Druckschrift 
2 (1481) Tabula tractatuus hui[us] secūde ptis sūme alexādri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Queſtiolxxxix.

paſſio naturalisiedā īnaturalis vt īfra patebit. Cuꝫergo querit̉. vtrū primꝰ homo ī primo ſtatu erat īpaſſibilis. poteſt dici ẜm per hoc dicit̉ īpaſſibiletatur priuatio neceſſitatis ad patiendū. vel diſpoſitionis vel paſſibilitatis ſiue inclinatiōis. ſic erat impaſſibꝰlis. quādo enī erat in integritate nature cōdite. erat īeo natura diſpoſita vel paſſibilis .ſ. aliqua infirmitateinclinata ad patiendū. ſicut poſtea erat infirmior factaper peccatum. Scd̓m autem impaſſibile dicit priuaione potētie primo ſumpte vel ſcd̓o. ſic erat īpaſibilis. enī omnino erat natura illa ſuſceptibilis paſſionis. eſſet aliquo infirmabilis lapſumin peccatū. fuit ergo paſſibilis. eo erat ſuſceptibilis īfirmitatis. impaſſibilis. eo inclinatus ſiue declinatis ab integritate in qua cōditus erat per infirmitatē.Unde neqꝫ omnino erat īpaſſibilis. neqꝫ ſimplicit̓ paſſibilis vt vult Hugo. Ad illud ergo qd̓ primo ohijcit̉. impaſſibilitas ē dos corporis glorificati. dicendūeo quo ē dos. cōueniebat primo homini. ẜm eniꝫ dicitur dos. ſic dicit priuationē omnino. omnes potentie ſitmnis modi patiēdi. ẜm quē modū. vt ex dictis patet dicit̉ ille fuiſſe īpaſſibilis. Ad aliud qd̓ſequit̉ dicendū. Dama. intendit determinare vnūſolū .ſ. ipſum primuꝫ ſua natura virtute eſt vertibile.cum alia ſint vertibilia ꝑmutabilia de natura ꝓpriavirtute. quia nihil p̄ter primū cōſtat a ꝓpria virtute.pter quod nullo modo eſt vertibile in ens. neqꝫ etiā ēmutabile ẜm electionem liberi arbitrij. ſicut rationalescreature que ſūt mutabiles ẜm electionē naturā vertibiles in eſſe. niſi manu dei .i. omnipotētia cōſeruarent̉. vt dicit Greg. Dama. licet ergo omnes creatureſunt mutabiles paſſibiles iam dicto. tamē ſuntpaſſibuēdo ꝓprie. ẜm hic intēdimus de paſſibilitatepaſſiitate. Ad aliud quo opponit̉. primus homo oat eſſe omnino īpaſſibilis rōne ſue nobilitatis. impaſſibilitate ſic ſumpta non fuitp̄dita. nec ē aliqua creatura. nec atteſtat̉ nobilitati creature vt ē creatura. ſed vt ē creatura cōpleta in eſſe cōpletiſſimo. vt .ſ. quādo appetitus illiꝰ ſatiat̉. vnde quādo ſatiabitur appetitꝰ humanꝰ omnino. vt quando apparebitgloria creatoris ẜm pſal. tūc dotabit̉ homo omnimodaipaſſibilitate. vnde licet primꝰ homo eſſet in primo ſtatu omniū creaturarū corꝑalium nobiliſſima. tamenexigebat ſtatus ille. p̄ditus eſſet huiuſmodi īpaſſibilitate. ſed ſolūmodo ſtatus glorie hoc exigit. Membrum ſecūdumEcūdo querit̉. ſi fuit paſſibilis impreſſio extrīſecarū receptionū. ſic