et ſecluſio om̄is pene ꝙͣtum ad ſtatum corꝑis et animeꝘtum em̄ ad aīam tantū ſublimatus fuit ꝑ affectiuaꝫꝙ deo fruebat̉. Unde aug. xiiij. de ciuit̉. dei. xxvj. c. viuebat fruens deo: ex quo bono erat bonus. et ꝑ cognitiuāqua deū ꝑ pn̄tiam ꝯtemplat̉. Un̄ hugo. cognouit homocreatorē ſuum: nō ea cognitione que foris ex auditu ſolocipitur. ſed ea potius q̄ intus ꝑ aſpiratōeꝫ miniſtraturon ea qͣ deus mō a credentibꝰ abſens fide querit̉: ſedea tūc per pn̄tiam ꝯtemplatōnis ſcienti manifeſtꝰ cernebatur. Nec tn̄ illa fruitio fuit illiꝰ plenitudinis ſiue beatitudinis q̄ eſt beatoꝝ in patria. nec illa ꝯtemplatio fuit ꝯtemplatio cōp̄henſoris: ſꝫ maior ea que eſt viatoris ꝑfidem. Un̄ hugo. ſciendū eſt ꝙ illam pͥmā cognitōeꝫ hominis quaꝫ de creatore ſuo habuit. ſicut maiorē et certiorem illa cognitōne q̄ nūc in ſola fide ꝯſtat veraciter deminus: ita etiā illa q̄ poſtmodū in excellentia ꝯtemplatonis diuine manifeſte reuelabit̉. Unde minorē neceſſe ēcōfiteamur. Cum gͦ anima ita erat ſublimata ⁊ tāta iocunditate beata. q̄ debuit illi eſſe voluntas dormiendi ⁊priuandi ſe ad horam modicaꝫ tanta vite felicitate? Sidiceretur. ꝙ vt defectus ex ꝑte corꝑis p̄ueniret. hoc nonoportuit: ꝑ vſum ligni vite ab om̄i defectu poterat cuſtodiri. Un̄ hugo. Ligni vite virtꝰ tammirabilis. vt certistemꝑibꝰ ſumptū. vitam corꝑaleꝫ in hoīe ꝙͣdiu ip̄e homoillo vteret̉: non ſolū a morte ſed etiā ab om̄ī defectu illeſam cuſtodire potuiſſet. ¶ Preterea. ab iſto ſtatu fuit ſeclauſa omnis penalitas ſiue pena. cauſe autē ſomni penales ſunt: vna em̄ cauſa ſomni eſt oppreſſio ſenſuuꝫ cauſa ſupͣdicta: vt determinat ph̓s. alia eſt opilatio viarumvirtutis ſenſibilis a corde ꝓcedentis. Dicit auicenna. ꝙſomnus fit ex vaporatōne corpulēta aſcendēte ex nutrimento in ſtomacho ⁊ ſurſum lata ad cerebrum. et ibi exfrigiditate cerebri infrigidata. ⁊ in deſcendendo opilando vias v̓tutis ſenſibilis a corde ad organa exteriora ꝓcedentis: et ex hoc ſeꝗtur reciprocatio caloris naturalisad interiora ⁊ ꝑ cōſequens ſenſuum ligatio ⁊ īmobilitatio. ¶ Alia eſt priuatio organoꝝ naturalis caloris. Un̄galienꝰ ſomnus eſt reuocatio caloris exterioris ad interiora. Ut digerat̉ nutriens. ⁊ hoc fit hͦ modo: pꝰ ſumptionem cibi calor deſerendo exteriora. tranſfert ſe ad interiora ad cibi digeſtionē. Und̓ accidit ꝙ organa priuatacalore naturali: actiones ſuas q̄ omnes fiunt ꝑ caloremexercere nō pn̄t. ſed deficiente calore torpeſcunt ſpiritꝰ ⁊membra deficiūt et labunt̉ in ſomnū. ¶ Preterea. laboreſt cauſa. vn̄ ph̓s. de ſomno ⁊ vigi. ampliꝰ ex laboribꝰ ēbuſdam ſupple eſt ſomnus: et ſubdit. Nam labor collitiuum eſt. colliquātiuū v̓o fit quemadmodū