Queſtio.lxxx.
a eandē vitā ꝯtra mortis. defectū ſalcinam acceꝑat.otuit ꝯſeruare. Cū em̄ corpꝰ illiꝰincōuam adefeciſſet vieſſet aīz: niſi alimoniꝰ dicet̉. ¶ Ad illud qd̓nijs ꝯſeruatꝰ. ⁊ot dici ſine p̄iudicō. ꝙ ꝑpetuitas viobijcit̉ inin tribꝰ fuit. ſcꝫ ex ꝓportōe mixtoꝝ in eqͣte corꝑalis⁊litate v̓tutis ex fomēto fructuū ꝑadiſi ⁊ natura ꝯtinētemixta. Ad huiꝰ euidentiā nota. ꝙ vnū elemētum agit inaliud magis vel minꝰ ẜm maiore virtutē vel minorē reſiſtentis. verbigr̄a. Ignis tantꝰ agit in tantā aquā. ⁊ minus agit ſiue abijcit minꝰ a ſubſtātia ꝙͣ in minorē ⁊ iterum in maiorē maiori. Primo minꝰ ꝙ in minorē mīoriprimo. ⁊ ẜm ꝙ addit̉ aliꝗd quāti aque. detrahit̉ ꝓportōnubilit̓ aliqua aliquota actōis ignis agētis. eſſet gͦ poſſibile tantā aquā eſſe ⁊ tāta v̓tute reſiſte: ꝙ penitꝰ in eaꝫignis nō agēt. ſcꝫ abijciēdo aliquid de ſubſtātia niſi virtus ignis roboraret̉. Iſtud aūt accide̓t ſi tāta eſſꝫ aqua⁊ tantꝰ ignis: ꝙ v̓tutes eoꝝ penitꝰ equarēt̉. ita ſcꝫ ꝙ huius eſſet tāta in reſiſtēdo. quāta illiꝰ in agēdo. vel tantafieret equalitas: ꝙ vnū in aliud oīno nō ageret. ſed eſſetpax ⁊ armonia ẜm ꝯmēſuratōeꝫ v̓tutis. ⁊ ita eſſet mixtōoptima. hec aūt mixtio cū ſit nobiliſſima. decet nobiliſſimā formā vel aīaꝫ ratōnalē pͥmi hoīs. ꝙ ſi alteriꝰ mixtōnis corpꝰ aptaret̉ ſibi. cū aīa naturalit̓ amat corpꝰ ſuūcū corpꝰ naturalit̓ defice̓t iniuſte ageret̉ cū ea. cum ſineculpa ſua priuaret̉ ſuo amato. ꝙ eſſet ei pena. forme igit̉ineternuꝫ durature ꝯgruebat corpꝰ ineternū duraturūtalis aūt debebat eſſe mixtio in corꝑe ade. talis em̄ mixtio eſt cauſa optime ꝯplexionis ⁊ ꝑfectiſſime ſanitatisqualis erat ip̄iꝰ. dicit em̄ augu. de ciui. dei. ꝙ ī carne eiꝰſūma ſanitas erat. ſed adhuc poterat talis mixtio de ficere. etſi eſſet optima ex ꝓportōe v̓tutis in elemētis ꝓuterāt in mixto. niſi alicuiꝰ extrinſeci adiutorio ꝯſeruaret̉⁊ niſi natura ꝯtinēs mixta ſaluaret̉. Unde ad lōgenitatem ſiue ꝑpetuitatē corꝑis eiꝰ. hec tria reꝗͥrebant̉. d̓ hisdicet̉ infra vbi aget̉ de corruptōe corꝑis ade. ¶ Ad alid̓qd̓ obijdicēduꝫ ꝙ licet v̓tutes elemētares rn̄dēt ꝓportōnalit̓li elemētoꝝ. ẜm ꝙ elemēta ſunt ꝯpleta ī ſuismintes ille cōfringūtur informis ⁊ ſimixtione ⁊ diminuūtur. ril aūt deperit de mole ī ipſamixtōe vn̄ redigūtur v̓tutes ad equalitatem. ⁊ efficit̉ inmixtis eqͣlitas v̓tutis. nō exiſtēte eqͣlitate molis. Nec valet argumētuꝫ illud. ꝙ licet quātitas molis rn̄deat quātitati v̓tutis eo mō quo tactū eſt in opponēdo: tn̄ qꝛ nonrn̄det vniformit̉. ſcꝫ maior moles maiori quātitati d̓tutis. ⁊ minor minori. ſed ecōtrario: nō ſequit̉ quin poſſiteſſe equalitas v̓tutis in mixto. hic