Queſtio.XC.
¶ Nembrum primuꝫIrca primū quo querit̉ quid ſit vita. Certe a multis diuerſimode deſcribitur. Naꝫbern̄. de li. ar. Uita ē internꝰ et naturalismotꝰ tm̄ vigēs intrinſecꝰ. ¶ Item ph̓s vitaeſt primꝰ ⁊ ꝯtinuꝰ actus viuētis. ¶ Item li. de motu cordis. Uita ē primꝰ actus aīe ⁊ corꝑis adaptati admouēdum. ¶ Item ambro. de bono mortis. Uita ē frui ſpirādi munere. ¶ Item li. de intelligētijs in ꝯmento. Uitā eſtꝓceſſio ꝓcedens ab ente quieto ⁊ ſempiterno ⁊ pͥmꝰ mous. ¶ Item dyoni. Uita ē ꝓceſſio theophaniaꝝ id ē diuinarū apparitionū ab ente quieto ⁊ ſempiterno. ¶ Cōtra hoc obijcit̉ ſic. Uniꝰ rei vnū ē eſſe. diffinitō aūt dicitquid eſt eſſe. vnius rei non debet eſſe niſi diffinitio vna¶ Huiꝰ rn̄ſio apparere pōt diffinitōnuꝫ dr̄ia manifeſtata. Nota gͦ ꝙ prima ſcꝫ vita ē internꝰ et naturalis motꝰ⁊cͣ. aſſignata eſt ẜm ſub̓am: in qua motꝰ ponitur quaſi ꝓtenere. internꝰ d̓o et naturalis ꝓ differentijs diſtinguenbꝰ vitā ab actu ꝗ eſt extrinſecꝰ et ab actu ꝗ eſt p̄ter naturā ſiue nō naturalis. ¶ Alia ſcꝫ vita ē primꝰ et ꝯtinuactus viuentis: aſſignata ē in relatōne ad ſubiectū. in qͣſupͣ predictā additur ꝯparatō ad viuentem ſiue viuificatum. ¶ Tercia ſcꝫ vita eſt primꝰ actus aīe et corꝑis adaptati ⁊cͣ. aſſignata ē in relatōne ad ſubiectū diſpoſitumin qua additur ꝯparatō ad corpꝰ aptatū ad motum ſiuead mouendū. ¶ Quarta ſcꝫ iſta. vita eſt frui ſpirādi munere: aſſignata eſt in relatōne ad actū vite ꝯſeruatiuum⁊ manifeſtatiuū. vita em̄ aīalis ꝯſeruatur ⁊ manifeſtat̉ꝑ ſpiratōeꝫ. Un̄ gen̄. ij. Inſpirauit in faciē eiꝰ ſpiraculūite. ꝓpter hoc pōt aīa ſiue ſpūs dici ſpiraculum vite: qꝛpt̄ate ſpirandi q̄ eſt a ſpū ꝯſeruatur vita ⁊ manifeſtatur¶ Quinta ſcꝫ hec. vita eſt ꝓceſſio ꝓcedēs abente quieto⁊cͣ. aſſignata ē in relatōne ad primū pͥncipiū ⁊ hoc generaliter exprimēdo ꝯparatōni vite ad ens ſempiternuma quo vita ꝓcedit. ¶ Sexta ſcꝫ vita eſt ꝓceſſio theophaniaꝝ ⁊cͣ. aſſignata ē in relatōne ad primū principiū. ⁊ hͦſpāliter ẜm ꝙ reſpicit eſſe gratuituꝫ ad qd̓ ſpectat diuīeapparitōes ſiue illuīatōes q̄ theophanie dicūt̉. ¶ Ad aliud ꝯſiderandū eſt in p̄dictis diffinitōnibꝰ: ꝙ quedaꝫ reſpiciūt vitā generaliter ſcꝫ illa q̄ eſt ph̓i. ſcꝫ vita ē primꝰactus ⁊cͣ. illā quā aſſignat ꝯmentator li. intelligentiarūſcꝫ vita eſt ꝓceſſio ꝓcedens: quedā aūt ſpecialiꝰ vitaꝫ naturalem vt que eſt bern̄. ſcꝫ vita ē naturalis ⁊cͣ. et illa q̄eſt de motu cordis. ſcꝫ vita ē primꝰ actus aīe et corporis⁊cͣ. Adhuc quedā ſpālius vitam ſenſibileꝫ ſicut illa ambro. q̄ eſt vita eſt frui ⁊cͣ. Quedā ſpecialiſſime vitam rationalē vt