Druckschrift 
2 (1481) Tabula tractatuus hui[us] secūde ptis sūme alexādri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

alia parte. qꝛ cōcludūt ex medijs neceſſarijs. rn̄dēdūeſt. Et primo ad primū. enī dr̄. aut aīa viuit ſe totaaut aliqua ſui potētia. dicendū neqꝫ ſe tota neqꝫ aliſui potētia ſꝫ aliquo ſuo. ſcꝫ ſuo quo eſt. Ad aliud qd̓obijcit̉. ſcꝫ oīs actus exiēs a ſubſtātia egredit̉ in eſſemediante aliqua potētia. dicendum non eſt veꝝ deactibꝰ primis exeūt in eſſe ex ꝯiūctiōe forme ſubſtantialis cum ſua materia ſiue ꝑfectibili. aīa enī vnit ſeſua mat̓ia nulla interueniēte diſpoſitiōe media. ex cuiꝰvnione relinquit̉ aliquis actus in corꝑe ſcꝫ actꝰ aīandiſiue viuendi.Articulus quartusOnſequēter querit̉. an vita ſit actus. ſicvidet̉ Ariſto. ix. ethi. dicentem. vita eſt actus. Itē li. de mo. cor. primꝰ cōtinuusactus aīe vita eſt. Itē eodē. equalis cōtinua eſt vita primꝰ actus forme ex quieto ſempiterno fluēs. ItēBern̄. li. de libe. arbi. gra. vita ē internꝰ naturalismotus ⁊cͣ. ſꝫ oīs motus in actiōe firmat̉ ẜm dr̄ li. ſexprincipioꝝ. vita eſt actio vel actꝰ. Itē Ambro. vitaeſt frui ſpirandi munere. frui aūt eſt actus quidē. ⁊cͣ. Contra. vita eſt ꝑfectio viuētis vel aīalis vel homīsvel alteriꝰ huiuſmōi. ſꝫ actꝰ ſit accidēs non poteſttaliū ꝑfectio. Si aūt diceret̉ eſt actus ē accidēsſꝫ ſubſtātia ſiue ſubſtātialis. Cōtrariū videt̉ qd̓ dr̄li. de mo. cor. primꝰ ꝯtinuꝰ aīe actus vita ē. que motucordis efficit̉. qd̓ aūt motu cordis efficit̉. actus ē. Itēin actōe ſiue actu eſt difformitas ſiue diſſimilitudo terminoꝝ ab inuicē a medio. in vita nulla ē difformitasſiue diffimilitudo. ⁊cͣ. Itē actꝰ ē ſignū vite. ſignatūaūt ſignū differūt. nihil eſt ſignū ſui. Itē differuntactus potētia in vno quoqꝫ. ſꝫ vita eſt potētia vt ex autoritatibꝰ ſupͣdictis patet. eſt actus. Itē oīs actꝰeſt actꝰ alicuiꝰ potētie. ſi vita eſt. actꝰ eſt ⁊cͣ. eſt aūtreꝑire aliquā potentiā cuiꝰ poſſit eſſe actꝰ. ⁊cͣ. Si diceret̉ eſt actꝰ virtutis vitalis. hoc ē veꝝ. qꝛ virtusvitalis poſterior ē vita que dicit̉ eſſe viuētis. de qua hicꝓprie intēdit̉. Itē ſi vita eſt actꝰ aūt primꝰ aut ſecūdꝰ. primꝰ qꝛ talis eſt ipſa aīa. Un̄ diffinit̉ ſic. aīa ē actꝰprimꝰ corporis phiſici vitā habētis. duo aūt actꝰ primiin eodē eſſe poſſunt. eſt actꝰ ſecūdus. ſꝫ talis ē accidens. ē viuētis. ſꝫ de vita huiuſmōi ē q̄ſtio. ⁊cͣ. Rndendū vita ē actus formalit̓ loquēdo ſiue eſſentialiter actus primꝰ ꝯtinuꝰ ſcꝫ ſubſtātie nobilis. qd̓ſic patꝫ. illud qd̓ primo ꝑficit eſt actꝰ primꝰ. vita ē idqd̓ primo ꝑficit. ꝓpter qd̓ vitā dr̄ eſſe viuētis. Pret̓ea.oēs actus rei viuētis vitā ſubijciūt