Druckschrift 
2 (1481) Tabula tractatuus hui[us] secūde ptis sūme alexādri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

mēta magis habētia de materia. alia magis de ſpē. quomagis habēt de materia magis ꝯprimūt̉. que magis deſpecie magis deſcēdunt̉. ꝓpter qd̓ pōt eſſe equalitasmolis ſꝫ neceſſitate ineqͣlitas. Ratō alia ad id eſt. ſi eētequalis ꝯplexio hoc: tūc corpꝰ illiꝰ ꝯplexionis nec ꝗeſceret nec moueret̉. ſi em̄ quieſce̓t in t̓ra tūc t̓ra vincet.ſimilit̓ ſi quieſcēt in aere tūc aer vince̓t. Si aūt mouēt̉ab aere in ignē tūc ignis vince̓t. Si v̓o moueret̉ ad terram t̓ra eſſet vinces. Si aūt quieſce̓t in aere tunc aereſſet vincēs. ꝯuenit igit̉ ei vt nec quieſcat in loco. nec moueatur ad locū qd̓ ē impoſſibile. Ad illud qd̓ pͥmoobijcit̉ ꝯtra hoc dicēduꝫ. pars dicit̉ mīma ẜm ſpem etẜm materiā. ẜm ſpēm illa ſcꝫ in ſaluat̉ ſpēs in minori non pōt ſpēs ſine forma ſaluari. hoc ſumptomīmo eſt mixtio ẜm mīma. qꝛ ẜm miſcibilia eſſentin mixto ẜm ſuas ſpēs. eſſet cōpoſitio non mixtio ẜmmateriā. Et hoc duplicit̓. vno ẜm quāta eſt. hocmodo. qꝛ materia inqͣtuꝫ eſt quāta. diuiſibilis ē in infinitū. eſt reꝑire in ea mīmū ẜm actū. ſꝫ ſolū ẜm potentiam. Alio ẜm eſt ꝑfectibilis forma elementariſic dicit̉ mīmū illud minꝰ ē ſuſceptibile ſpēi. hoc vltimo dicit̉ mixtio fit ẜm mima. Pretea notandum. eſt poſſibilis mixtio pluriū corpoꝝ manentibus ī ſuis corporeitatibꝰ. ſicut ſolet dicit. ſicut ex pluribꝰ formis fit vna forma media. ſic ex pluribꝰ corporeitatibꝰ fit vnā corporeitas cuiꝰ ē locꝰ vnꝰ. Unde miſcibilia in mixto ſunt diſtincta ẜm locū ſitū. qꝛ habentvnā formā vnā corporeitatē. Ad illud qd̓ obijcit̉.mīmi ad mīmū eſt ꝓportō in equalitate. Dicēduꝫ. eſt veꝝ ꝓut dicit̉ fieri mixtio ẜm mīma. ſicut em̄ determīat̉ a ph̓o. ex vno pugillo aque fiūt decē pugilli aeris. cuiꝰ ratō eſt. qꝛ homo eſt materia groſſior. illiꝰ ſubtilior: vnde hoc habꝫ magis de mole illud minꝰ. Un̄ mini materie elemēti qd̓ habꝫ magis de ſpē minꝰ de materia. lōge minꝰ eſt mimo materie elemēti qd̓ habet magis de materia minꝰ de ſpē. Unde ptꝫ mīmū ē ꝓportionabile mīmo ꝓportōe inequalitatis. vnde mīmū elemēti ignis mīmū elemēti terre ꝓut ſunt ī mixto valdeſunt inequalia. ſicut illud quo eſt ſuſceptibile ſpeciei t̓re. illud quo minꝰ ē ſuſceptibile ſpei ignis. qͦꝝvnū eſt ad aliud ī magna inequalitate. Si aūt queritur quō illud mīmū qd̓ eſt ignis elemēti pōt diffundi ſiue extēdi oēs ꝑtes mixti. quas ſe diffundit extendit illud mīmū qd̓ eſt terre. elemēti qd̓ eſt magne quātitatis