aūt poſſit eſſe equalitas in mole. qꝛ elemētuꝫ mīoris v̓tutis poſſet eē in tātamole. ⁊ elemētuꝫ maioris in tātilla. ꝙ v̓tutes reducerētur ad quādā equalitatē vt ex dictis ptꝫ. Si aūt ſibinuicem rn̄derēt informit̉ bene ſequeret̉. ¶ Ad aliud dicēdūgrauitas ⁊ leuitas ſunt qͣlitates materiales rn̄dētesprie quātitati molis ip̄oꝝ elemētoꝝ. ⁊ ꝓpter hoc ſicutnō pōt eſſe equalitas elementoꝝ molis in mixto. ſic nonpōt eſſe equalitas grauitatis ⁊ leuitatis. Alie aūt ſuntqualitates formales penes quas attendit̉ v̓tus elemētaris. Unde qꝛ licet grauitas leuitas rn̄de āt v̓tuti maiori⁊ minori nō ſunt qualitates formales. nō ſe hn̄t ꝯſequēter ad equalitatē v̓tutis elemētariū. q̄ penes qͣlitates fomales attēdunt̉. ¶ Ad clariorē agnitōem de equalitatequalitatū ꝯſequētiū ad qualitates elemētares ſcꝫ grautatis ⁊ leuitatis. Primo querit̉ ſi erāt in corꝑe ade ẜmequalitatē vel nō. Scd̓o dato ꝙ nō que illarum predominabatur in illo?De primo ſic vt.§. j.habet̉ a ph̓o ſcꝫ yſaac in dictis vniuerſalibꝰ. quedā ſūtue ponūtur ex materia cui dominātur elemēta grauiaſcꝫ terra ⁊ aqua. quedā que ꝯponūtur ex materia cui dominant̉ elemēta leuia ſcꝫ aer ⁊ ignis. quedā que ꝯponū
ualit̓ domināt̉ quatuor elemēta. ettur ex materia cuihec ſunt equalit̓uia ⁊ leuia. ſꝫ duo prima ſe habēt vtextrema reſpectu tercij. eſſe em̄ ex materia cui dominantur grauia. ⁊ eē ex materia cui domināt̉ leuia: ſunt extrema eiꝰ qd̓ eſt eē ex materia cui eqͣlit̓ domināt̉ grauia ⁊ leuia. Que aūt ſunt hmōi eqͣlit̓ ꝑticipāt grauitatē ⁊ leuitatē. illa aūt ꝯplexio q̄ tenet ꝓportōeꝫ ⁊ armoniā ī ratōemedij. melior ē illa q̄ tenet armoniā ⁊ ꝓportōeꝫ in ratōeextremi. Illa aūt q̄ tenet ratōe medij. eſt iſta q̄ tenet eqͣlitatem grauitatis ⁊ leuitatis vt ptꝫ ex dictis. igit̉ cumprimi hoīs erat ꝯplexio optima. erat in eqͣlitate grauiuitatis ⁊ leuitatis. ¶ Item ratō ꝯditōis corꝑis ade fuitvt obediret volūtati ratōnali aīe eiuſdē. ⁊ ꝯſequēt̉ curſu pn̄ti finito p̄miaret̉ ꝑpetuitate gl̓e. ꝯueniēs ergo fuitvt ſic eſſet conditū ſiue diſpoſitū in ꝯditione. vt obedirepoſſet imꝑio volūtatis iuxta nutuꝫ imꝑantis voluntasaūt ratōnalis aīe ē ꝙ corpꝰ ſibi ſubiectu ſe moueat aſcēdendo ⁊ deſcendēdo. ⁊ nō ſolūmodo ꝙ grauit̓ ſꝫ ꝙ expedite ⁊ agiliter ſe moueat ⁊ circūferat. ⁊ ꝯſimilit̓ ſe habebat volūtas ade. cū ergo aīa ade nō determīate ſe habebat ad imꝑandū hoc vl̓ illud ſꝫ ad imꝑandū in quadā īdifferētia reſpectu vtriuſqꝫ ꝯueniens fuit vt corpꝰ eiꝰ itadiſpoſitū eſſet in ꝯditōne vt ſe haberet in indifferētia adaſcendēduꝫ ⁊ deſcēdendū. ⁊ ad trāſferēduꝫ ſe grauiter ⁊agiliter. ſꝫ hoc eſſe nō poſſet niſi in eo eſſet