quaſi radice principiū. Un̄ li. de motu cor. potētiarū hec prima diſtātiaeſt. vitā quaſi primā vel p̄uiā cetere ꝯſequūt̉. Pret̓eaē actꝰ ꝯtinuꝰ. licꝫ enī viuēs aliorū actuū recipiat interolationē. tamē vite interpolationē recipit. vn̄ li. deno. cor. vite actꝰ neceſſario ꝯtinuꝰ eſt. ceteroꝝ v̓o mīmeintercipiūtur enī natura aut egritudine ſenſus motus. ſimilia vt ſomno. apoplexia. his demū ſolutis ī ſtatūredeūtes. ſꝫ qꝛ vita eſt forma nobilis inter formas nobiliſſima. pōt eſſe actꝰ cuiuſlibꝫ ſubſtātie nobilis. vn̄vita eſt actꝰ primꝰ ꝯtinuꝰ ſubſtātie nobilis. qꝛ nobilitas ſubſtātie ꝯſiſtit principalit̓ ī duobꝰ. ſcꝫ ī mouēdo cognoſcēdo. ꝓpter qd̓ oēs diffiniētes aīam que ē ſubſtantia nobilis diffiniebat eam penes motū cognitōꝫvt dicit ph̓s in primo de aīa. vita ē actꝰ primus ꝯtinuus ſubſtantie nobilis mouentis vel cognoſcentis velvtrūqꝫ facientis. Dicēdū ergo vita ē actus huiuſmōivt patꝫ ex auctoritatibꝰ parte iſta inductis. Ad pr inductū cōtra dicendū. eſt primꝰ actꝰ forme ſubſtantialis ſiue forme ſubſtātie. eſt actꝰ ꝯſequēs ad pri. licꝫ aūt ꝯſequētiū actuū aliꝗd ſit accidēs. tamēactus primꝰ eſt ꝑfectio actus ſubſtātie eius. actus ēvita. Ad illud qd̓ dicit̉ in li. de mo. cor. vita eſt qumotu cordis efficit̉. dicendū vita multiplicit̓ dicitur

qn̄qꝫ dicit̉ actus primus ſimplicit̓ ſiue ꝑfectio viuētis.vt qua in ꝯiūctiōe aīe corꝑis talis ipſum corpus viuificat̉. alio modo dicit̉ potētia inqͣtū vigēs v̓tute habundantiore in corde motu ipſiꝰ alijs oꝑatiuis virtutē miniſtrat oꝑandi. Tercio dicit̉ actꝰ vel oꝑatio vite.ſicut enī noīe intellectꝰ qn̄qꝫ intelligit̉ ipſa potētia intellectus. qn̄qꝫ actus eiuſdem. actꝰ dico accidētalis. vt quipuenit ex cōprehenſiōe rerū extrinſecaꝝ. Similit̓ ē depita. vnde vita qn̄qꝫ noīat actū vite accidentalē ſiue ſecūdū. vita ſic dicta eſt accidens. hec eſt de qua dr̄ inli. de mo. cor. ſubdit̉ ibi ergo eſt mouēs ſcꝫ aīa. exmotu efficit̉ vita que ē effectꝰ huiꝰ motus. Si obijcit̉ exſerie littere ibideꝫ qua videri poſſet autor ītelligitvita que ē primꝰ actꝰ. dicit enī ſic: primꝰ ꝯtinuꝰ actuaīe vita eſt. hic cordis motu efficit̉. ibi eſt mouēs.dici vita ꝑficit viuētes. ſic dr̄ actus primꝰ .i. ꝑfectiprima alijs oꝑatiuis mīſtrat v̓tutē oꝑandi. mediantbus ſpiritibꝰ vitalibꝰ oꝑatōibꝰ ſiue motibꝰ. exercetmediāte organo ſcꝫ corde. ẜm dr̄ potētia ſiue v̓tus pōt dici prima. p̄ter hos modos dr̄ motꝰ vel actusmīſtrat̉ virtꝰ oꝑandi alijs oꝑatiuis. ẜm hūc modū dractꝰ primꝰ ſcꝫ rōne prioritatis p̄ceſſiōis actuū aliarūoꝑatiuaꝝ. Vel aliter poſſet intelligi v̓bū illud ſcꝫ vitamotu cordis efficit̉. eo quo aliꝗd dr̄ effici .i. ext fierſi in ſuo effectu .i. ī oꝑibꝰ oꝑatiuarū ab ipſa vita hn̄tprincipiū. i potētiā oꝑandi. ẜm hunc intellectū ſumit̉vita in ſua prima ſignificatōne. Ad aliud dicendū.vita ꝓut dr̄ actus primo ſumptꝰ. nullā dicit diſſimilitudinē ſiue difformitatē. ſicut nec eſſe. ꝓut aūt vita dr̄actus vel motꝰ eſt accidens ſcꝫ ẜm tercio dr̄. ſicenī dicit difformitatē. qꝛ ſic eſt ſꝑ ꝯiūcta ſuo termīovel fini. Ad aliud dicendū. ẜm dicūt ꝗdā. vitaqn̄qꝫ dr̄ ꝯtinuatō eſſe viuētis. qn̄qꝫ ipſa vis ꝯtinuatiua.qn̄qꝫ ipſa oꝑatō ſiue actꝰ ſequēs. inqͣ oꝑatō eſt effectꝰvis illiꝰ ſignū ꝯtinuatōnis illiꝰ. Ad aliud qd̓ obijcit̉. actus eſt ſignū vite ⁊cͣ. patet rn̄ſio. qꝛ actus ſiueoꝑatio ſequēs ipſam ꝯtinuatōeꝫ. ſignum eſt ꝯtinuatiōisipſiꝰ. ſic vita ē ſignū vite. ẜm vita ſumit̉ ī diuerſisacceptionibo. Nec eſt magis incōueniēs ꝙͣ ſi diceret̉ꝯtinuatiōis eſſe viuētis. ſignū eſt actꝰ vel oꝑatō ſequēsip̄aꝫ. Ad aliud qd̓ ſequit̉ pt̄ dici. vita ẜm diuerſasacceptiōes eſt actꝰ potētia. vt patet ex dictis. nec eſt hincōueniēs. ſimile enī reꝑit̉ de intellectu alijs potētijsaīe. Ad aliud qd̓ ſequit̉ dicendū. vt ſupͣ tactū ē nonoīs actus eſt actꝰ alicuiꝰ potētie. ſicut actꝰ primꝰ a quoeſt eſſe. actꝰ enī aīandi ē ab aliqua potentia aīe. īmopotiꝰ ab ipſa eſſentia aīe. Similit dici pt̄ de vita.eſt actꝰ alicuiꝰ potētie. īmo potiꝰ vt dictū ē ineſt viuentiin ꝯiūctiōe aīe corꝑe. mediāte aliqua potētia ſꝫ abipſa eſſentia aīe que vnitur īmediate corꝑe ſeipſamediāte potētia vel diſpoſitiōe aliqua. Ad vltimū dicendū. alio eſt aīa actꝰ primꝰ alio vita. cumenī actꝰ quidā ſit vt a ſcīa ꝗdā vt ꝯſiderare vt habetur apho. aīa eſt actꝰ primꝰ ſimplicit̓ reſpectu actuū ſuntvt ſcia. ſunt vt ꝯſiderare primꝰ reſpectu actuū quiſunt vt ꝯſiderare. eſſe enim vite ſiue vita ipſa. inqͣtū huiuſmōi eſt actꝰ vt ꝯſiderare. vt ſcīa. ꝯſideratis ergooībus actibꝰ quoꝝ principiū eſt aīa. actibꝰ dico exn̄tibꝰvt cōſiderare. primꝰ oīm eſt vita. primꝰ dico natura. va quo ꝯuertitur ꝯſequētia. primꝰ vt a quo alia hn̄tmotus oꝑatiōes. Un̄ in li. de motu cordis de termīat̉ vnū eſt organū primū ſcꝫ cor. vnus eſt actꝰ primus ab his ē motꝰ oꝑatio alioꝝ. dicit enī vita in aīaſi ēprima. dicimꝰ aūt ſic primā. vt qua exiſſēte. relinec actꝰ inuenit nec intellectꝰ attribuit ipſum vel ſinereliquis exiſtere vel ſaltem intelligere poſſit. Sic igit̉vita ſenſu motu ceteriſqꝫ ſimilibꝰ prior. neqꝫ enī coequiſunt ſenſus ſil̓es potētie vita. vniꝰ autē vna ē aidipſiꝰ aliqd̓ inſtrumētū primū. ipſiꝰ igit̉ effectꝰ ad reliqͣꝝoꝑatōes ē mediꝰ. ip̄mqꝫ reliꝗs motꝰ oꝑatōis prīcipiūUel pt̄ alit̓ dici. aīa ē actꝰ primꝰ ſimplicit̓. vita ē actꝰ