Queſtio.lxxxvj.
arē in vtero noui te. hec autemcui dixit. priuſꝙͣ te folocutō nihil aliud erat ꝙͣ inſertio cauſaꝝ ſiue ꝯditō reꝝfuturaꝝ. Un̄ aug. eo. Cū v̓o deꝰ dicebat: ecce dedi vob̓pabulū ſemīale ſeminās ſemē. qd̓ eſt oēm terrā ⁊ oēlignū fructifeꝝ. qd̓ hꝫ in ſe fructū ſeminis ſemīalis. qd̓erit vobis ad eſca. ipſe ẜmo eiꝰ an̄ oēm aeris ſonū. anteoēm carnis ⁊ nubis vocē. in illa eiꝰ ſūma ſapīa ꝑ quā facta ſunt oīa. nō qͣſi hūanis auribꝰ inſtrepebat. ſꝫ rebusfactis reꝝ faciēdarū cās inſerebat. ſꝫ oīpotēti potētia futura aiebat. hoīemqꝫ ſuo tꝑe formādū in tempoꝝ tanqͣſemīe vel tanꝙͣ radice ꝯdebat. His viſis pꝫ quō rn̄deripōt ad queſtōnē ꝓpoſitā. ¶ Ad hͦ gͦ qd̓ objcit̉. ꝙ creauitoīa ſimul ⁊ ita hoīem. dicēdū ꝙ hͦ veꝝ ē eo mō qͦ dictū ēſcꝫ cauſaliter ⁊ ſemīaliter in ip̄is mūdi elemētis. nō eomō quo res ſuis ꝓprijs tꝑibꝰ ꝓducunt̉ in eſſe cōpletuꝫ.qd̓ inſinuat Aug. diſtinguēdo modos eſſendi. vj. ſuꝑGen̄. ad litte. dicēs. Sic ī illa p̄ma ꝯditiōe mūdi cū dioīa ſimul creauit. hō factꝰ eſt. ꝗ eſſet futurus rō creādihoīs. nō actio creati. ſꝫ hͦ aliter in v̓bo dei. vbi iſta nō facta ſꝫ eterna ſunt. aliter in elemētis mūdi vbi oīa ſimulfutura ſunt. aliter ī rebꝰ q̄ ẜm cās ſimul creatas. nō iāſimul ſꝫ ſuo quoqꝫ tꝑe creant̉. in ꝗbus adā iā formatꝰ exlimo ⁊ dei flatu aīatꝰ. ¶ Ad aliud dicendū. ꝙ illa ꝯuerſio de qua loquit̉ li. fontis vite. nō dicit aliquā innouatōem ſiue mutatōem circa cōditorē rerū. et diſpoſitōemeternā. de illis ꝓducēdis ī eē ī tꝑe ſue ꝓductionis. ¶ Adaliud dici pōt. ꝙ ē dice̓ res ī ſuo eē ꝯpleto. ⁊ ſic nō dīc deus pr̄ res ſil̓. nec ſic intelligit aug. oīa ſil̓ dici. ⁊ ē dicereres ī ſua arte. ⁊ hoc mō dicit deꝰ pr̄ res ſil̓ .ſ. ī verbo ſuoqd̓ ē ars om̄ipotētie illiꝰ. Sꝫ vidr̄ ex hoc qd̓ tāgit ī fineauctoritatis .ſ. nō aliter ꝙͣ dicēdo facis. ꝙ res n̄ ſint aliter ꝙͣ ī verbo ſuo vel ī arte. Rn̄deo. ꝑ hͦ notat̉ ꝙ ſine oīinnouatōe circa illū ſue diſpoſitōi obedit fluxus rerū īcē. Un̄ diſpoſitō ſua ī arte ꝙͣtū ex ꝑte ip̄ius ē. ē ꝓductioreꝝ ī eē. ¶ Ad aliud qd̓ ſeꝗtur pꝫ rn̄ſio ex glo. ibidē. ſcꝫſemel locutꝰ ē deꝰ. Glo. ē inter hoīes ml̓tis modis loꝗtdeꝰ. apud ſe ſemel. qꝛ vnicū verbū genuit ꝑ qd̓ oīa factaſunt. in quo ſil̓ oīa diſpoſita ſunt. Un̄ ſemel loꝗ̄ vt vultglo. ē verbū eternaliter gignere. in qͦ oīa diſpoſuit. ¶ Adillud qd̓ querit̉. quō pōt deus multa ſimul creare. eū advnius rei creatōem requirat̉ infinita potētia. Dicēduꝫꝙ ſicut prima bonitas ſumma dr̄. qꝛ ſine ſui diminutōediffundit̉ ⁊ diffundi pōt ī infinitū. ſic ⁊ virtꝰ ſumma. qꝛſine ſui diminutōe influit. vn̄ eius potētia quātūcūqꝫ īfluat nūqͣ ī alio diminuit̉. ꝓpter qd̓ infinita ſimul creare pōt. Nō aūt intelligēdū ē qn̄ dr̄ ꝙ diuina v̓tus influit ī creaturas creādo illas vel oꝑando ī illis ꝙ diuidat̉virtꝰ eiꝰ ⁊ ſic imꝑtiat̉ illis. īmo qꝛ ad nutū ſue volūtatisoīpotētiſſime ſine diminutōe ſue v̓tutis fiāt vel creent̉.Un̄ ī ip̄o nihil accidit innouatōis. ſꝫ quicꝗd innouatōisibi ē. accidit circa creaturas. Aug. ad marcellinū. nihilcorrigi poſſe aſſerūt niſi qd̓ an̄ nō recte factū ꝓbaret̉. ꝙbus rn̄dere copioſe ſi velim. tp̄us ip̄e me citiꝰ deſeret ꝙͣexempla ꝗbꝰ reꝝ ip̄a natura ⁊ oꝑa hūana circa rōem ꝓtꝑm oportunitate mutent̉. nec cū eadē rō ſit mutabilis.quia iſta mutant̉. īmo hyemi eſtas addito calore ſenſuiſuccedit̉. nōne quotiēs variāt̉ etates adoleſcētie puericia nō reditura. cedit iuuētꝰ adoleſcētie. nō mēſure ſuccedit. hec oīa mutant̉ nec mutat̉ diuīe ꝓuidētie rō. quaſit vt iſta mutent̉. Nō aūt opinor cū agricola eſtate aliud. iuſſerat hyeme rō mutet̉ agriculture. ⁊ cū mane ſurſit ꝗ nocte quieſcebat vite cōſiliū nō mutauit. alid̓ maſis adoleſcēti ꝙͣ puero ſolebat impoſnit. nō itaqꝫ verūē qd̓ dr ſemel recte factū nullatenꝰ eē mutādum. mutataquippe corꝑis cā qd̓ recte an̄ fuēat factū. ita plerūqꝫ mutari vera rō flagitat. vt cū ip̄i dicāt recte nō fuerit ſi mutet. econtra veritas clamet recte non fieri niſi mutetur.quia vtrūqꝫ tunc erit recte ſi erit ꝓ temporum diuerſitate diuerſum¶ Nembrum ſecundū
Ecūdo querit̉ de ordine tꝑis ꝯditōis ade.ad tp̄s ꝯditōis alioꝝ. Et primo q̄rit̉ vtruꝫꝯditū fuit ante alia vel poſt. et vidr̄ ex dictis ſupra ꝙ poſt. qꝛ vt habet̉ gen̄. ij. poſtoꝑa ſex dieꝝ fecit deꝰ hoīem de limo terre. ⁊ hͦ idē habet̉ab aug. gen̄. vj. ad litt. ¶ Itē idē habet̉ a mgr̄o. ij. ſentē.xv. di. c. Oībꝰ creatis atqꝫ diſpoſitis nouiſſime factꝰ eſthō tāꝙͣ dn̄s ⁊ poſſeſſor. ꝗ ⁊ oībꝰ p̄ferēdꝰ erat. Sꝫ videt̉ꝙ cōtrario mō fieri debuit. ſic̄ ī emanatōe ꝑſonaꝝ a pr̄epus a natura ē emanatō ꝑſone q̄ ē imago pr̄is. ꝙͣ illiꝰq̄ n̄ ē imago. ⁊ hͦ ẜm ordine cōueniētiſſimū. a ſil̓i vidr̄. ꝙī eiꝰ natōe ſiue creatōe ꝑſonarū creataꝝ a deo. debēt primo ꝓduci ī eē ſiue cāri ille q̄ ſūt ad imagineꝫ creātis ſiue imago. ⁊ ſi hͦ hō debebat cū primis creaturis creari.gͦ ⁊ corpꝰ. ¶ Itē corpꝰ primi hoīs int̓ oīa corꝑa ſingl̓arirōe fuit imago dei. vl̓ hō ẜm illd̓. vn̄ rōe qͣ sͣ. debebat inter pͥma creata creari. ¶ Itē dicit beda. qͣtuor fuerūt ſil̓in prīcipio creata .ſ. angelica natura. celū empirreū. prima materia ⁊ tp̄s. ī gene at̄ corpoꝝ duo ſūt nobiliſſimahūanū corpꝰ ⁊ maxīe pͥmi hoīs. ⁊ celū empireū. ⁊ ſi int̓hec ē differētia nobilitatis. nobiliꝰ fuit corpꝰ pͥmi hoīsſimpl̓r. vt illd̓ qd̓ erat forma nobiliori ꝑfectibile ordinatū ad finē nobiliorē. ⁊ magis deiforme vt ẜm ꝙ hō eratad imaginē dei ꝙͣ celū primū. gͦ videt̉ ꝙ rō ſue nobilitatis debuit creari int̓ primo