Druckschrift 
2 (1481) Tabula tractatuus hui[us] secūde ptis sūme alexādri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

ſeūtibꝰ mare rubrū. ꝗbus creature effectiue qͣſi conformes rebꝰ ſui generis ī prīcipio .i. ī ſtatu īnocētie ī nullofuerūt moleſte. nec aliqua ītulerūt moleſtiā. qͣſi diceretſicut ī initio creature. leſerūt neqꝫ habuerūt poteſta ledēdi filios iſrael trāſeūtes mare. Iteꝫ glo. ſuꝑ illudGen̄. j. dixit deꝰ. ecce dedi vobis omnē herbā dicit. poſtꝙͣ cōditori ſubiectꝰ eſſe noluit iure dominiū ꝑdidit. Inteſtimoniū v̓o prime creatiōis legimꝰ aues viris ſāctisſeruiſſe. ritꝰ beſtiarū ſerpētiū venenū ceſſiſſe. Aliaratio erat donū ſpāle additu nature. inſeꝑabilit̓ cōmunicās naturalē iuſticiā ꝑfectā obedientia qua ſubiectaerat oīno diuine volūtati quo poterat domīari alijs creaturis. de eis facere quod volebat. ſicut ſubiecit ſe dominio creatoris ſue obedit volūtati. vn̄ Aug. de ciui.dei. xiiij. li. xv. c. In ꝑadiſo omīa poterat āte peccatū.quicqd̓ tamē poterat volebat. poterat omnia volebat. ſic patet ex ſerie littere. hec poteſtas eisgruebat ex hoc oīno obediēs erat. vn̄ dicit Aug. vj. ſuper Gen̄. ad litt. primꝰ erat mortalis cōditiōe corporis. īmortalis bn̄ficio cōditoris. ſic pōt ꝓbabilit̓ opinari paſſibilis erat cōditione corꝑis. eo tamē quodictū eſt īpaſſibilis beneficio cōditoris .i. aliquo donoſibi p̄ſtito. vn̄ habebat neceſſitatē cedēdi alicui violētie ſi occurriſſet. ſicut habebat neceſſitatē moriēdi etiam ſi occurriſſet aliꝗd quod poſſet mortē īferre poſt lapſum. Tercia erat īfluētia diuine virtutis cōſeruātis hōerat oīno ad deū cōuerſus. vt erat p̄ditus habitū iuſticie naturalis īformata gr̄a. efficacie maioriserat virtus diuina ī ipſiꝰ cōſeruatiōe ī eſſe. ꝙͣ poſt auerſionē. cuiꝰ ſignū ē. auerſus a deo ſtatī addictꝰ fuit neceſſitati patiēdi. diuīa tamē virtꝰ ī nulla ꝑte ſibi ſubtrahebauātū erat ex ꝑte virtutis. ſed ipſe ſe ſubtraxit abilla minꝰ reddes efficacē ꝓpria auerſiōe. his igit̉ tribus cōcurrētibꝰ neceſſario fuit primꝰ homo īpaſſibilis. Hugo d̓o de ſancto victore ponit duo. ꝗbus exiſtētibꝰ pateret̉ .ſ. ꝓpria ꝓuidētia diuīa. ꝓpria vt ī fugiendis appetendis vtendis nihil negligeret. diuina quaoīs violētia repelleret̉. Un̄ qꝛ ꝓuidētia hūana nihil negligēte. ſemꝑ diuīa repellet̉ oīs violētia. hac duplici cuſtodia cuſtodiret̉ a leſiōe dicit ergo ſic. data ē homini ratio prouidētia quā hanc vitā ſuā inferiorem cuſtodiret. eadē prouidētia naturali. fugiēdo noxia ſalubria appetēdo. medijs ad vtrūlibet vtēs. hac ergo cuſtodia munitus. negligentiā vitare potuit. ſed violētiā repellerepotuit. ꝓpterea rationi humane adiuncta ē prouidentiadiuīa. vt humana in ꝑte vna vigilaret cōtra negligentiā. ꝓuidentia autē diuīa ī ꝑte altera ſtaret cōtra violētiā. hac itaqꝫ gemīa cuſtodia munita ciuitas vite hūanenullis aduerſis lederet̉. qꝛ ſi hūana reſpuiſſet aduerſus negligentiā. ꝓuidētia diuīa nunꝙͣ ī homīe viotie locū dediſſet. Quia v̓o primū negligentiā locuꝫſuū deſeruit. diuīa poſtmodū ꝓuidentia iuſte ſe a cuſtodia ſua ſubtraxit. Ex his verbis videtur. negligentiafuit prima diſpoſitio primi hominis peccātis primūpeccatū. Nec hec dicuntur ab Hugo. cōtraria ſuntdictis. quia illis duobus quibus ẜm hugo. munitꝰ erathomo. ne poſſet leſio aliqua inferri exprimuntur duo.quorum vno poterat caueri a peccato. qua exiſtēte cautela aliqͦ repelleretur omnis violentia ſcilicet diuinauidentia qua prouiſum eſſet homini tribus modis predictis. Preterea dicit. violentiam repellere potuit. hoc intelligendum eſt ſi ſibi ſine nature proprieaſſiſtente ſibi diuina prouidētia ſpeciali tuitione relinqueret̉. licet igit̉ caro primi hominis in ſtatu illo mollis eſſet. tamen habebat neceſſitatē cedēdi actioni violente propter cauſas pretactas. Quod autē dicitur aph̓o. durum eſt qd̓ cedit ⁊cͣ. ẜm generaliter ē verum. intelligendū eſt in ſtatu corruptionis. Ad illudquod obijcitur. propter hoc. protegebatur a virtute diuina a leſione. debebat dici impaſſibilis ⁊cͣ. Dicendum. quia illa protectio ex ordinatione diuine iu-