equalitas gͣuitatis ⁊ leuitatis. ergo ⁊cͣ. ¶ Cōtra ꝓprietas leuis ē ferri ſurſuꝫ grauis deorſuꝫ. ſi gͦ aliquid eqͣliter ꝑticipet gͦuitatē ⁊ leuitatē. equalit̓ trahit ſurſuꝫ ⁊ deorſum. igit̉ ſicorpꝰ ade fuiſſet tale: cuiꝰ locꝰ fuiſſet neqꝫ ſurſuꝫ neqꝫ deorſum. neqꝫ ſi eſſet deorſuꝫ aſcende̓ poſſet ꝑ naturā. neqꝫſi ſurſuꝫ deſcēdere: qd̓ incōueniēs eſſet. nō igit̉ eqͣlitateꝫhabebat gͣuitatis ⁊ leuitatis. ¶ Pret̓ea. eqͣlitas grauitatis ⁊ leuitatis ſequit̉ eqͣlitatē molis. ſꝫ corpꝰ ade nō habebat eqͣlitatē molis vt ſupra oſtēſuꝫ ē. gͦ nō habebat eqͣlitatē gͣuitatis ⁊ leuitatis. ¶ Qd̓ ꝯcedimꝰ dicētes ad primū. ꝙ eqͣlitas gͣuitatis ⁊ leuitatis licet ponat quādamratōenō tn̄ ponit illā armoniā ⁊ ratōeꝫ medij q̄eſt lalabilis ꝯplexionis vel ꝯmixtōis. qꝛ ponit eqͥlitatem molis ⁊ ꝑ ꝯſequēs īproportōeꝫ qualitatū elemētarium.le rato medij ꝯſequēs ad equalitatē grauitatis⁊ leuatis vituabilis ē: illa aūt q̄ eſt v̓tutū elemētariūbona ē ⁊ laudabilis. ⁊ hec erat corꝑis ade. ¶ Si aūtrit̉ quō pn̄t duo elemēta domīari in aliqͦ ⁊ qͣtuor ſic̄ dic̄yſaac. dicenduꝫ ꝙ ille loquit̉ de gͣuitate ⁊ leuitate ẜmdiſponūt ad motū vel ſubtilitatē qd̓ ptꝫ. dīc em̄ ſic. q̄ cōponūt̉ ex materia cui gͣuia domīant̉ duo elementa indefiūt illa q̄ ſūt ſtabilia. ſic̄ arbores herbe. q̄ v̓o ex materiacui pͥncipāt̉ ambo elemēta leuia fiūt inde mobilia ⁊ motu localia. ſic̄ aīalia a loco ī locū mobilia. q̄ aūt ex materia cui eqͣlit̓ qͣtuor elemēta domīant̉. ⁊ gͣuia ⁊ leuia ꝯmixtim fiūt aīalia admouēdū dura ſicut teſtudines ⁊ ſil̓iaUnde ī teſtudine quoddā ſenſibile quoddaꝫ inſenſibilehabet̉. vult gͦ his v̓bis determīare. in ꝗbꝰ eſt maior aptitudo ad motū ex dominio leuiū. ⁊ in ꝗbꝰ ad ſtabilitateꝫex dominio gͣuiū. in ꝗbꝰ ẜm ꝑtes diuerſas ē aptitudo admotū ⁊ ad eiꝰ oppoſitū. vt teſtudines. q̄ ſūt ſenſibiles ẜmaliud ⁊ inſenſibiles ẜm aliud. ẜm qd̓ hn̄t ſenſualitateꝫad motū ẜm qd̓ nequaꝙͣ. Unde nō intelligēduꝫ eſt. ꝙ inaliquo corꝑe domīent̉ qͣtuor elemēta ſimplicit̓ loquēdo:ſed dic ꝙ in aliqͦ duo domīent̉ comꝑatiue in vna ꝑte ſic̄grauia in choncha teſtudīs. ⁊ duo comꝑatiue ī alia ꝑteſicut leuia ī corꝑe. ꝙ gͦ dicit duo domīari: intelligit̉ ꝯꝑatiue reſpectu alioꝝ duoꝝ. ꝙ dīc qͣtuor domīari: intelligit̉ ꝙͣtuꝫ ad ꝑtes diuerſas. vt duo intelligāt̉ domīari invna ꝑte magiſꝙͣ alia duo. ⁊ alia duo in alia ſimiliter.¶ Ad aliud dicēdū ꝙ nulla ratōe debuit corpꝰ ade fieriin tali eqͣlitate ſcꝫ gͣuitatis ⁊ leuitatis. qꝛ hoc nullo mōpoſſet eē niſi maxima eſſet īproportō ⁊ pugna. ꝯſequēterin ip̄o. ⁊ ita aptitudo ꝓpinquā ad diſſolutōꝫ qd̓ nō ꝯueniebat corꝑi ꝑpetue duraturo. Preterea. ſi iſta eqͣlitas