Druckschrift 
2 (1481) Tabula tractatuus hui[us] secūde ptis sūme alexādri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

quedā ſunt que ſe viuūt ſicut ſpūs angelici ſpūs rationales. quedā que ſe ſꝫ ſolū ꝑticipando vitā illismediātibus que ſe viuūt vt corꝑa hūana. Dicendū vita illoꝝ que ſe viuūt eſt īte a deo. ſicut eorſubſtātia ſiue eſſentia. vita aūt illoꝝ viuūt ꝑticipādovitā mediātibꝰ illis viuūt ſe. eſt īmediate a dſꝫ illis mediātibꝰ viuūtAd illud quod prinobijcitur. vita eſt a deo. illud Gen̄. ij. inſpirauit ⁊cͣqd̓ videt̉ debere intelligi de vitā eoꝝ que viuūt ſeſꝫ de vitā eoꝝ que vitā ꝑticipāt. ita videt̉ recte ꝯtra hqd̓ ē dictū. ē enī aliud ſignificat̉ ſpiraculum vite ꝙͣvitā que mediātibꝰ ſpiritibꝰ vitalibꝰ motu cordis ꝑticipat̉ a corꝑe a ꝑtibꝰ ſiue organis corꝑis. Dicendū ſpiraculū vite ſignat̉ aīa rōnalis vel vita aīe rōnalisUnde glo. ibi inſpirauit in faciē ⁊cͣ. vita rōnali aīauit..i. aīa. Un̄ aug. ſuꝑ Gen̄. vij. ad litterā ait. Aīam ipſuꝫdei flatū dicere dubitemꝰ. dum intelligit̉ de nat̉aubſtantia. ſꝫ hocīm eſt ſufflare qd̓ eſt flatū facereſcere hocacere. dr̄ aīa inqͣtū vitaꝑtiꝑe ea mepiraculū vite methaphorice̓ ad ſimilitudinē īſpiriteriꝰ reſpirādi exteriꝰUita enī que ab aīa eſtus reciprocus. ī ſereflexus. vitalis enims aīe eſt q̄dā de ſe ſpiritalis in ſe reciproca reex hac reciprocatōemoisaīe in ſe ſequit̉ motus qs in ſe reciprocat̉.mouet enī cor ꝯtiẜm ſiſcolē diaſcolē ſiue ẜm dilatationē ꝯſtrtōnnitās vt ꝑ̄dilatationē corꝑaliutis aīe vitalis. ꝯſtrictionē corꝑalē reextenſpiritalē. ſequit̉ ex motu cordis naturalit̓iratōis reſpiratiōis. Quia aīa ẜm eſtſe ſpiratio in ſe reflexa. mouēs ꝓporpus cui vnit̉. ſicut motor forma. primo incōuenient̉ dicit̉ ſpiraculiliud dicendū. oꝑatiuū ſiue actiuū fatigain oius oꝑatio exit in eſſe organū fatigabilicuius illud eſt ꝑfectiuū. vita aūt ẜm eſt actus primſimplicit̓. determinat ſibi organū aliqd̓ ſꝫ totū corporganizatū hn̄s vitā potētia. vn̄ vitā diffinit̉ principiiactus aīe in corꝑis adaptati motu. ẜm aūt vita ē v̓tꝰq̄dā eo quo dictū eſt. vendicat ſibi cor tāꝙͣ domīciliū organū. ẜm dr̄ li. de motu cordis. Cor eſt organuꝫdomiciliū vite. illiꝰ motu vita eſt actus ſecūdus. querōnabilit̓ accidēs dici pt̄. diſtribuit̉ alijs ꝑtibꝰ corꝑis.Un̄ eodē virtus cordis in motu eſt. motū vitā diſtribuit. Et qꝛ vt habet̉ eodē. ſolus motꝰ cordis eſt infatigabilis. ꝓpter eſt ꝯtinuꝰ. vn̄ iſta ꝯſequēt̉ ſe hn̄t infatigabilitas cōtinuitas. Quare at̄ motus cordis eſt infatigabilis cauſa vna eſt. maior