Druckschrift 
2 (1481) Tabula tractatuus hui[us] secūde ptis sūme alexādri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Articulus ſecundusUerit̉ ꝯſequēter de ꝓpagatōis. ſcꝫ vtrumpagatō hūani generis ab adā ſit multiplicatōeꝫ ſub̓e decile ab eodē in generatōe. ſicutpoīt mgr̄. ij. li. ſen. xxx. di. dicēs. Om̄e qd̓ ī hūanis corꝑbus naturalit̓ ē. Deſcēditqꝫ a pͥmo parēte lege ꝓpagatōnis. in ſe auctū multiplicatū ē. nulla exteriori ſub̓a īidē trāſeūte. ip̄m ī futuro reſurget. fomētū ꝗdeꝫ habeta cibis ſꝫ ꝯuertūt̉ cibi in hūana ſub̓aꝫ. que ſcꝫ ꝓpagatōeꝫ deſcēdit ab adā. Ex v̓bo videt̉ illud ſoluꝫ ſitde veritate ſub̓e poſterioꝝ qd̓ ꝓpagatū ē a pͥmis parētibꝰ Itē ad idē Beda ſuꝑ illud. vij. marci nihil ē extra hominē introiēs in qd̓ poſſet coinꝗnare ⁊cͣ. qꝛ ad pri tactū liquidior cibꝰ potꝰ mēbra diffundit̉. ꝙͣuistenuiſſimꝰ humor liquens eſca iuuenis artubꝰcta fuerit digeſta. occultos meatos qͦs greci pͥorosvocāt ad īferiora dilabit̉ ī ſeceſſuꝫ vadit. oīno qd̓ intrat os exit. nec cedit ī naturā eiꝰ qd̓ alit̓. Itē aug. xxijde ciui. dei. c. xx. q̄rit. Si aliꝗs nutriat̉ carnibꝰ hūanisin debēt carnes iſte reſurge̓. dicit rn̄dendo. reddit̉ caro illa homī in caro hūana pͥmitꝰ cepit. ab illo ꝗpaltero tanꝙͣ mutuo ſūpta deputāda ē. ex ptꝫuertit̉ alimētū in veritatē nature alēdi. Itē aug. eodēdetermīat de ꝑuulis reſurgēt ī ꝑfectōe corꝑali. Undedicit. xiiij. c. ip̄a mēbra oīa ſūt latēter ī ſemīe etiamnatis nōnulla adhuc deſint. ſic̄ dentes. ſiqd̓ eiuſmodiẜm hāc ratōeꝫ ꝓfecto ī reſurrectōe corꝑis detrimētatimemꝰ ⁊cͣ. igit̉ videt̉ ī ſemīe lateāt oīa mēbra ꝙͣtū adꝑfectōeꝫ corꝑalē. ita nihil de nutrimēto eſt de veritatenature. Itē in li. de aīalibꝰ habet̉. ſemē qd̓ ē materia generatōis. aſſimilat̉ filio egrediēti domo pr̄is ſuiqd̓ ſic exponit̉. ſic̄ filiꝰ egrediēs defert ſecū ꝑtē ſub̓e ſue negociādo multiplicat: ſic ſemē ꝑtē ſub̓e ꝓlis augmētādo defert ſecū. Itē aug. xxij. ciui. dei. c. xiiij. ī ratōeſcuirqꝫ materie indita corꝑali. quodāmō vt itadicā limitatū videt̉ qd̓ ē. īmo qd̓ latet. ſꝫ acceſſu tꝑis erit vl̓ potiꝰ apparebit. in hac infans breuisaut lōgꝰ ē breuis lōgꝰ ve futurꝰ ē. ex ptꝫ tota quātitas hoīs ē in portōne illa decindit̉ a parētibꝰ. quātitas ī reſurgēt. vn̄ ſubiūgit̉ ibidē ẜm hāc ratōeꝫ ꝓfectoin reſurrectōe corꝑis detrimēta timemꝰ. igit̉ vt videt̉nihil reſurget niſi qd̓ ē ī ſemīe. Itē eodē li. e. c. creatori reꝝ creauit cūcta de nihilo quō de poſſet vn̄ adderet qd̓ addēdū fore mirꝰ artifex noſſet. Ex hac auctoritate arguit aug. ibidē. c. xiiij. tota gigātis magnitudinis moles ſit ī rōne