q̄ eſt dyoni. ſcꝫ vita ē ꝓceſſio theophaniaꝝ ⁊cͣ¶ Nembrum ſecundumEꝗtur de vita ꝗd ſit ẜm rem. Et habꝫ duos articulos pͥmo q̄ritur. Utrum ſit ſubſtantialis vel accidentalis. Scd̓o vtruꝫ ſitaīa vel aliquid illius. Tercio. Et ſi aliꝗdvtrum ſit potētia. Quarto vtrū ſit actus. Quinto vtruꝫſit hͦ¶ Ayticulus primusIrca primū arguit̉ ſic. Uita ē forma ſiue ꝑfectio viuentis. dicit em̄ ph̓s viue̓ viuentis eſteſſe. ſꝫ accidens nō eſt forma ſiue ꝑfectio ſub̓eſiue eſſe. ſicut dic Auerrōis li. de aīa. gͦ ⁊cͣ. ſicut em̄ aīmaeſt forma et ꝑfectio aīati: ſic vita ē qd̓ viuit inqͣtū huiꝰ.¶ Item ꝯmentator li. de intelligen. Uita ē id qd̓ pͥmo fluit ab ente ꝗeto ⁊ ſempiterno: ens qͣetū et ſempiternū ē pͥma cā qd̓ primo fluit ab ip̄o ad eſſe viuentiū: nō eſt accidens ſꝫ ſub̓a. qꝛ neqꝫ prius tꝑe neqꝫ natura in ꝯditōne rerum viuentiū fluit ab ip̄o accidens ꝙͣ ſub̓a. ¶ Item li. demotu cordis. Uita ē principiū actꝰ aīe. Sꝫ pͥncipiū actꝰaīe nō eſt accidēs ſꝫ ſub̓a vel potiꝰ vtrumqꝫ. qꝛ actꝰ ſolentegredi a ſubſtās mediante potentia. gͦ cū vita non ſit
aliqͣ de potentijs anime vt patet inducendo ꝑ ſingulasrelinꝗtur ꝙ eſt ꝑū vt ſub̓a. ¶ Contra. vita ē iocūditas corꝑis hūani. Un̄ eccͣi. xxx. Iocūditas cordis eſt vita homīs:aūt hmōi eſt accidens. gͦ ⁊cͣ. ¶ Itēnullꝰ motus eſtſꝫ vita eſt motꝰ vt patet ex illa diffinitōne aſſignatamento. ſuꝑ li. intelli. ſcꝫ vita ē proceſſio ⁊cͣ. gͦ vita ē accidens ⁊cͣ. ¶ Item mors ē priuato vite: gͦ mors ⁊ vita opponūtur ſicut priuatō et habitus. vita gͦ eſt habitus cui eſt oppoſita priuatio. gͦ eſt accidens⁊cͣ. ¶ Item cū vita ſit actus ſiue actio hec vera ē viuenseſt agens ſiue operās. ſꝫ ꝙ dicit pr̄ dicit relatōem: vel eſtin genere ad aliꝗd: et hoc nō ratōne ſub̓e ſuppoſite ſꝫ ration forme ſcꝫ paternitatis: et hoc quia paternitas eſt ratio ſiue in genere ad aliꝗd. A ſimili videtur ꝙ cū viuēslicet rōne ſub̓e que viuit ſit in genere ſub̓e. debet dici ingenere actōnis eſſe rōne forme cōportate ſcꝫ vite que eſtactio quedā ſiue oꝑatio: ⁊ ita vita erit in genere accidentis nō ſub̓e. ¶ Rn̄ſio ad hec pt̄ dici: ꝙ vita nō ē ſub̓a proprie dicendo ſub̓aꝫ ẜm ꝙ illa ſolūmō dicunt̉ ſub̓e q̄ ẜmordinatōeꝫ p̄dicabiliū lineaꝝ ſūt in gene̓ ſub̓e. Scd̓m at̄ꝙ noīe extenſo dicūtur ſub̓e. īmo potiꝰ ſub̓alia q̄ aliqͦ mōreducūtur ad illa q̄ ꝑ ſe ordinātur ī gene̓ illo: dici poteſtſub̓a vel potiꝰ ſub̓ale. Cum em̄ modꝰ reducēdi ad genꝰ ſitmultiplex. q̄daꝫ eī reducūtur ad genꝰ ſic̄ pͥncipia vt materia ⁊ forma ad genꝰ ſub̓e. Iuxta illd̓ boecij. relictis extremis agit de medio .i. de ſub̓a ꝯpoſita. ſil̓r