approximatō influentia amotore ſcꝫ aīa. ſemꝑ enī eſt motori ꝓximū qd̓ ab eo eſtprimū. oīs v̓o virtus quo magis accedit principio ꝑfectior eſt. multitudine diuiſiōe minor. potētia virtutep̄ſtantior. v̓tuti accomodātior. Alia cauſa eſt ꝑfectioorgani. primo enī organo ẜm exigentiā officij ſui ſituꝫ ꝑfectionē ꝯtulit artifex optimus potētiſſimꝰ ſcꝫ deꝰ.Un li. de mo. cor. anima eſt ex ſe īmobilis imꝑtibilisvſqꝫquaqͣꝫ ſit. certā ī corꝑe ſedē obtineat. inſtrumētocuiꝰ actu mīſterio vitā v̓tuteſqꝫ corꝑi mīſtraret indigebat. creator vt ꝑfectū optimꝰ efficeret īſtrumētū. aīaꝫactu materialit̓ prime materie imp̄ſſit. velut a cētroin circūferentiā potētias vſqꝫquaqͣꝫ deferret. primā naturā vocat ipſe primū inſtrumentū cui deus aīa v̓tualip̄eminētia imp̄ſſit. Uel pōt alit̓ dici. eſt ſpūs vitalis aīalis. Similit̓ eſt virtus ſiue vis cuiꝰ oꝑatio eſt mediante ſpū vitali quedā cuiꝰ oꝑatio eſt mediāte ſpirituaīali. opus ſpūs vitalis a cauſa intrinſeca ꝑficit̉. ꝓpterqd̓ eius cauſa ſibi ſufficit. nec recipit fatigationē. opusſpūs aīalis eſt ab extrinſeco adueniēte excitante. Un̄qn̄ illud extrīſecū excedit. vis ſiue v̓tꝰ oꝑans fatigat̉. vn̄li. de mo. cor. duplex eſt ſpūs. aīalis vitalis. animalisinterpolat̉ oꝑatōe. vitalis nequaꝙͣ. ſpūs enī vitalis oꝑevniformis. aīalis v̓o multiphariā ꝑtibilis. vitalis irra-

diando viuificat. aīalis v̓o reſolutiōe ſenſum motumexterius inducit. primi quidem ſpūs opus ſcꝫ vitalisintrinſeca cauſa ꝑficit mouet. ideo ſibi ſufficiēs eſt.ſemꝑ in actu. aīalis v̓o in effectu extrinſecus aliꝗd adueniens tanꝙͣ minus ꝑfectū excitat. cōplet autē innatīideo quando metam excedit fatigatur potentia doletaīal. Ex his patet qualiter ad ꝓpoſitū rn̄dēdū eſt. quiaqd̓ dr̄ in li. de ſōno vigilia. ītelligit̉ de illis quoꝝ oꝑationes fiūt mediātibꝰ ſpiritibus aīalibꝰ. que ſine aliqintrinſeco cooꝑante in actū egrediūt̉. Ad illud qd̓ſequitur motus quo viuit aīa in ſe eſt eſſentia animeDicenduꝫ hec p̄dicatio motus quo viuit aīa. in ſe eſteſſentia aīe. eſt formalis ſiue eſſentialis. ſꝫ cauſalisUn̄ ſenſus eſt. motus quo viuit aīa. fundatur in principijs ſubſtātialibus ſiue eſſentialibꝰ ſiue cauſat̉ ab illiscum enī eſſe rei cauſetur ex eiſdem principijs ex ꝗbꝰ resipſa. viuere ſit viuētibꝰ eſſe. in eiſdem principijs furdatur ſiue ab eiſdē cauſatur a ꝗbꝰ ipſa. Ad illud qd̓ſequitur. ſcꝫ verbū Dyo. dicendū intelligitur de vitaeoꝝ que per ſe piuūt. cuius eſt vita angelica. de quo hicprincipalit̓ loquitur. ſicut patet ex ſerie textꝰ cōmēto. Ad aliud qd̓ poſtea