reſpectu illiꝰ. dicēduꝫ hoc ē ratōe materie ratione qua quāta eſt. pōt extēdi diffundi ẜm extēſioneꝫcorꝑis lōge maioris. ſicut ptꝫ de gutta vini ſi effundat̉in vas aque magnū. reſpectu illiꝰ diffundit̉ materia illius totū vas illud ẜm quātitatē aque cui ꝯmiſcet̉. vtvolūt aliqui aliquid ꝑue quātitatis poſſe. eſt aliquiddiffuſionē infinitā ratōe quātitatis ſue materie. ſic̄ diuiſibilis eſt ī infinitū ratōe qua quāta eſt. Ex his patetrn̄ſio ad illud qd̓ ſequit̉. qꝛ licet miſcibilia in mixto eqͣliter ſe diffundat extēdant. ex hoc ſequit̉ ſint eqͣlis molis: qꝛ ꝑtes materiales eoꝝ elemētoꝝ que minushabēt de ſpe magis de materia. magis ꝯſerte ſūt in mixto ꝯpacte. ꝑtes aūt materiales elemētoꝝ hn̄t plꝰ deſpecie minꝰ de materia. magis ꝯſerte ſūt minꝰ diffuſe Ad illud alghaſ. videt̉ dice̓. ꝑmixtio elemētoꝝ incorꝑe apto ad ſuſceptōeꝫ aīe ratōnalis. debꝫ pulchrioris ꝑfectioris eqͣlitatis ⁊cͣ. dicēdū. ip̄e loꝗt̉ cōꝑatiue ſcꝫ habita ꝯꝑatōe ad corꝑa brutoꝝ. vt patꝫ ea dicunt̉ ibidē. dicit ibidē ꝯſequēter ſpermatis neceſſitasvenit ī corꝑibꝰ hoīm ex cibis q ſūt ſubtiliores cibis aīaliū cibis vegetabiliū. ex v̓tutibꝰ neruis ſunt pulchriores v̓tutibꝰ neruis aīalium. Id illud qd̓ dicitꝯſtantinꝰ. equalis eſt ꝯmixtio elemētoꝝ ⁊cͣ. dicēdū.illa equalitas quā ibi deſcribit eſt magis ẜm ratōemẜm rei exiſtētiaꝫ. ſicut tactū eſt.

Articulus ſecundusEquit̉ inquire de eqͣlitate v̓tutis potentie.Primo ꝙͣtum ad ꝓprias qͣlitates elemētaresque ſūt caliditas frigiditas ⁊cͣ. Scd̓o ꝙͣtuꝫad qͣlitates ꝯn̄tes. ſūt grauitas leuitas. Primoritur. ſi elemēta erāt equalia ẜm virtutem qualitatū elementarium in corꝑe ade. ſic: videt̉ ꝯplexio equalis ponit equalitatē equalitatū elementariū. vt habetur a conſtantino. equalitas qualitatū elementariū ponit equalitatem virtutis. in adam auteꝫ fuit equalis ꝯplexio. ergo ⁊cͣ. Equalis aūt ꝯplexio eſt que qualitates elementares equaliter ꝯtinet in ſe. vel quādo cum moderatōneducit̉ corpus incolume. conſtat em̄ cum adam ẜm corpꝰeſſet optime ꝯplexionis. ꝯplexio eius continebat equaliter qualitates elementares. ſolūmodo ducēs corpuscum moderatōne incolumē. Item effectus ꝓprius incauſa ꝓpria radicat̉. ſed longeuitas effectus eſt equalisꝓportōnis elementariū qualitatū in corꝑe. patet igiturcum ade fuerit hec longeuitas: poterat em̄ diu viuereſine diſſolutōne. quia elemētares qualitates in ip̄o fuerunt ẜm equalitatē virtutis. ſi em̄ mixtū ꝓpter inequalitatem diſſoluit̉. videt̉ illud qd̓ eſt diſſolubile equalitate. habuit in ꝓportōne virtutis. em̄ oīa corpora equatuor elemētis ꝯſtituant̉. ē ex mixtis diuturnitasſed ex ꝓportione mixtoꝝ. Item vbi in corꝑe alicuiꝰ eſtinequalitas virtutis elemētariū qualitatū. virtꝰ excellēsin potentia inferēs alijs violentia. frequēti actōne abijcit a ſubſtantia illaꝝ. qd̓ aūt eſt tale cauſā ſue corruptōnis habet in ſe. Sed dicit hugo. in corꝑe p̄mi homīsante peccatū corruptō infirmitas nulla fuit. igit̉ in illo erat equalitas virtutis huiꝰ. Contra. ſi ꝓportōqualitatū elemētariū in corꝑe ade cauſa erat ꝯtinuatōnis vite. poterat em̄ ſine cibo eſſe īmortalis cōtinuarevitā. ad quid igit̉ lignoꝝ fructus in paradiſo iuſſus eſtedere. Item elementa que minꝰ habēt de mole magishabundāt virtute. que magis minꝰ: vnde quātitas virtutis rn̄det quātitati molis ecōuerſo. ita maior minori minor maiori. hoc neceſſario infallibiliter: exquo igit̉ nullo in mixto pōt eſſe equalitas mixtoruꝫin mole. nullo pōt eſſe equalitas in virtute. Itemelemēta que habundāt in leuitate habundāt in virtutereſpectu illoꝝ que habūdant in grauitate. vnde leuitasatteſtat̉ habudantie virtutis grauitas diminutōni. Siergo leuitas quorūdaꝫ elemētoꝝ grauitas alioꝝ nūꝙͣin equalitate corporis ꝯueniūt. qd̓ patet hoc grauitas habundat in corporibꝰ aīaliū reſpectu leuitatis. igtur nec virtutes elementoꝝ ſil̓r. ita grauitas inpore ade habūdabat reſpectu leuitatis. virtꝰ ſil̓r reſpectu virtutis. ita erat elemēta equalia ẜm virtutem Ad hoc dicēdū. virtutes elemētares pn̄t ꝯſiderariduplicit̓. vel in relatōe ad elemēta quoꝝ ſūt v̓tutes. velin relatōe ad elemēta ꝯtraria in que agūt quibꝰ actibꝰ reſiſtūt. Eodē modo duplex eſt equalitas virtutUna v̓tutū relatoꝝ ad elemēta ꝓpria. vt in quibꝰ radicatur. hoc eſt in elemētis ꝓut ſunt ī mixto. Ignis em̄ſicut plꝰ habꝫ de ſpē minꝰ de materia ꝙͣ t̓ra: ſic habundat virtute actiua reſpectu terre. Alia aūt eſt equalitasip̄aꝝ ẜm ꝯſiderant̉ in relatōe ad elemēta ꝯtraria. reſpectu quaꝝ eſt mutua actō reſiſtētia. hec equalitaseſt qn̄ ita ꝓportōnant̉ virtutes. quātuꝫ vna pōt ī agedo. tantū alia pōt in reſiſtēdo. vel qn̄ ita eſt non eſt ibiactō aliqua neqꝫ reſiſtētia. hec eqͣlitas potuit in corpore ade. Unde in corꝑe eiꝰ erat eqͣlitas ꝯplexionis vtutis eo quo dictū ē. Nec dico eqͣlitas v̓tutis erattota cauſa ꝑpetue ꝯtinuatōis vite in pͥmo hoīe. ſꝫ cum hrequirebat̉ fomētū aliquod fructuū paradiſi. vnde hugo. In corꝑe eꝰ ſcꝫ ade corruptō infirmitas nulla fuit extrinſecꝰ p̄ter cūcta fomēta ciboꝝ quibꝰ corꝑale vitanutrire ſuſtētare debuit ſpecialem in ligno vite medi-