ſticie neceſſario inſeꝑabiliter fuit aſſiſtens homini in ſtotu illo. quaſi naturale illi reputabatur. ſicut enī in omībus actionibus noſtris quantūcūqꝫ ſint naturales ē diuina virtus intime agens. nihilominꝰ huiuſmōi actionibus fit. a nobis fieri dicitur. ſic eſt ī propoſito. Nintelligendū eſt in propoſito. illa protectio erat conmilis illi qua proteguntur ſancti miraculoſe. quia fuitquaſi naturalis. ẜm dicitur naturale. quod eſt idemapud omnes ẜm Boetiū. quotquot enī vixiſſent in integritate illa innocētie in iuſticia naturali. quantū.cunqꝫ gauiſi fuiſſent illa protectione. Ad illud qd̓ ſeqtur. dicendū. temptatio quandoqꝫ dicit actuꝫ temptationis prout relinquit paſſionem in temptato. paſſionedico inclinantē affectū ad conſentiendū tēptatori. Primo modo ſumpta temptatione. potuit homo pati tenptationes in primo ſtatu ſcilicet verba temptatoris veintus concipiēdo. Hec autē paſſio ſiue paſſibilitas noneſt innaturalis. ſed potius nature conſona eo quoconſonum eſt nature quod eſt ad eiuſdem perfectionemẜm receptio ſpecierū ſenſibiliū intelligibilium ē adperfectionē ſenſitiue intellectiue. Scd̓o modo ſumpttemptatione potuit. enim tunc inclinari poſſet adconſentiendum dyabolo temptāti. niſi preceſſiſſet in eocorruptio aliqua. Un̄ Augu. iij. lib. de libe. ar. ſi natura accedit dicio ſuo ad aliā corrumpendā. ſi non in eacorruptibile inuenit. non eam corrumpit. Si autem inuenit adiuncto eius vicio corruptionē eius operat̉. Un̄Augu. ſuper Gen̄. Non eſt arbitrandū. hominē deiecturus eſſet temptator. niſi preceſſiſſet in eo elatio quedam cōprimenda. vt habet̉ ab Augu. Uudito ſi comederitis eritis ſicut dij ſcientes bonum malum. ſurrepſitelatio quedaꝫ amor proprie poteſtatis. quo appetebatquod propriū erat dei ſcilicet īmortalitatem. vt voluntquidam ſicut ſcientiam boni mali. ex hac ꝑuerſa voluntate excecata credidit dyabolo. vnd̓ pati hoc vltimomodo deduci ſeu ſeduci potuit in prīo ſtatu. Adaliud quod ſequitur dicendū. pati potuit in illo ſtatuprout ſentire eſt pati. huiuſmodi autē paſſio ē natureſona vt dictū eſt. Ad aliud quod obijcit̉ ſcilicet. ſi inillo ſtatu potuit delectari in medio ⁊cͣ. dicendū. eſt delectatio inordinata vt illa quā cōcomitat̉ libido ſiue appetitus libidinoſus. hoc poterat eſſe in ſtatu prīo. vn̄mulier delectabatur in aſpectu fructꝰ nec mouebat̉appetēdo illum peruerſe ſcilicet contra diuinum p̄ceptūanteꝙͣ peccauerat ſꝫ poſt. ē delectatio ordīata ſiue moderata ſiue omni motu libidinoſo. hāc potuit habere in illo ſtatu .ſ. volēdo vti fructibꝰ ſibi cōceſſis ad p̄ueniendū defectū naturalē quē īcurreret niſi alimonia vtretur. Quare autē triſtaret̉ ī extremo ſi delectaret̉medio ē. qꝛ triſtitia pena ē paſſio īnaturalis .ſ. ꝙͣtūad naturā conditā que ex ordine iuſtitie diuine poterat p̄cedere culpā. Ad illud qd̓ obijcit̉. cōtraria nata ſunt fieri circa idē. dicendū. hoc ē verū vbi alte tm̄ ineſt qd̓ fuit ī illo ſtatu. Ad illd̓ qd̓ obijcit̉. oppoſitū fuit cauſa oppoſiti ⁊cͣ. dicendū. eſt verū preprie ſummēdo oppoſitū. eo quo extremū ē oppoſitūextremo. qꝛ mediū ē delectatiōis. mediū autē oppenit̉ ꝓprie extrēo. Preterea. huiꝰ mōi genꝰ argumētadoppoſitū ē oppoſiti. ꝓpoſitū ē ꝓpoſiti. hꝫ neceſſitatē ꝓut oppoſitū eideꝫ ſubiecto cōꝑantur. niſi vtrūqꝫpoſſit ī eſſe. vbi enī tm̄ alterū ineſt. hꝫ neceſſitate hocgenus argumētandi. qꝛ tm̄ alterū infuit. alterū autē ineſſe potuit. Ad vltimū dicendū. ī ſtatu illo poterat eſſe motꝰ appetitiue ad aliꝗd habendū. appetitiūſenſibilis rōnalis. ſꝫ ſenſibilis vt moueret̉ contraria rōni. ſed ꝓut moueret̉ obediēdo rōni. vn̄ paſſiocomitās fuiſſet īnaturalis ſꝫ cōſona nature. An̄eſt incōueniens hominē in primo ſtatu fuiſſe paſſibileꝫ.ſuſtinētia motꝰ appetitiue modo iam dicto.