creata ſicut celū empirreumEt pōt hic incidēter q̄ri. quare illa qͣtuor tꝑe fuerūt primo creata. ¶ Itē hō ⁊ angelꝰ hn̄t paritatē ī natura licethabeāt diſparitatem ī officio. ſi gͦ ꝑitas ē ſuffitiēs ratioquare paria debēt ꝑiter .i. ſil̓ creari. gͦ ⁊cͣ. Sꝫ hō nō pōtcreari niſi corpꝰ creet̉. gͦ cū angelꝰ ſit de primo creatis ⁊corpꝰ hūanū dꝫ eē ſil̓r. vel quare n̄. ¶ Itē hugo. intātuꝫrōnalis creature cōditio. ceteriſqꝫ oībꝰ q̄ ꝓpter ip̄aꝫ facta ſunt. excellētior eē ꝓbat̉. ꝙ oīm cā ē ipſa. ex hͦ v̓bo videt̉ ꝙ et̄ ꝓpt̓ hoīs excellētiā ⁊ ꝓpt̓ eiꝰ cālitatē ſiue dignitatē. priꝰ alijs creari debuit vl̓ debeat. ¶ Itē celū ⁊ t̓ra ībus oīa alia intelligūt̉ creabāt̉. Un̄ gen̄. j. In prīcipicreauit deꝰ celū ⁊ terrā. ꝑ celū aūt matia oīm ſpūaliū intelligit̉ ſiue creatura ſpūalis. ꝑ t̓rā corꝑaliū ſic̄ ex glo.pꝫ. ⁊ hugo. ꝑ celū ⁊ terrā mat̓ia oīm celeſtiū t̓reſtriūqꝫhͦ loco ſignificari puto. ſꝫ ſil̓r hō ē quodāmō oīs creatura. vt dīc greg. ſuꝑ illd̓ marci. vlt̓. Ite p̄dicate euāgeliūoī creature. gͦ hō habuit creari int̓ creaturas. primo cōditas eadē rōe. ¶ Itē aut obẜuat̉ ī ꝯditōe reꝝ ordo natural̓ aūt artificial̓. Nō natural̓. n̄ em̄ impediūt brutaaīalia hoīem natura. ſꝫ potiꝰ hō illa cuꝫ ſit cā eoꝝ. Necartificial̓ q̄ attēdit̉ ī ordīe dignitatis. vt qn̄ p̄ordinaturqd̓ ē maioris dignitatis. ⁊ ſic neutro ordine vidr̄ hoīeꝫẜm corpꝰ hūanū pꝰ alia debe̓ cāri. ¶ Rn̄ſio corpꝰ primihoīs ꝯditū fuit pꝰ alias creaturas. ⁊ hͨ ꝓpter ml̓tipliceꝫrōem. Una ē vt hoīs dignitas on̄deret̉ ꝗ erat alijs creaturis dn̄aturus. Un̄ hugo. priꝰ ſiꝗdē opifex deꝰ mūdumfecit. ac deīde hoīem poſſeſſorē ⁊ dn̄m mundi. vt ceterisoībꝰ iure cōditōis dn̄aretur hō. Nota ꝙ dīc iure cōditōis. Hāc rōem declarat greg. nazāzenꝰ tali exēplo. prius ꝯuenit illd̓ eē cui dꝫ pͥnceps aliꝗs principari ꝙͣ ip̄mprīcipē. Un̄ de terminato de ꝯditōe mūdi ſenſibilis dicitnōdū magna hic ⁊ p̄cioſa res hō mūdi dn̄s aderat. necem̄ decuerat priꝰ exiſte prīcipē. ꝙͣ illa quoꝝ geret principatū. ſed vbi ei cūcta ſubijciēda ꝑata ſunt. iā cōſequenserat apparere rectorē. qꝛ igit̉ veluti quoddā regni domiciliū futuro regi creator vniuerſitatis efficeret. Idem at̄erat terra. inſule. maria. ⁊ ſuꝑ hoc celū in modum carine curuatū. diuitias v̓o repoſuerat regni ml̓tiplices. diuitias aūt dico totaꝫ creaturam quicquid eſt in herbis⁊ plantis et arboribꝰ. quicquid ī ſpiritibꝰ ⁊ ſenſibilibꝰet aīatis. ꝙ ſi metalla quoqꝫ cōuenit his annumerari diuinitus. que ꝓpter colorū pulchritudinē precioſa humanis oculis viſa ſunt. vt auri et argenti ⁊ lapidū eorū qͦshoīes amāt. hoꝝ oīm copiaꝫ velud ꝗbuſdam regalibustheſauris terre ſinibus occultis in hunc mundum hominem protinus introduxit. propterea in hoc mundo