nutrimētindigeſtum colliquatiuū eſt idem qd̓ diſſolutiuum. hoceſt labor diſſoluit corpus: et facit multā vapoꝝ eleuatōnem. ſicut nutrimentū indigeſtū. ¶ Preterea. egritudoeſt cauſa. Un̄ ph̓s e. li. ⁊ egritudines quidē illud ideꝫ faciunt quecūqꝫ a ſuꝑfluitate humida et calida. vt acciditfebricitātibꝰ ⁊ litargicis. ¶ Preterea. etas puerilis ē cā.vn̄ ph̓s eodē li. ampliꝰ aūt p̄terea etas: pueri em̄ dormiunt vehemēter. eo ꝙ nutrimentū fert̉ ſurſum eſſe: ⁊ poſtꝗbuſdā interpoſitis dicit. cū multꝰ ferat̉ ſpūs .i. euaporatio ſurſum. deſcendēdo venas tumefacit: ꝗbꝰ coartatporos vbi fit reſpiratio. He auteꝫ cauſe penales ſunt ⁊oīno a ſtatu illo ſe iūcte: ꝓpter quod videt̉ ꝙ ſomni tuncnulla erat indigentia. ¶ Quod ꝯcedimꝰ. opinādo nonaſſerēdo dicentes: ꝙ ſi aliqͦ mō p̄ueniēda fuit mēbroruꝫfatigatō ꝑ quietē. p̄ueniēda fuit ſopore nō ſomno. Somnus em̄ ꝓprie ſumptꝰ et eo mō qͦ de eo diſſerūt ph̓i. potiꝰp̄uenit̉ fatigatiōe ꝙͣ ecōuerſo. vt pꝫ ex dictis. ſi gͦ debuitaliꝗs defectꝰ p̄ueniri ꝗete: debuit p̄ueniri ꝗete ſoporis n̄ſomni. Differūt eī ſomnꝰ ⁊ ſopor. qꝛ ſomnꝰ ē ꝗes aīaliumv̓tutū cū intēſione naturaliū. Sopor ē ꝗes aīaliū v̓tutūcū intēſione intellectualiū. Un̄ ꝗes ſoporis nō p̓uat ānimā iocūditate aliqͣ quā hꝫ ex ꝯuerſione ſiue elatōne mentis ad deum: ſic̄ facit ſomnꝰ. nec ponit corpꝰ alicui addictū penalitati. Un̄ hec potētia ī nullo illo ſtatui preiudi-

cat. ¶Ad illud qd̓ primo obijcit̉. ꝙ ph̓s cū intendit oſtēdere ꝙ ſomnꝰ et vigilia ſunt eiuſdeꝫ ſubiecti: ſiue ꝙ hn̄fieri circa ideꝫ .i. eandē ꝑtem aīalis. hoc eſt circa illd̓ circa quod eſt ſenſus ſiue habitꝰ. ⁊ p̓uatio hꝫ fieri circa idēdicit em̄ ſic. Manifeſtū ꝙ circa ideꝫ aīal vigilia et ſomnus ē: opponunt̉ em̄. ⁊ videt̉ vigilie ſomnꝰ quedā pͥuatioex hoc nō ſeꝗtur abſolute ⁊ ſimpl̓r. ꝙ ſiꝗs vigilat neceſſehabet dormire: ſicut nō ſeꝗtur ſi videt neceſſe eſt cecū fieri: in ſtatu tn̄ et materia qͣ loꝗtur ph̓s bene ſeꝗtur. loꝗt̉em̄ ph̓s de illis in quibꝰ accidit languor ⁊ fatigatō organi. ꝓpter oꝑis exceſſum et tꝑis diuturnitatē. on̄dit eniꝫꝙ qꝛ aīal hꝫ opus ẜm tp̄s determinatū: et excedendo illud tp̄s neceſſe hꝫ languere ad recreatōeꝫ et reꝑatōnemlanguentis neceſſaria eſt illi ꝗes ſomni. ſꝫ nulla poterateſſe fatigatio vel languor hmoi in ſtatu innocētie. cū omnis defectꝰ hmōi p̄ueniendꝰ erat vſu ligni vite. vt habet̉ab hugo. Preterea ſomnꝰ recreat pꝰ languorē ſiue penā.nō aūt eſt opus illiꝰ p̄uenire penā. ¶ Ad illud qd̓ obijcitur poſtea. dicendū ꝙ qͣlitates elementares in corꝑe primi hoīs ſe habebāt in vnione potiſſima ⁊ amicitia vt ſupratactū eſt. et eo maioris erant v̓tutis et pt̄atis in action in materia