modica. poſſibile ē reſurge̓ quibreuis ē morit̉ ī magna mole ſine additamēto extrīſeco. vt videt̉. dn̄s tantā ibi veritatē ī illa ratōe creauerit. a ſil̓i ī ꝓpoſito. Cōtra oēs fuimꝰ ī adā ſemīaliter ẜm Anſel. ſꝫ licꝫ ī grano vno ſit v̓tꝰ ſemīalis ad gͣnuꝫꝓducēduꝫ in. tn̄ illud in ꝓducit. ſubintrātehumiditate extrīſeca. qd̓ ſic det̓mīant habētes noticiaꝫhmōi. dicūt granū t̓re mādatū ſi fuerit nimis cali adurit̉. ſi nimis frigidū mortificat̉. ſi nimis ſiccū areſcit. ſi nimis hūidū putreſcit. Sil̓r eſt ſi t̓ra in ſemīat̉eādeꝫ putit̉ intēperie corrūpit̉ granū. ſi v̓o ꝯueniāt ī tꝑegranū t̓ra vis humoroſitate relaxat̉. caliditas aūt inip̄o elemētaris dico. inueniēs ſub̓aꝫ grani relaxatā. agitqd̓ ſuū ē. diſſoluit ip̄m diſſoluēdo hūiditatē multiplicat. hūiditas aūt replet ſub̓am grani donec repleto gnofiet ruptura ptꝰ ſit trāſſubſtātiatō alicꝰ ꝑtis egredientis ī radicis eēntiā t̓re infigit̉ mediāte ip̄a attrahitnutrimētū. qd̓ trāſit ī ſub̓aꝫ gr̄ani. Sil̓r ē de ſemīe qd̓ deiectū ē ī moneta ꝯceptōis. ſic ptꝫ intuēti ī medicina. vbidet̓mīat̉ quō fit relaxatō humoroſe ſub̓e attractō nutrimēti. multiplicatō augmentū nutrimēti ſubingreſſuꝫ. in ꝓpagatōne a pͥmo hoīe ē hoīm ꝓductōeſſe ꝯpletū multiplicatōeꝫ eiꝰ qd̓ deciſuꝫ ē ab adā. ſeper additōeꝫ facta ex ſubingreſſu alimēti. Iteꝫ opus

multiplicatōis ē a ſolo deo. eſt creatō q̄daꝫ vt ſupͣ tactum ē. Itē hugo. ſane ſex ſūt oꝑa ꝗbꝰ oīa fiūt ad effectū ꝓducimꝰ. Primū opꝰ ē de nihilo aliqd̓ face̓. Scd̓mopus ē de aliqͦ aliqua face̓ ẜm ſub̓aꝫ quātitatē ī maiꝰTerciū opꝰ eſt de aliquibꝰ aliqd̓ face̓ ẜm ſub̓aꝫ quātitatē in minꝰ. Quartū opꝰ ē de aliquo aliqͣ face. tamīẜm ſubſtātiā quātitatē in maiꝰ. Quintū opꝰ eſt de aliquibꝰ aliquid face̓ tn̄ ẜm ſubſtātiā quātitatē ī minus. Sextū opꝰ eſt de aliqͦ nihil face̓. Ex his ſex oꝑibusquatuor ſoli deo poſſibilia ſūt. duo reliqua tm̄ creaturepoſſibilitati ꝯueniūt. de nihilo em̄ aliqd̓ face̓ aliquoaliqua in maiꝰ. Et de aliquibꝰ aliqd̓ in minꝰ. ſiue aliquo nihil. ſolꝰ deus pōt. Buo reliqua .i. de aliqͦ aliquain maiꝰ. ſicut totū in ꝑtes diuidit̉. vel de aliquibꝰ aliquid in minꝰ. quēadmodū ꝑtes in toto vniūt̉. creatura face̓ pōt. face̓ autē de aliquo aliqd̓ ẜm quātitatēſubſtātiā in maiꝰ. ē opꝰ multiplicatōis ſicut habet̉ ab eodem. ⁊cͣ. Itē Anſel. triplex ē curſus reꝝ in volūtarius. naturalis. mirabilis. ꝓpagatō hoīm a pͥmo homine. aut ē ẜm curſuꝫ volūtariū. aut ⁊cͣ. ẜm volūtarium: em̄ ē generatō vel ꝓductō homīs ad ſtatū ꝯpletum ẜm actū volūtatis. Neqꝫ ẜm mirabilē: em̄ ſuntoꝑa mirabilia generatō ꝓductō homīs in ꝯpletumẜm curſuꝫ nature. Nec ẜm naturalē. qꝛ actio nature eſtfinita. Sed ſi fieret hmōi multiplicatio naturā. natura poſſet ī actōeꝫ infinitā. qꝛ reꝑiret vbi ſtaret. ſꝑ īueniret naturā ꝯueniēteꝫ ſue actōni. qꝛ qua ratōe ex illamateria ꝑua ſucceſſiue ſiue ꝯſequēt̉ poſſent multiplicari qͣſi hoīes infiniti natura: eadē ratōe poſſent alij totmultiplicari ex eadē. ita ī infinitū. Si aūt dicēt̉ ſic̄ſupͣ tactū ē. ratōe quātitatis materie diuiſibilis extēſibilis ē in infinitū. Cōtra habet̉ a ph̓o. oīm ꝯſtātiū natura res ē magnitudīs augmēti. ſic eſt ſtatꝰ ī rebus nature res in augmētando: ſimilit̓ eſt vt videt̉ indiminuēdo. eſt poſſibile hmōi extēſionē vel diuiſinem eſſe naturā. Rn̄ſio circa queſtionē ꝓpoſitā diuerſi diuerſa ſentiūt. quoꝝ ꝓpter diffinitateꝫ queſtionisexpedit manifeſtatō. Sūt igit̉ quidā ꝯſentiētes determnatōni magiſtri ſenten. quidā dicūt ꝯtrariū. Ponūt etquidā magiſtro. trāſmiſit adā modicū quid de ſuaſub̓a ī corꝑa filioꝝ qn̄ eos ꝓcreauit .i. aliqd̓ modicū demaſſa ſubſtātie eius diuiſuꝫ eſt. inde formatū corpusfilij. ſuiqꝫ multiplicatōe ſine rei extrinſece adiectōne auctum ē. Ad oſtendēduꝫ aūt qn̄qꝫ fit augmētuꝫ rei permultiplicatōeꝫ hmōi. dicūt materia que ē ī mīmo aere. hoc eſt ſufficiēs vt ex ea fiat qͣſi infinitū: quidēalteriꝰ ſpeciei vt ignis vel terre. ſꝫ etiā eiuſdeꝫ vt aeris.eadē ratōe ſeme deciſum de adā habuit in ſe quatuorelemēta. in mīmo terre qd̓ fuit in ſemīe illo. fuit materiaſufficiēs quaſi ad infinitā terraꝫ. in mīmo aque quaſiad infinitā aquā. ſimilit̓ de aere igne. ita in illo minimo ſemīe erat materia ſufficiēs quaſi ad infinitos homines. dico materia nuda. ſed materia ratōnibꝰſemīalibꝰ. materia em̄ vt dicunt que eſt ſub modico aereeſt poſſibilis ad tantā extēſionem quāte eſt totꝰ aer. īmo tantꝰ aer inde fieri poſſet. quantꝰ eſt totꝰ aer vniuerſiCum ſit triplex natura ī nobis infima vt terrena media vt dyaphana. ſup̄ma vt celeſtis: fieri pōt multiplicatio ſic. Ex natura em̄ media quā habꝫ materia ex aqua aere. habꝫ vt rarefiat. ſic fiat maior rarefactōnemEx natura lucis quā habꝫ materia corporibꝰ celeſtibus. ꝯmunē habet vt maxime diffundat ſe ſine ſui diminutōne. vt patet in lumine candele. quod ꝑſui multiplicatōeꝫ creſcit diffundit ſe in alias candelas ſine ſui diminutōne. Volētes ergo opinionē magiſtri ſuſtinere dehmōi multiplicatōne. dicūt ex potētia ex ſufficiētiamaterie ex ratōnibus ſeminalibꝰ que erant in ip̄a materia ẜm dicit augu. de vera reli. de vno grano ſuntſegētes ſegetum vel ſilue ſiluarū ⁊cͣ. vt ſupra. que quidēhabent naturaꝫ diſtende̓. quatenꝰ eis inditum eſt a cre-