓpter qd̓natura ſenſitiue exiſtente in ꝯpletōne ſua ⁊ actꝰ eiuſdemexiſtit ꝑfectus. ꝑfectio aūt intellectiue habet̉ ꝑ electōeꝫ⁊ acquiſitōeꝫ ⁊ acquirit̉ in ſtatu pͥmo licet maiori facilitate ⁊ minori tꝑe. ¶ Ad illud qd̓ ſubdit̉ ſcꝫ ꝙ intelligimus cū volumꝰ ⁊cͣ. Dicēdum ꝙ hoc intelligit̉ ẜm ꝙ hͦ ꝙdico intelligimꝰ copulat actū intellectꝰ in habitu. loquitur em̄ ph̓us de actu intelligēdi qui ē ex ꝯuerſione virtutis ſupra ſpeciē habitā ſiue receptaꝫ in aīa. actꝰ aūt ſentiendi impedit̉ ex hoc ꝙ defectus eſt ex ꝑte medij vel exabſentia obiecti.¶ Nl̓embrum terciumEquit̉ inquire qͣles filios genuiſſent ꝙͣtūad v̓tutē corꝑalē. Utꝝ .ſ. genuiſſent filiostāte v̓tutis ꝙ ſtatī poſſent exire ī oꝑa ꝓpriaLorganorū. hͦ ē ābulare. loꝗ ⁊ hmōi. Ꝙ ſicvidet̉ ꝑ ſil̓itudinē ſūptā a brutis. videmꝰ eī ꝙ multa aīalia bruta mox vt naſcūt̉ vadūt. ſugāt māmas. ⁊ ſequū̉mr̄es: ſꝫ mīme eſtimādū ē ꝙ illud qd̓ eſt brutis p̄ſtitu. ratōnali creature ad hͦ apte ſine demerito pct̄i aliqͦ mō denegaret̉. Ex hͦ videt̉. ꝙ ꝑuuli ī ſtatu illo nati ſtatim habuiſſent vſū mēbroꝝ. ¶ Itē due ſūt etates ī ꝗbꝰ mīme ſolēt v̓tutes organoꝝ hūanoꝝ ſuffice̓ ad oꝑa eoꝝ exercenda. ſcꝫ pͥma ⁊ vltima .i. infantilis ⁊ ſenilis ⁊ hͦ dico ī ſtatu nature lapſe. ſꝫ in ſtatu nature ꝯdite ꝙͣtūcūqꝫ eſſꝫ etasꝓuecta. bene ſuffice̓t v̓tꝰ organoꝝ ad oꝑa eoꝝ exercēdapari ratōe videt̉ ꝙ quātilla fuiſſet etas ī ſtatu illo. ſufficeret ad idē. vel qͣre nō? ¶ Itē infirmitas mēbroꝝ ī paruulis vnde impotētes ſūt exire in oꝑa ſua in ſtatu nature lapſe ꝯgruit ip̄i ſtatui in quo aīe que ſunt corporū ꝑfectiones ſūt infirme. vnde Augu. ꝓprie infirmitati metis ꝯgruit hec infirmitas carnis. ergo in ſtatu illo in qͦnō eſſet aliqua infirmitas aīaꝝ. nō eueniſſet aliquo modo infirmitas hmōi. ergo geniti in ſtatu illo nō habuiſſent mēbra ita infirma ꝙ non poſſent exire in officia ſiue opera illis deputata. ¶ Item ſi aliquid delectabilein ſtatu illo mouiſſet appetitū alicuiꝰ paruuli. nec haberet vſum membroꝝ quo illud poſſet ꝯprehendere. nōne