Queſtio.lxxix.

: niſi qui deſcindit poſſet ſeneſcere. ſiinduceret in alcut ſuꝑflua ꝯmeſtio nō induceret morbum in aliquo niſiirmari: ⁊ ita om̄is potēs deſcinde̓ deꝯmedens poſſetſe ſemē pōt ſeneſce̓. gͦ et primꝰ hō. ¶ Contͣ. in pͥmo ſtatuaīa potuit ſtare: nec hūit neceſſitateꝫ cedendi anteꝙͣ ſuaculpa ſe ſubiecerat illi neceſſitati. Sil̓r videt̉ de corporeſtare non poterat ſine defectu corꝑali aliqͦ. nullā hn̄secenitatē deficiendi anteꝙͣ hō ꝑ culpā ſe ſubiecerat huic neceſſitati: ⁊ ita nulla fuit illi neceſſitas ſeneſcendi an̄pct̄m. ¶ Iteꝫ ſenectꝰ eſt p̄ambula ⁊ introductīa mortisvn̄ qd̓ pōt ſeneſce̓ pōt mori. heb̓. ix. qd̓ antiquatur ⁊ ſeneſcit: iam ꝓpe interitū eſt. ſi gͦ primꝰ hō potuit ſeneſce̓: potuit mori. ⁊ hec lex currebat in prīo ſtatu innocētie: ſcilꝫyſenectꝰ nccͣio mortis introductiua fuit. vn̄ aug. xiij. deiui. dei. xx. c. dicit de pͥmis ꝑentibꝰ. licet morituri nō eſſent niſi peccaſſent: alimētis tn̄ vt hoīes vtebant̉. nōduꝫſpūalia. ſꝫ adhuc aīalia corꝑa terrena geſtantes: q̄ lꝫ ſenio nō veter aſcerēt vt neceſſitate ꝑducerent̉ ad mortē etgͦ vt prius. ¶ Rn̄ſio cū q̄rit̉. Utrū primꝰ hō fuit paſſibil̓ẜm mutatōeꝫ tꝑis .i. an fuit paſſibilis ꝑ ſenectutē diſtinguendū eſt ſic̄ ſupͣ tactuꝫ ē. ¶ Ad illud qd̓ pͥmo obijciturꝯtra. dicendum ꝙ illa ſtabilitas qͣ ſtare potuit ſine defectu ſenectutis: nō infuit illi ſolūmodo a v̓tute fructus ligni vite: ſꝫ a nature ſue ꝯditōis. vt a cā intrinſeca ⁊ pͥmaꝯditꝰ em̄ fuit ī quadā ſtabilitate nature oīno ſine neceſſitate vel diſpoſitōe vel inclinatōe ad defectū ſenectutis. ſꝫdata fuit alimonia de fructu ligni vite ad illā ſtabilitatēꝑpetuandā ſiue ꝯtinuādā. Un̄ cā impaſſibilitatis defetus ſenilis fuit ſtabilitas nature in qͣ ꝯditꝰ fuit: cā ſineqͣ ꝯtinuari ſiue ꝑpetuari nō potuit fuit fructꝰ vite. ¶ Adillud qd̓ ꝯn̄ter obijcit̉ ſcꝫ de ſufficientia fructꝰ vite. qꝛ vtdīc hugo. ꝑiculū diligētis inꝗſitōis nullū erit. ſi p̄ſūptōtemerarie aſſertōis nō fuerit. Nihil aſſere̓ p̄ſumo tn̄ opnando pt̄ dici: ꝙ ſic̄ determīant ſacri doctores. ſi ꝑſtitiſſent pͥmi ꝑentes ⁊ d̓ illis ꝓpagati ī ſtatu innocētie ſucceſſiue fuiſſent trāſlati ad vitā eternaꝫ. Un̄ hugo. hͦ magisrōni ꝯſentaneū ⁊ fide dignū videt̉: ꝙ ſic̄ in hac vita mortali alijs ꝑ mortē decedentibꝰ: alij ꝑ natiuitatem victuriſuccedūt. Ita qͦꝫ tūc p̄cedētibꝰ ptꝰ terminū hꝰ vite tꝑalis:ad vitā eternā trāſlatis hi ꝗ ex eis nati fuiſſent decedētibus ſuccederēt. ⁊ ipſi qͦꝫ tꝑa ſua impleturi ⁊ obedientiaꝫẜuaturi: donec tandē nūerus ad vitā p̄deſtinatoꝝ impleret̉. ⁊ tp̄s huic inferiori vite in gene̓ hūano deputatū cōſumaret̉. ⁊ ẜm hͦ pōt ꝓbabil̓r eſtimari ꝙ diuīa v̓tute lignū vite tanto nūero fructibꝰ exuberare poſſet ſufficienes. vel aliter pōt dici. qd̓ dicit aug. ſuꝑ illd̓ gen̄. ij. poſuit eū in ꝑadiſo voluptatis vt oꝑaret̉ ⁊ cuſtodiret illumqd̓ maiꝰ mirabiliꝰ qͣꝫ ſpectaculū eſt: aut vbi magis ē rerūnatura hūana rō quodāmō loꝗ pōt ꝙͣ cū poſitis ſemībꝰplātatis ſurculis trāſlatis arbuſculis: ī ſuis malleolistanꝙͣ interrogat̉ queqꝫ vis racis ⁊ germinis ꝗd poſſitꝗd ve nō poſſit. vn̄ poſſit: vn̄ nō poſſit. ꝗd in ea valeat numeroꝝ inuinteriorqꝫ potētia: ꝗd exteriꝰ ahibita diligētia neqꝫ ip̄a ꝯſideratōe ꝑſpicere. qꝛ neqꝫ ꝗ plantat ē aliꝗd neqꝫ ꝗ rigat. ſꝫ qui incrementū dat deꝰ. qꝛ ⁊ illud oꝑis qꝛcedit extrinſecꝰ ꝑ illū accedit quē nihilminꝰ creauit et quē regit atqꝫ ordinat inuiſibil̓r deꝰ. Exhͦ verbo aug. pꝫ. ꝙ oꝑatō illobebat eē circa trāſplātationē arbuſculoꝝ ⁊ inilleoꝝ. ⁊ plātatōeꝫ ſurculoꝝ et agriculturūī ex hoc v̓bo nō irrōnabilitereſtimariſi fructꝰ vniꝰ affeciſſet illigneris arꝫvel trāſplātavel inſitōe vel almō alioneris eirplicatas. ¶ Aaliud qd̓tur. ſcꝫ ꝙ ẜmns ī aīalibꝰ: qn̄ nō ꝓficere ⁊icendū. ꝙ hoc nōeſt general̓r verū niſiē nature corrupte. nōintegre ſiue ꝯſtitute vt em̄o. hiero. ſuꝑ illud yſa.xxx. erit lux lune ſꝓpter hofacta in eiust ſol et liminorata: etmus factus ē. Unde greg. li. vij.im ſapien-raue iu

gum ſuꝑ filios adam a die exitus de ventre matris eorum vſqꝫ ad diem ſepulture in matrē omniū. om̄is quippe homo in adam pͥmo ꝑente ꝑſuaſionibꝰ ſerpentis captus: dum dn̄i p̄ceptuꝫ ꝯtemnens eum peccando dereliquit. humilitatis arce deſerens: ad infirmitatis iugumſuꝑbiendo ꝑuenit. Ex infirmitate ergo quā incurrit homo. neceſſe habet in ſtatu nature corrupte ſaltem. cū adterminum ſue magnitudinis ꝑuenerit declinare: ⁊ declinando ſeneſcere qd̓ non fuit neceſſe in ſtatu pͥmo. ¶ Adillud quod poſtea obijcit̉. ꝙ virtus gratuita aūt ꝓficitaut defecit ⁊cͣ. Dicenduꝫ. ꝙ ſecus eſt de virtute naturaligratuita. et hoc dico habito reſpectu ad ſtatū innocētie.In ſtatu v̓o culpe ꝯſimili ſe habent mō virtus gratuitaet naturalis. ꝙͣtum ad hoc ꝙ vtraqꝫ proficit aut deficit.In ſtatu auteꝫ nature condite nequaꝙͣ. et rato eſt: quiain ſtatu pͥmo determinatꝰ fuit ſtatus v̓tutis naturalis īvia. nō aūt fuit determinatꝰ ſtatus v̓tutis gratuite anteꝙͣ ꝑficeret̉ in gloria. gloria em̄ eſt ꝑfectio gratie ſiue gratia ꝑfecta vt quidā volunt. Unde in ſtatu primo. in progreſſu v̓tutis naturalis fixus erat terminꝰ vltra que nōerat ꝓgredi nec citra quē deficere. Non aūt ſuit ſic de d̓tute gratuita: cuiꝰ nō erat terminꝰ determinatꝰ an̄ ꝑfectionē