videt̉. diuina diſpoſitiōe ordīe naturali corꝑa ſuꝑceleſtia agūt ī elemēta elemētata. abinitio cōditiōis eorū. ergo ſi diuīa diſpō fruſtrat̉. necordo nature ſuſpēdit̉. niſi in caſu vel oꝑe mirabili. cumprimꝰ in ſtatu primo curſu naturali ageret vitāmirabili. videt̉. corꝑa celeſtia habebāt actionē in illo. haberet corpꝰ elementatū. ita ab extrīſeco fuit paſſibilis. Itē vt habet̉ a ph̓o. durū ē qd̓ cedit ſecati ſiue ſectōni molle quod cedit. ſed caro hūana naturaliter mollis ē. fuit ī primo ſtatu. ergo habuit neceſſitatēcedēdi ictui lapidis vel gladij vel alicuiꝰ huiꝰ mōi. itaab extrīſeco fuit paſſibilis. Si diceret̉. ꝑmanſiſſet in īnocētia ſua ꝓtegeret̉ ſiue cōſeruaret̉ a virtute ſuperiori ab inferēte ſiue potēti inferre leſionē. propter hoc diceret̉ impaſſibilis. potētia qua non poſſetpati. fuiſſet in eo ſed ī alio. nullꝰ enī denominat̉ ex aliquo qd̓ eſt ī illo ſꝫ tm̄ in altero. Itē homo ī ſtatu īnocētie fuit paſſibilis ẜm animā ab extrīſeco. potuit .n.pati temptatiōes deduci vel falli vt rei euētus oſtēdit.multo fortiꝰ fuit paſſibilis ab extrīſeco ẜm corpꝰ. īmediatius enī ſe habebat deus ad animā ꝙͣ ad corpꝰ. ita vtprius. Itē ī ſtatu illo ſentire potuit ab obiecto intrinleco. Sentire autē ē quoddā pati vt vult ph̓s. Prete-

rea. ſenſitiuū in ſtatu illo delectabatur ī medio. vt patetGen̄. iij. dicit̉. vidit mulier bonū eſſet lignū ad veſcendū pulchrum oculis aſpectuqꝫ delectabile. videt̉triſtaret̉ ī extremo hoc paſſiōes cōtrarie nate ſūt.fieri circa idē. hoc ſi oppoſitū ē oppoſiti. ꝓpoſitū ē ꝓpoſiti. cōtrariorū enī cōtrarie ſūt cauſe. Itēhomo ī illo ſtatu poterat moueri appetitū ſiue deſideriū habēdi aliꝗd. huiꝰ mōi autē appetitū paſſio aliqͣ concomitat̉. enī oritur appetitꝰ alicuiꝰ ī aliquo niſi potentia appetitiua aliquid patiēte. ita vt priꝰ. Cōtra.qd̓ patit̉ ignobiliꝰ ē eo quo patit̉. ſꝫ corpꝰ ade īformatūaīa. nobiliſſimū erat īter omnia corꝑa. ſicut ſupra tactūeſt. ergo a nullo corꝑe pati poterat ante peccatū. IteꝫIſid̓. lib. de cauſa dum ī ꝑadiſo homo īnocēter viueretignis vreret aqua mergeret. nec ſpinarum aculeivulnerarēt. neqꝫ aeris abſentia ſuffocaret. neqꝫ oīa quenocēt hominibꝰ mortalibꝰ impedirent ergo ⁊cͣ. Preterea. ſi aliqua creatura exterior poſſet in illū actionempaſſionē induce̓. poſſet actione frequētiorē induce̓ corruptionē. qd̓ ē īpoſſibile. niſi viciū ī ipſo ꝓceſſiſſet. Oſtēdit enī Aug. lib. iij. de libe. arbi. nihil aliud pōt corrūpi niſi in illo viciū p̄cedat. Reſpōſio. eſt paſſio velpaſſibilitas ꝓuenies ex īpreſſione relicta ab extrinſecoduplex .