Queſtio.xcj.
dicit carentiam ꝑtiū ſubſtātialiuꝫ. eo mō quo qd̓ et quodicūt̉ ꝑtes ſub̓ales reruꝫ qͦdāmō ſimpliciuꝫ. habent em̄hmōi aīe ꝙ eſt et quo eſt. que ſunt quaſi ꝑtes ſub̓ales earū. alioqn nō eſſet actus eius interior. vn̄ cū qd̓ eſt aīarū hmōi. ſit in ſemīalibꝰ ratōnibꝰ inditis ꝑtibꝰ mundi.licet natura ꝓducat hmōi in eſſe. nō ꝓpter hͦ dicenda eſtpoſſe in totā rei ſub̓am. cū agat ſiue oꝑet̉ ex ſuppoſitōneeius qd̓ ē quaſi materia. ¶ Ad aliud qd̓ querit̉ vtrū creet̉ a creatura corꝑali vel ſpūali. Dicendū vt ſupra tactūeſt. ꝙ elemētis mūdi indita eſt quedā natura ſimplex etincorporea. alia a natura elemētari. q̄ cooꝑans virtutioꝑatiue in plantis ⁊ aīalibꝰ. ꝯcurrēte virtute corpoꝝ celeſtiū mō ꝯueniēti. ꝓdeūt in eſſe mō vegetabiliū ⁊ aīalium. He aūt virtutes ſiue nature pn̄t dici corꝑales. quiaradicant̉ in corꝑibꝰ ſiue naturis corꝑum: et ſpūales. qꝛmole carēt corꝑali. a tali corꝑali ⁊ ex tali pōt fieri ſpūale. ſꝫ nō ex corꝑali hn̄te molē corꝑis inqͣtū hmōi. Dico gͦpinādo nō aſſerēdo. ꝙ illa natura q̄ eſt ſimplex ⁊ incororea indita ꝑtibꝰ mūdi. quā dicit ph̓s īferiora iſta plena eſſe. eſt principiū ⁊ origo vt ex quo eſt. ⁊ qd̓ eſt aīarūhmōi a virtute deciſa a generāte eſt. qͦ ē a virtute primiorbis. ⁊ alioꝝ corꝑuꝫ ſuꝑceleſtiū ſunt ip̄e aīe hmōi. vt adiſponēte ⁊ corroborāte alia oꝑatiua ad hͦ ꝙ ꝓdeant inactū. et ſic intelligit̉ verbū ph̓i qd̓ eſt. ꝙ primus orbis ēprincipiū et virtus ⁊ cauſa ⁊ vita oīs viui. Ad hoc videtur valere illud qd̓ poīt ph̓s. ſcꝫ de virtute anīe deciſa agenerāte fit aīa ſenſitiua. ⁊ quodāmō a ſimili aīa vegetatiua. dicit em̄ ph̓s. ꝙ virtus decindit̉ a generāte q̄ oranizat materia. qua organizata ingredit̉ eā ſicut artifex in artificio. ⁊ fit eius nō ſolū motor ſꝫ actus et ꝑfectōvirtus em̄ aīe qꝛ cū materia ſibi ꝓportionali decindit. inip̄a fortius radicat̉ ⁊ vehemētius vnit̉. vn̄ ab ip̄a facilenō recedit. ⁊ iteꝝ a calore matricis adiuuatur. caleſcit.vigorat̉. fortificat̉. vt robur accipiat aīe. hoc aūt dico qvidemus aliquā virtutē ꝑ elōgatōem ab ip̄o cuius ē debilitari vt in motu ꝓiectoꝝ ⁊ in ſil̓ibus. In hac aūt vitute ſecus eſt ꝓpter cauſas p̄dictas. Ex hͦ at̄ v̓bo ph̓i videt̉. ꝙ virtus deciſa a generāte illā virtutē ſiue naturāerat elementis indita ſola potentia ad animam prodicit in actum. ¶ Ex his patet reſponſio ad illud quod ſequit̉ qͦ ꝯcludit̉. ꝙ vita nō pōt eſſe niſi a vita ⁊ hoc verū ē¶ Ad hͦ qd̓ poſtea obijcit̉. ꝙ n̄ poſſit eē ab ītelligētia. bene ꝯcedo vt a cā efficiēte ſimplicit̓. licet ꝓductio eoꝝ ineſſe poſſet mīſterio angelico accelerari. ageli em̄ ſiue boni ſiue mali cās reꝝ originales nō pn̄t facere: ſꝫ ꝑ temꝑamenta ⁊ acceleratōes quaſi ſubito ex cauſis originalibꝰinditis a deo huiꝰ mūdi elemētis pn̄t aliqd̓ ꝓducere qd̓videt̉ mirabile. vt cū virgas ⁊ ſerpētes magi pharaōisꝑ demonesbito ꝯuerterūt. de hͦ alibi pleniꝰ tactū eſt.