pūctꝰ ad genus qͣntitatis. Quedaꝫ at̄ reducūtur vt dr̄ie ſub̓ales. q̄dam vt potētie q̄ reducūtur ad genꝰ illud in qͦ eſt ſub̓a inquoꝝ ſūt potētie: vt potētie aīe ad genꝰ illd̓ in qͦ eſt aīa.quedā vt actꝰ ꝓprius ⁊ pͥmꝰ ꝗ dīc eſſe eiꝰ cuiꝰ ē actꝰ: ẜm ꝙeſſe dr̄ actꝰ entis. hͦ vltimo mō reducit̉ vita ad illd̓ genꝰqͦ eſt viuēs. Iuxͣ illud ph̓i dicētis. viuē viuētis ē eē. Querenti gͦ vtrū vita ſit ſub̓a vel accidēs. Dicendū ꝙ ſub̓a .i.reducibile ad ſub̓am ſiue genꝰ ſub̓e. vtrū autē aliqͣ ꝯſideratōne ſit de gene̓ accidētis infra pleniꝰ videbit̉. ¶ Ad illa gͦ q̄ vident̉ on̄dere ꝙ ſit ſub̓a. ⁊ pͥmo ꝑ hͦ ꝙ accidēs nōeſt ꝑfectō ſub̓e. Dicendū ꝙ hͦ verū ē ẜm ꝙ ſub̓ale noīe extento dr̄ ſub̓a. Sil̓r qd̓ dr̄ qd̓ fluit a prima cā primo adeſſe viuentiū nō ē accidēs. ſꝫ ſub̓a. veꝝ ē ſumpta ſub̓a mōiam dicto. Sil̓r ꝙ dr̄ accidēs nō eſt pͥncipiū actꝰ aīe ſedſub̓a. hͦ verū ē ſumpta ſub̓a mō p̄dicto. ¶ Alia q̄ inducū̉ꝓ alia ꝑte. Rn̄dendū ē. ⁊ pͥmo ad primū. cū gͦ obijcit̉ ꝙiocūditas ē vita ⁊cͣ. Dicendū ꝙ loꝗtur de vita gr̄e que ēex caritate quā dꝫ ꝯcomitari iocūditas ſpūs. Un̄ intelligitur ſuꝑ illud iocuditas cordis dīc q̄ eſt ex vera caritate hͦ eſt vita ſcꝫ ꝑ ꝯcomitantiā nō ꝑ eſſentiā. ¶ Ad aliudqd̓ obijcit̉. ꝙ nullꝰ motꝰ eſt ſub̓a ⁊cͣ. Dicendū ꝙ ẜm ꝙ ꝓprie dr̄ motꝰ ꝓut diuidit̉ ꝑ generatōeꝫ et corruptōeꝫ. augmnentū ⁊ diminutōeꝫ ⁊ loci mutatōeꝫ. veruꝫ eſt ꝙ motꝰnō eſt ſub̓a. Scd̓m aūt ꝙ motꝰ ꝯcernit actū ſumptū modo ſupͣdicto. ꝓut ſcꝫ dr̄ actꝰ primꝰ et ꝓprius ꝗ dīc eſſe eiꝰcuiꝰ eſt actꝰ. ⁊ ſub̓a noīe extenſo dr̄ ſub̓ale ſiue reducibilead ſub̓am: ſic aliꝗs motꝰ eſt ſub̓a. ¶ Ad aliud qd̓ ſeꝗturdicendū. ꝙ ē quedā priuatio qͣ priuat̉ eſſe ſimpl̓r: quedāqͣ priuat̉ eē ꝑtis. ſic̄ a cecitate puatur eē oculi: oculus eīcecus nō eſt niſi equoce dictꝰ ſicut oculus erutꝰ. illa erpriuatio qͣ priuat̉ eſſe ꝑtis. priuat habitum ſibi oppoſitūqui eſt accidens. illa aūt priuatio qua totū eſſe rei tollitur nō priuat habitum eo mō ſumpto habitu quo habitus ⁊ priuatō opponuntur priuatiue: neqꝫ habitum quieſt accidens cuiuſmodi ē mors que priuat eſſe ſiue actūꝓprium et primū ipſius rei ſiue ſubſtantie. ſi tamen vitaſit aliquo modo habitus infra dicetur. ¶ Ad aliud dicēdum. ꝙ lꝫ hͦ ꝙ dico viuens imponatur a cā que quodammodo eſt actio vel operatio vel aliquid hmōi. quia tam̄actio illa vel actus eſt primꝰ et ꝓprius ipſius ſubſtantie.qui dicit eſſe illiꝰ cuius eſt actus: non debet poni in aliogenere ꝙͣ in genere ſubſtantie. nec ē ſimile de hoc ꝙ dicopater. qꝛ imponitur a forma q̄ eſt remota ⁊ accidentaliseſſe rei ſuppoſiti.