ſ. naturalis ſiue cōſona nature. īnaturalis ſiue deſtructiua nature. Prīa autē ē duplex. quia quedāreſpicit ea que ſūt ad ſaluationē eſſe. quedā aūt que ſūtad perfectionē eſſe. Ea que ſunt ad ſaluationē eſſe. reſpicit paſſio que relinquit̉ ex operibꝰ generatiue nutritiue. Opera enī generatiue nutritīe paſſionē relinquūt.vniēdo qd̓ extra erat ei qd̓ erat ītra. Un̄ paſſiōes relicieoꝑe generatīe nutritīe quodāmō ab extrīſeco fiūt. Adea que ſūt ad ꝑfectionē eſſe. refert̉ paſſio ē ex receptioſpecierū ſēſibiliū ī organo ſenſitīe ex receptiōe ſpērū ītelligibiliū ī ītellectu. hꝰ mōi aūt paſſiōes que erāt cōſone nature poterāt relinꝗ ab extrīſeco ī primis ꝑentibꝰ īſtatu prīo. reſpectu hꝰ mōi paſſionum erāt paſſibiles.Alio ē paſſibilitas a paſſiōe īnaturali. ẜm dic̄ damaſ. paſſio ē motꝰ p̄ter naturā. Et hec paſſio vt dictū ēē ꝯtrarietate receptibil̓ recepti. aūt ē a cōtrario alterāte abijciēte a ſubſtātia. ſumēdo paſſibilitatē hoc. pōt dici aīa fuit paſſibil̓ ab extrīſeco. ꝓut paſſibilis dic̄ pure potētiā matēialē. eo dictū ē ſupra. ẜmaūt dic̄ potētiā diſpoſitā diſpōe ꝯiucta ꝓpīqua vel remota. neqͣ ꝙͣ. ſꝫ īpaſſibil̓. Ad illd̓ qd̓ prīo obijcit̉. exdiuīa diſpōe ordīe naturali corꝑa celeſtia agebāt ī corꝑe ade ⁊cͣ. icēdū ſine p̄iuditō. verū ē. nll̓a tn̄ vehemētia vl̓ īmode̓antia. ſꝫ ſolūmō ẜm ꝯueniebat natureipſiꝰihil moleſtie vl̓ corruptiōis īferēdo. Un̄ aug. xiiij. ciui. d̓i. xxvj. c. viuebat ī ꝑadiſo ſic̄ volebat. ꝙdiuvolebat qd̓ deꝰ iuſſerat. nihil corruptiōis ī corꝑe vel excorꝑe. vllas moleſtias vllis eis ſēſibꝰ ingerebat. nullꝰ ītrīſecꝰ morbꝰ. nullꝰ ictꝰ metuebat̉ extrīſecꝰ. ſic̄ ī ꝑadiſo nullꝰ eſtꝰ aut frigꝰ. ſic ī eiꝰ habitatore nulla ex cupiditate vl̓ tīore accedebat bōe volūtatis offenſio. Un̄ ſic̄ tactū ē. nulla erat ī ꝑadiſo ītꝑantia ſiue ītēꝑies caloris vl̓frigoris. neqꝫ alid̓ qd̓ corꝑibꝰ habitatorum noce̓ potuit.Un̄ ſique īp̄ſſiōes relicte fuiſſent ex actiōe corporū ſuꝑceleſtis erāt ad ſolaciū nature iuuamē ꝙͣ ad ꝯtrariūcit̉. corpꝰ illd̓ habuit neceſſita cedēdicio dicēdū ē verū. nulla .n. creatura ī ſibebat poteſtatē īferēdi illi leſionē. cꝰſūt plure vna ex pluribꝰ ꝯnexa. vna ē ordo diuīe iuſticie homī oīa ſubdita erāt. ī iuſticia cōdita erat deoliret. Un̄ dama. ij. li. qꝛ ex viſibili īuiſibili creaturat deꝰ hominē ẜm imaginē ſimilitudinē. ſ vl̓ prīcipē oīs terre eorum queſūt ī ip̄atāte velut quādā regiā ī cōuerſansbt̄amhabeat vitā. ex ordīe erat. nulla creiolētiā ſiue leſionē ei īferre poterat. Undeaturā alſapiētie vlti. Oīs creatura ad ſuū genꝰ ab initio refigurabatur deſeruiens eius preceptis. vt pueri tui cuſtodirentur illeſi. loquitur ibi auctor de filijs iſrahel tran-