¶ Ad illud qd̓ vltimo obijcit̉. ꝙ videt̉ ꝙ hm̄oi aīe n̄ pn̄tfieri a ſpūalijs que ſunt ꝯſil̓es in ſpecie. qꝛ nec ꝑdiuiītie ⁊cͣ. pōt dici ſine preiudicio. ꝙ vt tactūiec dico ꝙ illa virtus eſt accidēīe dicta ſubſtantia. Neqꝫ em̄ eſtdēs. ꝓprie ſumēdo ſub̓am ⁊ accidensmulta alia. Diuiſionē v̓o entis in ſubſtātiā ⁊ accidēs p̄cedūt diuiſiones iſte. Entiū aliud in potētia. aliud in actu. aliud vnū. aliud multa. hoc aūt ſeꝗtur h̓. vnū: aliud ſub̓a aliud accidēs. gͦ diuiſio in ſubſtantiam ⁊ accidēs ē entis ꝯpleti. ſꝫ virtus nō eſt ens ꝯpletū. ideo neqꝫ ſub̓a neqꝫ accn̄s. ad ſub̓am tamē cuius ē pͥncipiū ē reducibile. ē iō fieri pōt ſub̓a. Sꝫ qm̄ aliꝗbꝰ videtur inſolitūninus bene dictū virtutē ſubſtantiā fieripoſſe iō aliter dicūt exponēdo illud v̓buꝫ ſcꝫ virtutē decindi a generāte. manifeſtādo q̄ ſit iſta virtus. dicētes ꝙaīa vitabilis cuius eſt potētia generatiua alimētū attrahit ⁊ ſnilat. aſſimilat aūt ſibi nō ꝑteꝫ ſui velvirtutē in eo relinquēdo: ſꝫ virtutē ſibi ſimilē q̄ in alimēto erat in potētia remota in ꝓxima faciēdo. In ip̄o em̄alimēto eſt virtꝰ aīe indita a creatore. ſcꝫ rō ſemīalis. q̄ꝑ virtutē aīe aſſimilātē alimētū et diſponētem ad orga-
nizatōem de potentia in actū educit̉. et hec virtus nec ēde ſubſtātia aīe q̄ alimētū agit ⁊ aſſimilat nec virtꝰ eiꝰ:ſed ei ſimilis. et ſic virtus q̄ erat ſemī originaliter indita cū ſemīe decindit̉. nō aūt de ſubſtantia aīe generatis⁊ decindētis ſemē decindit̉ nec etiā virtus eius q̄ cadatī aīaꝫ generati. Scd̓m hāc expoſitōeꝫ dd̓m. ꝙ aīe hmōiet ꝙͣtū ad ꝙ eſt ⁊ qͦ. ſunt de illa natura q̄ ē indita ꝑtibꝰmūdi a cōditore illoꝝ. ⁊ ꝙͣtū ad vtrūqꝫ erāt in illis potētia et ꝙ ꝓducūt̉ in ee a virtute cooꝑante virtute celeſti.vt em̄ habet̉. xiiij. prime ph̓ie. om̄e qd̓ fit. fit ex aliqͦ ī potētia illud qd̓ fit. Unde aīe hmōi cū fiūt. fiūt illud qd̓ fiunt. ex aliquo ente in potentia ſcꝫ in rebꝰ ſeminalibꝰ.¶ Membrū ſecunduuꝫEquit̉ determinare a qͦ ſit vita originalit̓hoc eſt determīare qd̓ ſit in ſubſtantia viuente vnde ip̄a viuit. Et primo ſi aliquaſit in illa vnde viuit in ſe. Scd̓o vnde alijvitam tribuit ſcꝫ illi ꝗ viuit ꝑ ꝑticipatōem.Articulus primusUerit̉ ergo primo. vtrū aliqd̓ ſit in ſubſtantia viuēte ex ſe. cuiuſmodi eſt aīa vnde viuit.