extranea. Preterea ꝓbabiliter eſtimaripōt. ꝙ cibꝰ quo debebāt vti in ꝑadiſo: maxime fuit cōſonus ⁊ ꝯnaturalis nature vtentiū. et defacili ꝯuerſiuus īnaturā illoꝝ. et cū hoc ꝙ illo vſi fuiſſent nō inſuꝑfluitate aliqua ſꝫ temꝑate et moderate. vn̄ ratōne qͣ virtꝰ interior oꝑans ad digeſtionē erat valide pt̄atis. et rōne nature cibi et modi quo ſumeret̉ ſcꝫ īmodicitate. non reqrebatur reuocatō caloris exterioris: neqꝫ aſcendebant fumoſitates q̄ ſomnum facerent. fumoſitates em̄ multe etgroſſe faciūt ſomnū. non aūt pauce ⁊ ſubtiles cuiuſmōieſſent ille: q̄ fuiſſent reſolute ex cibo ibi ſumpto. ⁊ maxīevbi virtus ē valida et potēs in vtente. ¶ Ad illud quodpoſt obijcit̉. ꝙ om̄ia aīalia coīcant ſomno. dicendum. ꝙom̄ia que determīat ph̓s circa materiā iſtam hn̄t intelligi ẜm curſum nature corrupte: nō inſtitute.¶ Membrum quartumEꝗtur queſtio de paſſibilitate ẜm mutationē tꝑis hoc ē de paſſibilitate ſenectutis.Querit̉ gͦ ſi potuit in pͥmo ſtatu ſeneſce̓: etvidet̉ ꝙ ſic. Aug. xiiij. de ciui. dei. xxvj. ca.cibꝰ aderat ne eſuriret. potꝰ ne ſitiret. lignū vite ne illuſenectus diſſolueret. Ex hoc verbo videt̉. ꝙ diſſolubilisfuit ſenecta qͣntū fuit de ſua natura. ¶ Item aug. de baptiſmo ꝑuuloꝝ habebat adā de lignoꝝ fructibꝰ refectōnem ꝯtra defectōeꝫ: de ligno vite ſtabilitatē ꝯtra vetuſtatem. et ita idē qd̓ priꝰ. ¶ Preterea. qͣ rōne primꝰ hō eratſtabiliendꝰ ꝯtra ſenectutē ꝑ lignū vite. eadē ⁊ ſua tota ꝓgenies. et ita om̄s electi: ſꝫ fructꝰ qͦs poſſet lignū illud exuberare ſi ꝑ athomos diuiderent̉ nō poſſent ſingulis electoꝝ imꝑtiri: gͦ non videt̉ ꝙ ſufficeret fructus ligni illiꝰad ſtabiliendū naturā humanā: ne fieret diſſolutio ꝑ ſenectutē. ¶ Item de lege nature ē. ꝙ virtꝰ vigens in aīalibus ꝓficit in ꝑficiendo ſuū ſubiectum. qͦuſqꝫ ꝑueniet adſtatū ꝯpletū magnitudīs ⁊ augmēti: de qͦ ph̓s. oīm ꝯſtantium natura terminꝰ ē: ⁊ rō magnitudinis ⁊ augmenti.qͦ ꝑuento termīat̉ ꝓgreſſus illius: iuxta qd̓ dicit ph̓s. ꝙvnūqd̓qꝫ termīat̉ ſuo ꝑiodo. nec ꝑmanet in ſtatu illo. ſͦꝫincipit d̓clinare ⁊ defice̓. ad hūc aūt deffectū ſeꝗt̉ ſenectꝰ.cuꝫ gͦ hec ſit lex nature vl̓is. pͥmo hoīe exiſtente in ſtatuꝯpleto ſibi determinato ẜm naturā. natura ſiue v̓tus vigens in eo cepit defice̓ ⁊ declinare: et ip̄e ꝯn̄ter ſeneſcere¶ Item virtus gratuita in via aut ꝓficit aut deficit. ⁊ hͦfuit verum in omni ſtatu. a ſimili videtur de virtute naturali ꝙ deficit qn̄ non ꝓficit. ſiue incipit defice̓ vel q̄renon: et ſi hoc: habeo ꝓpoſitū. ¶ Iteꝫ li. de morte ⁊ vita dicit̉ ſuꝑeffuſa et multa ſemina ſeneſcūt cito. Ex hoc videui: ꝙ qui deſcindit ſemē ꝑ coitum ſeneſcit ſitur poſſe:ī em̄ ſuꝑflua deciſio cito ſenectutemue pōt ſ