glorie. Unde manente ſtatu innocētie ſiue naturalisiuſticie nō eſſet ſtatꝰ in ꝓgreſſu virtutū gratuitaꝝ ſicut īꝓgreſſu naturaliū. neqꝫ fuiſſet ibi defectꝰ neqꝫ declinatōniſi accedente infirmitate ꝑ culpā. ¶ Si aūt querit̉. qͣrefixus fuit terminꝰ in ꝓgreſſu virtutum naturaliū in viānon in ꝓgreſſu v̓tutū gratuitaꝝ. Rn̄ſio eſt ex qͣdruplicigenere cauſe. Primo ex genere cauſe efficiētis. qꝛ ꝓfectꝰv̓tutis naturalis ē a pͥncipio intrinſeco ⁊ finito: ſꝫ ꝓfectus v̓tutis gratuite a pͥncipio ſuꝑno et infinito ſcilꝫ adeo. Ex ꝑte cauſe formalis ratio ē. qꝛ determinatum eſtv̓tuti anime q̄ eſt forma corꝑis qͣntum corpꝰ mouere poſſit et ꝑficere: et ideo vltra ſtatū illū virtꝰ corꝑalis ſiue inprincipijs corꝑis radicata ꝓut ordinat̉ ad aīam ſtatuꝫhabet. Secus aūt ē de gr̄a cuiꝰ ꝯplementū ꝑfectū nō eſtniſi in gloria: ad quā non ꝓuenit hō ꝙͣdiu eſt in via. Exꝑte finis ē ratio qꝛ v̓tus naturalis ē ad aliquē effectumcreatū:r̄a ordinat ad adherendū deo. Sil̓r ⁊ v̓tus ſicut dicitg. in li. de moribus eccl̓ie. et nemo pōt nimisadherere deo: ideo ⁊cͣ. Ex ꝑte materialis pͥncipij rō eſt.ꝗa v̓tus et gr̄a non hn̄t principiū materiale vn̄ fiant. ſedcorpꝰ in quo radicat̉ naturalis v̓tus: fabricari hꝫ ex humidoiodā radicali. ſuꝑ quod natura ſuꝑedificat tanꝙͣ ſupͣ fundamentū et queadmodū fundamentū in artificialibꝰ hꝫ determinatū reſpectu qͣntitatis fabrice conſtruende: ſic humidū radicale potentiaꝫ ſue qͣntitatis etextenſibilitatis: determinatōeꝫ hꝫ ⁊ limitatiōeꝫ ad corporis n̄gnitudinē: qd̓ ex ip̄o ꝓducendū eſt. Et qm̄ virtus corꝑalis ꝯcomitat̉ corꝑis qͣntitatē. ideo ſtatu habetnō ſic aūt eſt in gr̄a ⁊ v̓tute ſic̄ dictū eſt. ¶ Ad vltimū dicendū. ꝙ hͦ argumentū nō valet. multa effuſio facit ſeneſcere cito. gͦ ꝗ pōt effundere ſemē pōt ſeneſcere: effuſioneem̄ quacūqꝫ ſemīs non debilitat̉ natura. īmo potiꝰ qn̄dalleuiat̉ et expeditior efficit̉. vt qn̄ hmōi emiſſione purgatur ſuꝑfluitas nature. Un̄ effuſio hmōi nō eſt cā ſenectutis. ſꝫ multa ſiue īmoderata: hec gͦ enunciatō ꝗ pt̄ ſemen effunde̓ pōt ſeneſcere. falſa eſt ꝓ ſtatu pͥmo: in qͦ nōpotuit eſſe multa effuſio nō interueniente culpa. ad poſſe eī effunde̓ nō ſeꝗtur poſſe ſeneſce̓: niſi qꝛ ꝗ effundit pt̄immoderate effunde̓. hͦ igit̉ ꝗa fieri nō pōt niſi p̄ueniente culpa: nō potuit fieri in ſtatu primo.¶ Uembrum quintumEquit̉ inquirere. Utrum fuit paſſibilis ꝑcorporis diſſolutōnem. ꝙ ſic videtur. om̄ecompoſitū eſt ex natura diſſolubile. vn̄ corpus ade fuit tale gͦ ⁊cͣ. ¶ Item dama. li. j.c. iiij. ꝯpoſitio ē principiū pugne: et pūgna diſtantie. diſtantia diſoīs: eꝯpoſitio eſt principiū ſoīis.