Ꝙ ſic videt̉. ſicut tactū eſt. quedam viuūt exſe. quedā ꝑ ꝑticipatōem eoꝝ q̄ viuūt ex ſe. ſicut aīa dicitur viuere ex ſe. corpus ꝑ ꝑticipatōeꝫ. Que aūt viuūt ꝑꝑticipatōem. nō viuūt ꝑ aliqd̓ qd̓ ſit in eoꝝ ſubſtātia ſiue de illis. ſꝫ ꝑ aliqd̓ qd̓ eſt aliqd̓ aliud ab illis ẜm ſubſtātiā. gͦ ab oppoſitis videt̉ ꝙ ea que viuūt ex ſe. viuūt ꝑaliqd̓ qd̓ eſt de eoꝝ ſubſtātia ⁊ non ꝑ aliqd̓ qd̓ ſit aliudẜm ſubſtātiā. ¶ Hoc etiā patet ꝑ hoc ꝙ dicunt̉ viue̓ exſe. nulla em̄ rōne videt̉ debere dici viuere ex ſe. qd̓ viuitꝑ aliꝗd. qd̓ nō eſt de ſubſtātia viuētis ⁊ ita que viuūt exſe hn̄t aliqd̓ in ſe qd̓ eſt illis origo ſiue principiū intrinſecum.Item illud qͦ viuit aīa. vt habet̉ a platōne⁊ exponit irobius. eſſentia eſt anīe: ſꝫ ꝯſtat ꝙ in enteeſt aliqd̓ vnde eſt eēntia. cū rei ſiue entis eſſentiā ſit originaliter ex principijs illiꝰ. gͦ ⁊cͣ. ¶ Contra. vt dicit ambro. aīa vita eſt. ſꝫ aīa nō eſt originaliter a ſeip̄a. nec abaliqua illius ꝑte. cū ſit ſimplex. ⁊ ita nō habet parteꝫ. gͦvita nō hꝫ originē in viuente ex ſe ſcꝫ aīa. ¶ Itē in re viuente ex ſe nō ſunt niſi duo principia. materia ⁊ forma.ſiue illud qd̓ eſt qͣſi materia ⁊ illd̓ qd̓ eſt quaſi forma. q̄in ſimplicibꝰ dicunt̉ ab aliquibꝰ qd̓ et quo. vel potētia⁊ actus: ſed a materia vel quaſi materia nō eſt vita. ſicab originali principio ⁊ ſic actus primus viuētis. ⁊ inter om̄es actus nobiliſſimus. ſicut ille a qͦ vel ꝗ eſt eſſe.¶ Item vita ſemꝑ eſt in ſuo actu. vnde diffinit̉ ꝑ actū cōtinuū vt ex dictis patet. qd̓ aūt eſt tale nō eſt a materiaſicut a principio originali. neqꝫ vt videt̉ eſt a forma velquaſi a forma. cū forma nō ſit ex forma. vita an̄t nō ē forma q̄dā. Un̄ cū res ſit ex illo qd̓ eſt eius principiū originale ſiue eius origo. videt̉ ꝙ illud qd̓ eſt forma vitis nōſit origo vite eiuſdē. ¶ Item origo rei eſt principiū eiusdem. principiū et cā idem. vt dicit ph̓s. ergo origo rei eſtcauſa eiuſdem. ergo cū in genere formaꝝ vita eſt nobiliſſima. cā aūt eſt nobilioris ꝯditōis illo cuius eſt cauſama eſt cā ſiue origo vite. ¶ Si aūt diceret̉ ꝙ vinullata nō eſt a materia viuentis neqꝫ a forma. ſꝫ ab vtroqꝫ?cōtrariū pōt argui ex dictis iuxta modū qͦ arguit ph̓s.ꝯcludens illud qd̓ ex neutro eſt aliquoꝝ duoꝝ. nō eſt exvtroqꝫ. ¶ Rn̄ſio ad hoꝝ determīatōem intelligendū ꝙvita eſt quidā motus vel actus ⁊ vigor internus. vt em̄dicit bern̄. libro de libero ar. Uita eſt internus motustm̄ vigens intrinſecus. Uidendū eſt ergo quid ſit in ſubſtantia viuente ex ſe. vnde ſit motus iſte et vigor qui eſtvita. quod vt ꝯpetentius fiat incipiat̉ a generali principio motus intrinſecus in om̄ibꝰ. Eſt em̄ principiuꝫ motus duplex. ſcilicet extrinſecum ⁊ intrinſecum. Hic aūtintendit̉ de princiintrinſeco. ¶ Nota ergo ꝙ in om̄imotu ſiue ad fenaͣm ſiue ad ſiturimuꝫ principium