ſeꝗtur. vita eſt motꝰ ex ꝗeto ⁊cͣdicendū. aīa dr̄ quieta ſempiterna inqͣtū aīa ē principiū motus ex ſeipſa. qui ꝗdē motus internus eſt. dꝫvita. Et ad huiꝰ determinationē nota. Plato eiusſequaces poſuerūt. aīa ē principiū motus. ex ſeipſamouet̉ ſemꝑ ꝯtinue mouetur. motus ab ea poteſtſeꝑari. ideo iſtū motum poſuerūt in aīa ſempiternū.aīam īmortalem ꝓpter ipſum. ſed huic poſitōni videturAriſto. ꝯtradicere. oſtendēs principiū motus in oībuseſſe īmobile. cui etiā videtur btūs aug. viij. ſuꝑ Gen̄. adlitte. ꝯſentire. idem on̄dēs ſcꝫ principiū eſſe motꝰ īmobile. Macrobius aūt in fine libri ſui hāc ꝯtrarietatemdiſſoluit. vtriuſqꝫ enī rōnes recitat. oſtēdit Ariſtoplatōni ꝯtradicit. dicēs illud cui innitit̉ Ariſtoqd̓ in oībus rōnibꝰ ſuis ꝓbare intēdit. videlicet on̄qd̓ mouetur neceſſe eſt ab alio moueri. veꝝ eſt in eis inquibus motus eſt de eſſentia rei. in ꝗbus aūtipſe eſt rei eſſentialis vel rei eſſentia ex ſe mouetur.duo ibi ſcꝫ motū mouēs ꝯtingit ponere. Exemplūhuiꝰ ī igne ferro calido ponit. ignis enim ſeipſo calnec duo ibi ponere ꝯtingit. viat.calefaciat. ſꝫ idem eſt qd̓ ſqꝛ ex ſe calet. duo pormotus eſt eiꝰ eſſentia velideo in aruens motū ponere duotateminter eos diſſoluit. ponēs tamēlatōnē motu ꝯtini ſempiterno intrinſecꝰ moueri. in ſe hr̄e principiūvite īmortalis. motus iſte in ama cauſa eſt īmutabilitatis. nec facit diſtare qd̓ eſt. vnde moueri in ipſacedit in genus paſſionis. nec alijs motibus eſt eiuſdēgeneris. ꝓpter hoc dicitur quieta anima in huiuſmōimotū. Ad aliud quod ſequit̉ dicēdum. cōmentatorloquitur de vitā illoꝝ qui ſe viuunt. exponit enī illudverbum res viue ſunt oēs mote eſſentiam ſuam ꝓptervitam primā. res autem viue que ẜm eſſentiam ſua mouentur. ſunt ille que ſe viuūt. hoꝝ vita ē cauſa primquod intendit determinare comentator vt patet qddicit ex ente primo quieto ſempiter no. vnde ſubiugiibidem. ens primū eſt quietū eſt cauſa cauſarū. Adprimū quod obijcitur alia parte dicēdū. illud vbūde motu cordis. vita motu cordis efficitur. intelligide vita a qua eſt eſſe viuētis. que eſt actus primꝰ ſimpliciter. ſed de illa que eſt accidentalis. Quomo autemillud verbum ſit intelligendū. ſcꝫ vtrum de actu primivel ſecundo. ſupra tactum eſt vbi querebatur ſi vita eliactus anime. Ex hoc etiā patet reſponſio ad illud qd̓ſequitur ibi de vita que eſt actꝰ ſecūdus. licꝫ ſit pri musreſpectu actuū quorum motus cordis eſt cauſa. Et etſaillud verbū idem primū eſt anime organū. cuius actꝰ ⁊cvidelicet ad expoſitionē verbi precedentis. quia de illo